Giải pháp giao thông đô thị bền vững - tương lai cho các thành phố đáng sống

Giao thông công cộng làm trục chính

Trong các chiến lược phát triển đô thị hiện đại, nhà ga không còn đơn thuần là nơi đón - trả khách, mà đang dần được định vị lại như một trung tâm đa chức năng. Cách tiếp cận này phản ánh sự chuyển dịch từ tư duy hạ tầng đơn lẻ sang hệ sinh thái tích hợp, giúp giao thông công cộng trở thành “trục xương sống” kết nối các hoạt động kinh tế - xã hội.

Tại Tọa đàm “Giao thông đô thị bền vững: Giải pháp then chốt cho các thành phố đáng sống” trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU - Việt Nam 2026 trong tuần qua, ông Trần Nghĩa Hòa, Phó Giám đốc Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội đã nhấn mạnh quan điểm nêu trên rằng: “Mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) đang được xác định là hướng đi trọng tâm. Theo đó, mỗi nhà ga không chỉ là điểm trung chuyển mà cần trở thành một trung tâm tích hợp, có khả năng thu hút dòng người, phát triển các khu văn phòng, khu dân cư chất lượng cao và hệ sinh thái dịch vụ đi kèm, qua đó tạo nguồn thu để hỗ trợ vận hành hệ thống”.

Cùng với đó, ông David Falcon, Giám đốc ESG VinFast nhận định việc phát triển giao thông đô thị cần được tiếp cận theo hướng liên kết đa phương thức và mở rộng không gian kết nối, không chỉ trong phạm vi một quốc gia mà hướng tới liên kết khu vực để nâng cao hiệu quả vận hành.

Ở góc nhìn quốc tế, ông Benjamin Viale, Tổng Giám đốc khu vực Nam Á của Tập đoàn AREP cho rằng Hà Nội có nhiều tiềm năng phát triển không gian ngầm, đặc biệt khi người dân có thể tiếp cận các tiện ích đa dạng như mua sắm, tham quan, dịch vụ trong quá trình sử dụng giao thông công cộng. Tuy nhiên, điều cốt lõi là phải quy hoạch và thiết kế không gian ngầm với điều kiện tương đồng mặt đất, bảo đảm rộng rãi, thông thoáng và mang lại trải nghiệm tích cực.

Động lực từ “vốn xanh” và công nghệ

Bên cạnh hạ tầng công cộng, dòng tài chính xanh cũng đang được khơi thông cho khu vực doanh nghiệp tư nhân, thúc đẩy làn sóng chuyển đổi phương tiện giao thông sạch trong logistics và vận tải.

Chia sẻ về dòng vốn xanh vào lĩnh vực giao thông nước ta, ông Jozef Síkela, Cao ủy Liên minh Châu Âu về Đối tác quốc tế khẳng định:“Chúng tôi đang triển khai một cơ chế giao thông bền vững mới trị giá 40 triệu euro, được thiết kế để khơi thông hơn 1 tỷ euro đầu tư vào đường sắt và giao thông đô thị. Châu Âu có kinh nghiệm, công nghệ và các công ty sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam biến các kế hoạch, bao gồm cả đường sắt tốc độ cao Hà Nội - TP Hồ Chí Minh, thành dự án cụ thể”.

Phó Chủ tịch Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB) Nicola Beer cũng cho biết EIB đang hỗ trợ dự án Metro số 3 Hà Nội, giúp cải thiện cuộc sống hàng ngày cho người dân thông qua phương tiện sạch hơn. Theo đó, khi đi vào hoạt động đầy đủ, tuyến này dự kiến phục vụ tới 90 triệu lượt hành khách mỗi năm, đóng góp đáng kể vào mục tiêu khí hậu của Việt Nam. Bà Nicola Beer còn cho biết thêm về gói thỏa thuận 200 triệu euro với Techcombank mới đây có thể đưa tài chính xanh vào giới doanh nghiệp Việt Nam, giúp các dự án giao thông bền vững được thực thi, mang lại lợi ích hữu hình cho người dân từ việc tiếp cận năng lượng đến không khí sạch hơn.

Có thể thấy, để tận dụng hiệu quả các nguồn lực này, yếu tố thể chế đóng vai trò then chốt. Theo đó, việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” về chính sách, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực quản lý là điều kiện cần để thu hút và sử dụng hiệu quả dòng vốn quốc tế.