Giải ngân vốn đầu tư công: Vướng nhất ở khâu tổ chức thực hiện

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn. Ảnh:media.quochoi.vn

Sáng 12-11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn về các vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính, khoa học - công nghệ. Liên quan đến đầu tư công, các đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm khi nhiều công trình thiết yếu thiếu vốn, trong khi một số dự án đã được bố trí vốn lại chậm giải ngân, phải điều chuyển hoặc chuyển nguồn.

Vốn chương trình mục tiêu quốc gia mới giải ngân 7,9%

Đại biểu Nguyễn Thu Dung (Đoàn Hà Nội) đề nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết tiến độ bố trí và giải ngân vốn đầu tư công từ ngân sách trung ương cho các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Đại biểu Nguyễn Thu Dung (Đoàn Hà Nội) đặt câu hỏi chất vấn.Ảnh: media.quochoi.vn

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, năm 2026 là năm đầu triển khai chương trình mục tiêu quốc gia hợp nhất. Ngân sách trung ương bố trí 35.000 tỷ đồng cho chương trình, trong đó khoảng 25.000 tỷ đồng dành cho chi đầu tư và khoảng 10.000 tỷ đồng dành cho chi thường xuyên.

Đến ngày 31-10-2026, tỷ lệ giải ngân mới đạt 7,9%. Bộ trưởng đánh giá tiến độ giải ngân năm nay chưa đạt yêu cầu và cho biết, chương trình hợp nhất được Quốc hội phê chuẩn vào tháng 9, nên thời gian triển khai trong năm đầu còn ngắn.

Theo Bộ trưởng, chương trình được thực hiện trong 5 năm. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quyết liệt trong tổ chức thực hiện, Bộ trưởng bày tỏ tin tưởng tiến độ giải ngân năm 2027 sẽ đạt mục tiêu đề ra. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, việc hợp nhất chương trình bảo đảm giữ nguyên nguồn lực và các mục tiêu, phấn đấu hoàn thành theo kế hoạch.

Vướng mắc từ khâu chuẩn bị dự án đến tổ chức thi công

Đại biểu Tráng A Dương (Đoàn Lào Cai) nêu, thực tế nhiều địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số thiếu vốn đầu tư các công trình thiết yếu, trong khi một số nơi được giao vốn lại không sử dụng hết. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ trách nhiệm thuộc khâu tham mưu phân bổ, điều hành vốn hay tổ chức thực hiện, đồng thời nêu giải pháp và thời hạn khắc phục.

Đại biểu Tráng A Dương (Đoàn Lào Cai) đặt câu hỏi chất vấn. Ảnh: media.quochoi.vn

Cùng quan tâm đến hiệu quả sử dụng vốn, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) cho rằng, nhiều dự án kéo dài, đội vốn, chậm đưa vào khai thác, gây lãng phí nguồn lực. Đại biểu đề nghị Bộ Tài chính làm rõ nguyên nhân và có giải pháp khắc phục tình trạng phân bổ vốn dàn trải, kịp thời điều chuyển vốn từ dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả sang dự án có khả năng triển khai tốt.

Trả lời đại biểu Tráng A Dương, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, qua theo dõi, khâu yếu nhất vẫn là tổ chức thực hiện, đặc biệt là chuẩn bị dự án. Dẫn việc chuẩn bị kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-2030, Bộ trưởng cho biết, từ tháng 7-2025, các bộ, ngành, địa phương đã được yêu cầu cập nhật danh mục dự án dự kiến triển khai trong năm 2026, 2027 và các năm tiếp theo. Sau khi Chính phủ giao vốn, các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm căn cứ tiêu chuẩn, điều kiện để phân bổ chi tiết đến từng dự án. Thủ tục giải ngân đã được cải tiến và sẽ tiếp tục được đơn giản hóa.

Đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn Đà Nẵng) tranh luận tại phiên chất vấn. Ảnh: media.quochoi.vn

Tranh luận tại phiên chất vấn, đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn Đà Nẵng) nêu tình trạng nhà thầu trúng thầu giao việc qua nhiều tầng trung gian. Theo đại biểu, mỗi tầng giữ lại một phần chi phí quản lý và lợi nhuận, khiến đơn vị trực tiếp thi công phải gánh thêm chi phí, đồng thời đối mặt với biến động giá vật liệu, nguy cơ chậm thanh toán và nợ đọng.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng, tình trạng bán thầu là một trong những nguyên nhân làm chậm giải ngân. Chủ đầu tư có trách nhiệm giám sát chặt chẽ việc thực hiện hợp đồng của nhà thầu. Các bộ, ngành, địa phương và cơ quan chức năng cũng phải vào cuộc giám sát.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời câu hỏi của các đại biểu. Ảnh: media.quochoi.vn

Theo Bộ trưởng, chậm giải phóng mặt bằng, chậm bàn giao mặt bằng là những vướng mắc kéo dài nhiều năm. Trong năm 2026, chi phí nhân công và giá nguyên vật liệu tăng cũng ảnh hưởng đến tiến độ. Đây đồng thời là năm đầu triển khai kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-2030, với lượng vốn tăng 22% so với năm trước.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 10-2026, cả nước đã giải ngân hơn 708.500 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 74,1% kế hoạch, tăng 217.500 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025. Riêng vốn ODA, tỷ lệ giải ngân đạt hơn 35% kế hoạch, cao hơn mức 20,8% cùng kỳ năm trước.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Thủ tướng Chính phủ thường xuyên yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đẩy nhanh tiến độ để đạt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026. Thực hiện Kết luận 366 của Bộ Chính trị, giải ngân vốn đầu tư công được đưa vào một trong 5 tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội. Bộ Tài chính cũng đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1129 về chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công.