Giảm lệ thuộc tín dụng, mở rộng đường dẫn vốn cho nền kinh tế

Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, từ nay đến năm 2030, Việt Nam cần huy động khoảng 280-300 tỷ USD mỗi năm. Tính chung giai đoạn 2026-2030, tổng nhu cầu vốn để hỗ trợ đầu tư phát triển nền kinh tế lên tới gần 1.500 tỷ USD. Dù vậy nhu cầu này đang phụ thuộc rất nhiều vào hệ thống ngân hàng thông qua kênh tín dụng.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Hữu Hiệu, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần FiinGroup Việt Nam, chia sẻ tại Diễn đàn và Triển lãm An ninh Tài chính số Việt Nam 2026, hiện trạng đệm vốn (Capital base) của các ngân hàng hiện nay lại đang ở mức tương đối khiêm tốn.

"Trong ngắn hạn và dài hạn, việc phải tăng đệm vốn cho các ngân hàng thương mại nói chung, đặc biệt là ngân hàng thương mại nhà nước, là một thách thức lớn nhằm vừa đáp ứng nhu cầu tăng trưởng bền vững, vừa đảm bảo tính an toàn của hệ thống tài chính - ngân hàng Việt Nam", ông Hiệu nhấn mạnh.

Ảnh minh hoạ

Từ thực tế, ông cũng nhận thấy, trong cơ cấu nhà đầu tư trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam, ngân hàng là tổ chức nắm giữ tương đối lớn, chiếm khoảng gần 60% tổng lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành.

"Điều này hàm ý sự phụ thuộc vào ngân hàng trong việc vừa phát hành trái phiếu, vừa cấp tín dụng, vừa mua trái phiếu. Sự phụ thuộc này đặt ra vấn đề liên quan đến tính bền vững: Khi có sự cố xảy ra như một số trường hợp chúng ta đã chứng kiến, hệ lụy đối với nền kinh tế là rất lớn. Đây là điều chúng ta cần đặc biệt lưu tâm", ông Hiệu nhấn mạnh.

Tính riêng 9 tháng đầu năm nay, các ngân hàng thương mại đã phát hành một lượng trái phiếu rất lớn, khoảng gần 20 tỷ USD. Các khoản vay ngoại tệ từ nước ngoài đa số cũng do các ngân hàng thực hiện, chiếm khoảng gần 70%, trong khi các doanh nghiệp phi ngân hàng chỉ chiếm chưa đến 30%, nguy cơ có thể tạo áp lực cho thị trường tài chính.

Từ thực tế trên, lãnh đạo FiinGroup đề cập việc phát triển "hạ tầng mềm", hướng tới đa dạng dòng vốn cho nền kinh tế.

Thứ nhất, theo ông, ngân hàng cần phát huy lợi thế trung gian tài chính, không chỉ phát hành mà còn phân phối các sản phẩm tài chính, trong đó có trái phiếu, ra thị trường; đồng thời mở rộng hợp tác và tăng cường kết nối quốc tế.

"Khi làm được điều này, vai trò của ngân hàng không bị giảm đi mà sẽ tăng lên, vị thế được đa dạng hóa (Diversify), giúp đa dạng nguồn thu nhập và đảm bảo tính ổn định trong vận hành", ông Hiệu nhấn mạnh.

Ngoài ra, Việt Nam cần phát triển nhiều hơn các sản phẩm chất lượng cho thị trường vốn để tiếp cận cơ sở nhà đầu tư rộng rãi tại Việt Nam, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức.

Thứ ba, trong vài năm tới, khi quy mô nền kinh tế Việt Nam đạt mốc khoảng 1.000 tỷ USD, nếu hệ thống ngân hàng không thành công hoặc thị trường vốn không phát triển tương ứng, sẽ rất khó để hiện thực hóa tham vọng tăng trưởng đó. Do đó, những cải cách là bắt buộc để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao trong 5 năm tới.

Cuối cùng là phát triển hạ tầng mềm và hệ sinh thái thể chế, trong đó các đơn vị trung gian như tổ chức xếp hạng tín nhiệm, kiểm toán, tư vấn cần đóng vai trò lớn hơn để phát triển hạ tầng mềm này.

Thị trường vốn và thị trường ngân hàng là "thị trường của niềm tin". Theo đó, ông Hiệu nhận định, khi chúng ta phát triển được hạ tầng mềm, thể chế mềm, kết hợp với vai trò của dữ liệu và các bên liên quan, chúng ta mới có một thể chế đủ tốt để hỗ trợ sự phát triển bền vững cho cả thị trường vốn và hệ thống ngân hàng trong thời gian tới.