Giải pháp nào để giảm áp lực cung ứng điện giai đoạn 2026-2030

Điện mặt trời mái nhà là một trong các giải pháp hiệu quả trong sử dụng hiệu quả điện tại các cơ sở, hộ gia đình.

Trong bối cảnh đó, các địa phương, cơ quan chức năng đã triển khai, đề xuất nhiều giải pháp để bảo đảm hệ thống điện được vận hành an toàn, ổn định.

Lượng điện tiêu thụ tăng vọt

Liên quan công tác tiết kiệm điện, ngày 30/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg với nhiều mục tiêu quan trọng được đề ra: Tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm 2026 và thúc đẩy mạnh mẽ phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn 2026-2030.

Năm 2026 cũng là năm khởi đầu cho kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm, với yêu cầu tăng trưởng hai con số, kéo theo nhu cầu điện lớn. Vì vậy, việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và phát triển nguồn điện tại chỗ đang trở thành giải pháp cấp thiết.

Theo Tổng Công ty Điện lực miền nam, trong 3 tháng đầu năm, nhu cầu sử dụng điện tại các tỉnh phía nam tiếp tục duy trì mức tăng so với cùng kỳ năm 2025, tập trung chủ yếu tại các khu vực công nghiệp, dịch vụ và đô thị.

Quang cảnh buổi tọa đàm. (Ảnh: Thanh Minh)

Nhiều địa phương ghi nhận mức tăng cao như Tây Ninh (8,20%), Cà Mau (6,54%), Lâm Đồng (6,03%),… cho thấy nhu cầu điện phục vụ sản xuất công nghiệp, kinh doanh, dịch vụ và đời sống đang tăng rõ rệt. Bước sang đầu tháng 4, nắng nóng xuất hiện sớm và kéo dài trên diện rộng.

Thống kê cho thấy, ngày 8/4 công suất cực đại toàn hệ thống của Tổng công ty Điện lực miền nam đạt 11.115MW, tăng hơn 10,46% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng ngày lớn nhất Amax = 225,2 triệu kWh (ngày 15/4/2026), tăng 8,51% so với Amax năm 2025.

Còn tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhu cầu tiêu thụ điện cũng tăng mạnh theo nền nhiệt. Nhiệt độ thực tế dao động 36-37°C, nhưng nhiệt độ cảm nhận có thời điểm lên tới 40-42°C, khiến các thiết bị làm mát hoạt động hết công suất. Cụ thể, ngày 7/4, sản lượng điện toàn thành phố đạt 185,67 triệu kWh với công suất đỉnh 8.888 MW. Ngày 8/4, các chỉ số tiếp tục tăng lên 190,69 triệu kWh và 9.107 MW, vượt mức kỷ lục năm 2025 tới 6,63%.

Chưa kể, công tác bảo đảm cung ứng điện còn đối mặt với nhiều yếu tố bất định từ bên ngoài như biến động địa chính trị, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, đặt ra yêu cầu cấp bách về chủ động các phương án vận hành và nâng cao năng lực ứng phó của hệ thống điện.

Nhiều giải pháp trước mắt và dài hạn

Tại tọa đàm với chủ đề “Tiết kiệm điện và điện mặt trời áp mái: Giải pháp giảm áp lực cung ứng điện giai đoạn 2026-2030” do Báo Công thương và Tổng Công ty Điện lực miền nam phối hợp tổ chức ngày 21/4, nhiều ý kiến, đề xuất các giải pháp đã được các cơ quan, đơn vị, chuyên gia đề cập, hiến kế.

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia cho biết: Xu thế nắng nóng ngày càng tăng cao. 11 năm qua, trên toàn cầu nền nhiệt đang cao trong lịch sử. Theo dự báo, năm thứ 12, cộng với tình trạng biến đổi khí hậu dự báo sẽ là năm tiếp tục ghi nhận nắng nóng kỷ lục.

Trong năm nay, các tháng mùa hè, nhiệt độ sẽ cao hơn so với năm 2025. Riêng trong tháng 5 và 6 sẽ có các đợt nắng nóng ở miền trung và miền nam, kết hợp với hiện tượng El Nino, tình trạng nắng nóng này sẽ dự báo còn căng thẳng hơn.

Nêu thực trạng và giải pháp cung ứng điện trong năm 2026, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công thương cho biết, để các đơn vị chủ động xây dựng kế hoạch cụ thể, bảo đảm cung ứng điện cho phát triển kinh tế-xã hội và đời sống nhân dân trong năm 2026, ngay từ cuối năm 2025, Bộ Công thương đã ban hành Quyết định số 3477/QĐ-BCT phê duyệt Phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2026.

Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công thương phát biểu tại tọa đàm.

Theo đó, trên cơ sở mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên, đồng thời căn cứ thực tế tăng trưởng nhu cầu phụ tải điện năm 2025, Bộ Công thương đã phê duyệt 3 phương án tăng trưởng phụ tải điện. Cụ thể, phương án cơ sở dự kiến phụ tải điện tăng 8,5%. Phương án điều hành dự kiến mức tăng 11,7%. Trong khi đó, phương án dự phòng điều hành cho các tháng cao điểm mùa khô được tính ở mức 14,1%.

Theo ông Trịnh Quốc Vũ, lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, nhu cầu điện toàn hệ thống ước tăng khoảng 7 đến 7,5%. Mức tăng trưởng này không phải quá cao so với phương án cơ sở song khó khăn của hệ thống điện không chỉ nằm ở mức tăng điện năng tiêu thụ bình quân mà còn ở việc công suất cực đại của phụ tải tăng cao, đặc biệt trong những ngày nắng nóng gay gắt như thời gian đầu tháng 4 vừa qua.

Trước thực trạng này, Cục Điện lực chỉ đạo các đơn vị liên quan tập trung triển khai nghiêm túc, quyết liệt và hiệu quả nhiều nhóm giải pháp để bảo đảm cung cấp điện trong năm 2026.

Trong đó nhấn mạnh đến việc theo dõi chặt chẽ và bám sát diễn biến nhu cầu phụ tải, tình hình thời tiết. Tổ chức khai thác hợp lý các nguồn thủy điện lớn. Tổ chức chuẩn bị đầy đủ nhiên liệu gồm than, dầu và khí cho phát điện, đồng thời có phương án dự phòng để bảo đảm các tổ máy luôn sẵn sàng nhiên liệu đầu vào khi được huy động, đáp ứng kịp thời các tình huống phụ tải tăng cao.

Công nhân thi công công trình điện mặt trời mái nhà.

Ngoài ra, các đơn vị cũng triển khai đầu tư, lắp đặt và sớm đưa vào vận hành hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) trên lưới điện phân phối, qua đó góp phần nâng cao khả năng cung ứng điện trong năm 2026.

Cùng với đó là đẩy mạnh các chương trình điều chỉnh phụ tải điện phi thương mại và dịch chuyển phụ tải, đồng thời điều chỉnh khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường. Trong đó, giờ cao điểm được xác định từ 17 giờ 30 phút đến 22 giờ 30 phút, tương đương 5 giờ/ngày.

Đồng thời tăng cường tuyên truyền, triển khai các chương trình quản lý nhu cầu điện, điều chỉnh phụ tải, sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, đặc biệt trong các thời điểm cao điểm.

Về các giải pháp năm 2026 và lâu dài, ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực miền nam cho biết: Từ cuối năm 2025, đơn vị đã xây dựng kịch bản cung ứng theo định hướng, chỉ đạo của Bộ Công thương. Nhờ đó, công suất tiêu thụ dù tăng 10% nhưng công tác cung cấp điện vẫn bảo đảm.

Ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực miền nam phát biểu tại tọa đàm.

Đối với công tác tuyên truyền, đơn vị hướng đến các nhóm khách hàng gồm: Gia đình, khu công nghiệp, kinh doanh dịch vụ.

Đối với các giải pháp dài hạn, ông Hoan cho biết, đơn vị tăng tốc triển khai đầu tư xây dựng lưới điện bảo đảm cấp điện cho địa phương, trong đó, bốn tháng đầu năm, đơn vị đã đưa vào 31 công trình cấp điện áp 110kV tại các địa phương vào vận hành.

Ngoài ra, toàn bộ việc sửa chữa, vận hành lưới điện, hạ tầng cũng đã hoàn thành trước mùa khô. Công tác phối hợp doanh nghiệp trong điều chỉnh phụ tải (DR), EVNSPC đã làm việc với hơn 5.200 khách hàng và nhận được sự hợp tác, hỗ trợ tích cực của các đơn vị.

Tương tự, ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh cũng cho biết: Để công tác tiết kiệm điện hiệu quả, đơn vị cũng tăng cường công tác tuyên truyền thông qua nhiều kênh, hình thức khác nhau để lan tỏa thông điệp tiết kiệm đến toàn xã hội.

Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ ý kiến tại tọa đàm.

Thời gian qua, ngành điện cũng phối hợp hiệu quả với doanh nghiệp, người dân thực hiện các dự án lắp đặt điện mặt trời mái nhà.

Ông Kiên cũng kiến nghị: Hiện kinh phí lắp đặt điện mặt trời mái nhà đối với gia đình từ 50 đến 100 triệu vẫn là một rào cản để khuyến khích việc lắp đặt. Cần có chính sách ưu đãi, hỗ trợ thiết thực đối với công tác này. Đối với nhiều người dân là một bài toán tài chính lớn. Cần có chính sách hỗ trợ để giảm chi phí