Giải ngân vốn ODA mới đạt 9,99%, Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương tháo gỡ điểm nghẽn

Ngày 17/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng chủ trì cuộc họp về tiến độ giải ngân vốn đầu tư công gắn với tháo gỡ khó khăn đối với các dự án sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi nước ngoài.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại cuộc họp - Ảnh: VGP/Đức Tuân

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết công tác huy động nguồn vốn ODA trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt nhiều kết quả tích cực. Tổng giá trị các đề xuất khoản vay mới được phê duyệt đạt khoảng 1,696 tỷ USD; đồng thời đã hoàn tất ký kết 3 hiệp định vay với tổng giá trị gần 586 triệu USD.

Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vẫn ở mức thấp. Đến ngày 15/6, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công từ nguồn vốn nước ngoài mới đạt 9,99% kế hoạch được giao. Dù cao hơn cùng kỳ năm trước, kết quả này vẫn thấp hơn đáng kể so với mặt bằng giải ngân chung của cả nước. Đáng chú ý, vẫn còn 1 bộ, cơ quan Trung ương và 13 địa phương chưa giải ngân được nguồn vốn này.

Theo Bộ Tài chính, những vướng mắc chủ yếu xuất phát từ việc chậm giải phóng mặt bằng, kéo dài công tác đấu thầu, ký kết hợp đồng; quá trình chuẩn bị dự án chưa bảo đảm tính sẵn sàng; sự khác biệt giữa quy định trong nước với yêu cầu của nhà tài trợ; cùng với đó là việc xây dựng kế hoạch vốn tại một số đơn vị chưa sát thực tế.

“Việc nâng cao tỷ lệ giải ngân phụ thuộc quyết định vào tiến độ triển khai của chủ dự án, các bộ, ngành và địa phương. Chỉ khi các khâu chuẩn bị, thực hiện và nghiệm thu được đẩy nhanh thì kết quả giải ngân mới có thể cải thiện thực chất”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh.

Thay đổi cách tiếp cận đối với vốn ODA

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng kết quả giải ngân hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi nguồn vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài vẫn là một trong những nguồn lực quan trọng phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn tới.

Toàn cảnh cuộc họp - Ảnh: VGP/Đức Tuân

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam đã chuyển sang giai đoạn "tốt nghiệp ODA", các khoản vay nước ngoài hiện không còn mang tính hỗ trợ ưu đãi như trước mà chủ yếu là vốn vay theo cơ chế thương mại, được xác lập trên cơ sở đàm phán và thỏa thuận. Do đó, các bộ, ngành và địa phương cần thay đổi tư duy tiếp cận đối với nguồn vốn này.

“Chúng ta phải thay đổi cách tiếp cận đối với nguồn vốn ODA và các dự án vay nước ngoài, không thể tiếp tục triển khai theo cách thức truyền thống như trước đây”, Phó Thủ tướng lưu ý.

Đối với các dự án đang triển khai, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng để tạo điều kiện thi công, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan chủ quản và chủ dự án đối với tiến độ thực hiện.

Đối với các dự án mới, công tác giải phóng mặt bằng cần được triển khai song song hoặc trước quá trình đàm phán, ký kết hiệp định vay nhằm bảo đảm khi khoản vay có hiệu lực, dự án có thể triển khai ngay. Trường hợp cần thiết có thể nghiên cứu tách hợp phần giải phóng mặt bằng khỏi dự án sử dụng vốn vay nước ngoài.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Tài chính rà soát nhu cầu điều chỉnh kế hoạch vốn năm 2026 để tham mưu cấp có thẩm quyền điều chuyển vốn từ các dự án giải ngân chậm sang các dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn; đồng thời nghiên cứu sửa đổi các quy định liên quan trong Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước và các văn bản pháp luật có liên quan nhằm tháo gỡ các rào cản trong quá trình triển khai dự án sử dụng vốn nước ngoài.

Bộ Tài chính được giao chủ trì phối hợp với các bộ, ngành rà soát toàn diện các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến lựa chọn nhà thầu, nghĩa vụ thuế, tư vấn dự án và các thủ tục với nhà tài trợ nước ngoài; tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 26/6.

Phó Thủ tướng đồng thời yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, coi đây là một trong những động lực quan trọng để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong năm 2026.