Giải ngân đầu tư công 2025 chạm mốc kỷ lục: Động lực tăng trưởng được 'kích hoạt' từ cải cách thể chế

Thông tin này được Bộ Tài chính nhấn mạnh tại Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2025.

Giải ngân tăng tốc, tạo “cú hích” cho tăng trưởng kinh tế

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025 được Thủ tướng Chính phủ giao là 905.481,668 tỷ đồng, bao gồm 429.754,368 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương và 475.727,3 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương. Trong đó, riêng vốn ngân sách trung ương dành cho 3 Chương trình mục tiêu quốc gia đạt 24.460,1 tỷ đồng.

Giải ngân đầu tư công 2025 chạm mốc kỷ lục: Động lực tăng trưởng được “kích hoạt” từ cải cách thể chế. Ảnh minh họa

Đến hết năm, tổng vốn đã được phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án đạt 1.105.220,257 tỷ đồng. Nếu loại trừ phần địa phương chủ động giao tăng vốn cân đối, tổng vốn phân bổ đạt 896.387,16 tỷ đồng, tương đương 99% kế hoạch. Đây là một tỷ lệ rất cao trong bối cảnh quy mô vốn ngày càng lớn và yêu cầu giải ngân ngày càng khắt khe.

Về kết quả thực hiện, tổng vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước giải ngân đạt 887.581,833 tỷ đồng, tương đương gần 98% kế hoạch Thủ tướng giao, tăng khoảng 262.000 tỷ đồng so với năm 2024. Đây là mức tăng đáng kể, không chỉ về số tuyệt đối mà còn về chất lượng giải ngân, góp phần quan trọng thúc đẩy tổng cầu, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, thách thức.

Đáng chú ý, khu vực địa phương tiếp tục là điểm sáng khi tỷ lệ giải ngân đạt 117,8% kế hoạch, cao hơn tới 21,7% so với năm trước. Điều này cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc trao quyền chủ động cho địa phương trong quản lý và sử dụng vốn đầu tư công.

Tuy nhiên, bức tranh giải ngân vẫn chưa thực sự đồng đều. Vốn ngân sách trung ương chỉ đạt 76,1% kế hoạch, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2024. Sự chênh lệch này phản ánh những khó khăn còn tồn tại ở cấp trung ương, đặc biệt liên quan đến thủ tục đầu tư, chuẩn bị dự án và việc giao vốn bổ sung muộn.

Báo cáo từ Bộ Tài chính cũng cho thấy, có 15 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân trên 95%, trong khi vẫn còn 21 bộ, ngành và 16 địa phương chưa đạt mức này. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc một số dự án chưa hoàn thiện thủ tục, hoặc kế hoạch vốn được giao sau thời điểm 30/9/2025, khiến thời gian thực hiện bị rút ngắn đáng kể.

Cải cách thể chế và phân cấp - “đòn bẩy” tháo gỡ điểm nghẽn

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, kết quả giải ngân tích cực trong năm 2025 không phải là yếu tố ngẫu nhiên, mà là hệ quả của một quá trình cải cách sâu rộng, đặc biệt trong giai đoạn 2021-2025, với trọng tâm là hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Cụ thể, hệ thống pháp luật về đầu tư công đã được rà soát, sửa đổi theo hướng minh bạch, khả thi hơn, giúp tháo gỡ những vướng mắc tồn tại lâu nay trong triển khai dự án. Riêng trong năm 2025, nhiều luật quan trọng được ban hành, góp phần phân định rõ thẩm quyền giữa trung ương và địa phương, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, đồng thời nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực.

Đáng chú ý, các chính sách liên quan đến đất đai, đấu thầu, quy hoạch và đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) đã có những điều chỉnh kịp thời, giúp giảm đáng kể thời gian giải phóng mặt bằng, hạn chế tranh chấp và đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án trọng điểm.

Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành hàng loạt nghị định về phân cấp, phân quyền, bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền hai cấp. Việc trao quyền mạnh hơn cho địa phương đi kèm với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ đã tạo ra sự chủ động nhưng vẫn giữ được kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư công.

Một điểm nhấn khác là việc rút ngắn quy trình thanh toán, quyết toán, đơn giản hóa thủ tục hành chính, qua đó trực tiếp tháo gỡ những “nút thắt” trong giải ngân. Những cải cách này đặc biệt phát huy hiệu quả đối với các dự án hạ tầng quy mô lớn, dự án chuyển đổi số và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Tập trung nguồn lực cho dự án trọng điểm, nâng hiệu quả đầu tư

Cùng với cải cách thể chế, việc đổi mới tư duy trong phân bổ và sử dụng vốn đã góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả đầu tư công.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, số lượng dự án sử dụng vốn ngân sách trung ương đã giảm mạnh, chỉ còn khoảng 4.652 dự án (giảm 60% so với giai đoạn trước là khoảng 12.000 dự án), và giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn 2021 - 2025.

Hơn nữa, giai đoạn 2021 - 2025, nguồn lực được dồn cho các công trình hạ tầng chiến lược như đường cao tốc, tuyến ven biển, cảng hàng không và đường sắt đô thị. Đến hết năm 2025, cả nước đã hoàn thành và đưa vào khai thác 3.803 km đường bộ cao tốc, vượt mục tiêu đề ra, đồng thời hoàn thành hơn 1.700 km đường ven biển và nhiều dự án quan trọng khác như các tuyến metro tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, các cảng hàng không lớn.

Theo Bộ Tài chính, việc tập trung vốn không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ thi công mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, hạn chế tình trạng kéo dài, đội vốn hoặc đầu tư kém hiệu quả.

Bên cạnh đó, cơ chế phân bổ vốn cũng được đổi mới theo hướng tăng quyền tự chủ cho các bộ, ngành và địa phương, gắn với trách nhiệm giải trình. Các đơn vị được chủ động lựa chọn danh mục dự án, sắp xếp thứ tự ưu tiên phù hợp với định hướng phát triển và khả năng cân đối nguồn lực.

Song song với đó là việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư công. Công tác kiểm tra, giám sát, điều chuyển vốn giữa các dự án được thực hiện linh hoạt, kịp thời, bảo đảm dòng vốn được đưa đến đúng nơi, đúng thời điểm và phát huy hiệu quả cao nhất.

Đặc biệt, tinh thần thi công quyết liệt với phương châm “vượt nắng, thắng mưa”, “3 ca, 4 kíp”, làm việc xuyên lễ, tết đã trở thành hình ảnh quen thuộc tại nhiều công trường trọng điểm. Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cùng với trách nhiệm được gắn chặt với người đứng đầu, đã tạo nên sức bật mạnh mẽ cho tiến độ giải ngân và triển khai dự án…

Kết quả giải ngân đầu tư công năm 2025 cho thấy một bước chuyển rõ rệt cả về tư duy và cách làm. Không chỉ dừng lại ở việc “giải ngân cho hết vốn”, đầu tư công đang dần khẳng định vai trò là động lực dẫn dắt tăng trưởng, kích hoạt nguồn lực xã hội và tái cấu trúc nền kinh tế. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp tục nâng cao hiệu quả đầu tư công trong giai đoạn tới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững./.