Giảm đầu mối, nâng hiệu quả giáo dục

ĐBP - Điện Biên từng bước sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục công lập theo hướng tinh gọn đầu mối, sử dụng hiệu quả đội ngũ và cơ sở vật chất. Điểm đáng chú ý trong cách làm là không chạy theo mục tiêu giảm số lượng đơn vị cơ học mà tính toán phù hợp với đặc điểm dân cư, địa hình, điều kiện đi lại, quy mô trường lớp.

Xã Tuần Giáo công bố quyết định về sắp xếp cơ sở giáo dục.

Theo phương án sắp xếp tổng thể các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên công lập trên địa bàn tỉnh, tổng số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 466 đơn vị xuống còn 194 đơn vị (giảm 272 đơn vị tương đương 58%). Trong đó, khối cơ sở giáo dục do UBND cấp xã quản lý giảm từ 429 trường xuống còn 160 trường; khối đơn vị trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo giảm từ 37 đơn vị xuống còn 34 đơn vị. 4 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên khu vực hợp nhất thành Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Điện Biên.

Sau sắp xếp, năm học 2026 - 2027, mạng lưới giáo dục công lập của tỉnh gồm 50 trường mầm non; 42 trường tiểu học; 40 trường THCS; 13 trường tiểu học và THCS; 15 trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS tại các xã biên giới; 4 trường THCS và THPT; 29 trường THPT và 1 Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên. Quy mô giảm mạnh về đầu mối đặt ra yêu cầu không chỉ tổ chức lại tên gọi, mà quan trọng hơn là thay đổi phương thức quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực. Mục tiêu được xác định là kiện toàn mạng lưới theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu quả hoạt động, sử dụng hợp lý đội ngũ cán bộ, giáo viên và cơ sở vật chất, đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Tỉnh đặt yêu cầu bảo đảm quyền lợi học tập của học sinh, chế độ, chính sách đối với cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; không để việc sắp xếp ảnh hưởng đến công tác chuẩn bị, tổ chức năm học 2026 - 2027.

Thực tế cho thấy, trước khi sắp xếp, mạng lưới trường lớp tồn tại sự chênh lệch về quy mô, điều kiện cơ sở vật chất và tổ chức bộ máy giữa các địa bàn. Nhiều đơn vị duy trì bộ máy quản lý riêng trong khi quy mô trường, lớp không lớn. Việc có quá nhiều đầu mối khiến đội ngũ nhân lực, kinh phí và cơ sở vật chất bị phân tán, chưa phát huy tối đa hiệu quả sử dụng. Bởi vậy, việc giảm đầu mối kỳ vọng tạo điều kiện tập trung nguồn lực cho những nhiệm vụ trực tiếp quyết định chất lượng giáo dục, nhất là đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, bố trí giáo viên và nâng cao chất lượng chuyên môn. Hệ thống trường sau sắp xếp có điều kiện tăng cường quản trị thống nhất, giảm sự trùng lặp về vị trí hỗ trợ và nâng cao hiệu quả sử dụng biên chế, kinh phí.

Là tỉnh miền núi, địa hình chia cắt, dân cư phân bố không đồng đều, việc sắp xếp trường học nếu chỉ nhìn vào số lượng đầu mối sẽ khó bảo đảm hiệu quả. Vì vậy, phương án được tỉnh xây dựng trên cơ sở thực tế từng địa bàn, nhất là khu vực xa trung tâm, giao thông khó khăn. Với tinh thần tinh gọn đầu mối không làm ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh, những điểm trường ở khu vực cần thiết tiếp tục được duy trì để bảo đảm học sinh, nhất là học sinh dân tộc thiểu số, được học tập gần nơi cư trú. Song song với đó là rà soát, sắp xếp từng bước hệ thống điểm trường, tập trung đầu tư cơ sở vật chất theo quy hoạch phát triển giáo dục của tỉnh và địa phương.

Cách làm này được thể hiện rõ tại xã Tuần Giáo. Sau sắp xếp địa bàn xã có 6 cơ sở giáo dục tiểu học với tổng quy mô 80 lớp, 2.113 học sinh, 122 giáo viên và 29 nhân viên. Trong đó, quy mô các trường không đồng đều, từ 8 lớp/186 học sinh tại Trường Tiểu học số 2 Quài Nưa đến 21 lớp/685 học sinh tại Trường Tiểu học số 1 Tuần Giáo. Các cơ sở giáo dục tiểu học sáp nhập thành Trường Tiểu học Tuần Giáo theo mô hình một trường chính có các phân hiệu. Trường chính gồm Trường Tiểu học số 1 Tuần Giáo và Trường Tiểu học số 2 Tuần Giáo; 4 trường còn lại chuyển thành các phân hiệu trực thuộc. Ba phân hiệu tiếp tục duy trì điểm trường lẻ hiện có để bảo đảm học sinh được học gần nơi cư trú.

Điều đáng chú ý là toàn bộ 2.113 học sinh tiếp tục học tập ổn định tại trường chính, phân hiệu, điểm trường tương ứng với nơi cư trú hiện tại, không phải chuyển trường. Trong giai đoạn đầu sau sắp xếp, các điểm trường, nhóm, lớp và số lượng học sinh hiện có được giữ nguyên, hạn chế tối đa xáo trộn đối với người học. Việc sắp xếp lại cơ sở giáo dục ở xã Tuần Giáo cho thấy rõ những điều kiện và thách thức khi tổ chức lại mạng lưới giáo dục. Cả 6 trường tiểu học đều đạt chuẩn quốc gia, trong đó 4 trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 và 2 trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1. Tuy nhiên, một số điểm trường cách xa trung tâm (như điểm bản Hin 6,5km, bản Chá 4km, bản Sáng 3km); cơ sở vật chất giữa các điểm trường chưa đồng đều; tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số tại nhiều trường rất cao. Vì vậy việc giữ các điểm trường phù hợp đã giải quyết bài toán khoảng cách và góp phần duy trì sĩ số, tạo thuận lợi cho công tác phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng.

Từ cách làm trên có thể thấy công tác sắp xếp, tổ chức lại đầu mối quản lý trên cơ sở giữ ổn định việc học tập tại những địa bàn cần thiết. Sau khi giảm đầu mối, tiếp tục rà soát mạng lưới trường, lớp, đội ngũ và cơ sở vật chất để phân bổ nguồn lực phù hợp hơn. Việc tổ chức lại đồng bộ giúp giảm số lượng bộ máy quản lý riêng lẻ, hạn chế phân tán nguồn lực, đồng thời tạo điều kiện tập trung đầu tư cho những nơi thực sự cần thiết; góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.