Giải pháp làm chủ công nghệ, giúp giáo viên dẫn dắt lớp học trong thời đại AI

Nhiều năng lực giáo viên cần phát triển để làm chủ công nghệ trong dạy học.

Những năng lực giáo viên cần có để làm chủ công nghệ trong dạy học

Cô Nguyễn Thị Thanh Hiền, giáo viên Trường THCS - THPT Phenikaa cho rằng, trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, việc làm chủ công nghệ giúp giáo viên nâng cao hiệu quả giảng dạy, hỗ trợ quản lý học sinh và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của giáo dục hiện đại.

Để làm chủ công nghệ trong dạy học hiện nay, giáo viên cần phát triển một số năng lực quan trọng.

Trước hết là năng lực sử dụng các công cụ số, như phần mềm soạn bài PowerPoint, Canva; các công cụ tạo bài kiểm tra, phiếu học tập trực tuyến như Google Forms, Wayground; hệ thống quản lý lớp học số như Google Classroom, Microsoft Teams; đồng thời khai thác video, tạo video mô phỏng thí nghiệm và các học liệu số phục vụ dạy học.

Bên cạnh đó, giáo viên cần nâng cao năng lực khai thác AI, bởi các công cụ như ChatGPT, Gemini hay Canva có thể hỗ trợ giáo viên soạn bài nhanh hơn, tìm kiếm ý tưởng giáo dục, thiết kế trò chơi và bài kiểm tra trực tuyến.

Ngoài ra, việc phát triển tư duy số cho học sinh cũng rất quan trọng, khi giáo viên có thể hướng dẫn học sinh sử dụng các công cụ số để tạo ra những sản phẩm học tập mới thay cho các hình thức truyền thống.

Cô Hiền cũng nhấn mạnh năng lực ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, là yếu tố cần thiết trong thời đại công nghệ số, bởi phần lớn tri thức, công nghệ mới, tài liệu chuyên môn và các công cụ số hiện nay đều được phát triển và cập nhật bằng tiếng Anh.

Khi giáo viên làm chủ được những năng lực này, công nghệ sẽ không chỉ là công cụ trình chiếu mà trở thành môi trường học tập sáng tạo, góp phần giúp học sinh phát triển các năng lực cần thiết trong thời đại AI.

Theo bà Hoàng Phương An, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phenikaa, để thực sự làm chủ công nghệ trong dạy học hiện nay, giáo viên không chỉ dừng lại ở việc biết sử dụng các công cụ số, mà cần phát triển trở thành “nhà giáo dục số” (digital educator) - người vừa thành thạo công nghệ, vừa có khả năng thiết kế trải nghiệm học tập hiệu quả, đồng thời bảo vệ học sinh trong môi trường số.

Cụ thể, trước hết giáo viên cần hình thành tư duy và thái độ số, chủ động học hỏi liên tục về các công nghệ mới như AI, công cụ học tập thích ứng hay VR/AR khi có điều kiện; tích cực tham gia các cộng đồng giáo viên số trên các nền tảng trực tuyến và thể hiện vai trò gương mẫu trong việc sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm, có đạo đức.

Bên cạnh đó, giáo viên cần nâng cao năng lực thiết kế và tổ chức dạy học trong môi trường số, biết xây dựng bài học kết hợp giữa hình thức trực tiếp và trực tuyến, sử dụng các công cụ tương tác thời gian thực như Mentimeter, Padlet, Nearpod, ClassPoint, đồng thời tích hợp các công cụ AI như ChatGPT, Gemini hay Claude để hỗ trợ soạn đề, xây dựng tình huống học tập, cá nhân hóa bài tập và phản hồi cho học sinh.

Theo bà Hoàng Phương An, một nhiệm vụ quan trọng khác của giáo viên là trao quyền và hỗ trợ học sinh phát triển năng lực số, hướng dẫn học sinh tự học, quản lý thiết bị cá nhân, biết tìm kiếm và đánh giá nguồn thông tin đáng tin cậy, đồng thời từng bước cá nhân hóa quá trình học tập thông qua các công cụ AI.

Cùng với đó, chú trọng bảo đảm an toàn, an ninh mạng và đạo đức số, giúp học sinh nhận diện tin giả, bảo vệ thông tin cá nhân, đồng thời hiểu và tuân thủ các quy định liên quan đến an ninh mạng và việc sử dụng thiết bị trong trường học.

Ngoài ra, giáo viên cũng cần phát huy tinh thần sáng tạo và đổi mới với AI và các công nghệ mới, biết khai thác AI tạo sinh trong dạy học nhưng cũng nhận thức rõ những trường hợp không nên phụ thuộc vào AI, qua đó hướng dẫn học sinh sử dụng AI như một “người bạn đồng hành học tập” thay vì chỉ là công cụ sao chép thông tin.

Học sinh lớp 7 Phenikaa School vẽ truyện tranh trên máy.

Cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hỗ trợ

Từ thực tiễn quản lý và giảng dạy, bà Hoàng Phương An cũng chia sẻ một số giải pháp để giáo viên có thể làm chủ công nghệ và góp phần dẫn dắt quá trình chuyển đổi số trong nhà trường.

Theo đó, giáo viên nên tham gia các cộng đồng chuyên môn về công nghệ giáo dục như các nhóm giáo viên sáng tạo, AI trong giáo dục hay các mạng lưới giáo viên được chứng nhận bởi các nền tảng công nghệ.

Trong nhà trường, việc học tập theo nhóm cũng cần được khuyến khích, chẳng hạn mỗi tháng một đến hai giáo viên chia sẻ về công cụ công nghệ đang sử dụng hiệu quả để lan tỏa kinh nghiệm cho đồng nghiệp.

Bên cạnh đó, giáo viên có thể bắt đầu từ các công cụ miễn phí, dễ sử dụng như Canva, Quizizz, Kahoot hay các trợ lý AI phổ biến. Các chương trình bồi dưỡng ngắn hạn, chú trọng thực hành cũng sẽ hiệu quả hơn so với những khóa học nặng về lý thuyết.

“Mong muốn lớn nhất là giáo viên được nhìn nhận như những người kiến tạo tương lai, chủ động dẫn dắt đổi mới giáo dục, thay vì chỉ bị đặt trong áp lực phải chạy theo sự phát triển của công nghệ”, bà Hoàng Phương An chia sẻ.

Cô Nguyễn Thị Thanh Hiền cho rằng để giáo viên có thể làm chủ công nghệ tốt hơn trong dạy học, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hỗ trợ.

Trước hết, cần tăng cường các chương trình tập huấn về công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục để giáo viên có cơ hội cập nhật kiến thức và kỹ năng mới.

Bên cạnh đó, nhà trường cần đầu tư, trang bị cơ sở vật chất và hạ tầng số tốt hơn, như hệ thống internet ổn định và các phòng học thông minh phục vụ hoạt động dạy học.

Việc xây dựng kho học liệu số chung của nhà trường cũng rất cần thiết, giúp giáo viên chia sẻ và khai thác hiệu quả các tài nguyên giảng dạy.

Đồng thời, cần tạo điều kiện để giáo viên tham gia các cộng đồng chuyên môn về chuyển đổi số, qua đó học hỏi kinh nghiệm, trao đổi chuyên môn và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong giảng dạy.

Hải Bình