Gián đoạn tại eo biển Hormuz đe dọa an ninh lương thực Trung Đông
Các tàu vận tải tránh eo biển Hormuz làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt ngũ cốc tại vùng Vịnh. Iran hiện đối mặt áp lực lớn khi lạm phát thực phẩm vượt ngưỡng 105%.
Nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng lương thực vùng Vịnh
Việc các tàu vận tải thay đổi lộ trình để tránh eo biển Hormuz đang gây ra tình trạng gián đoạn nguồn cung thực phẩm thiết yếu tại Trung Đông. Theo dữ liệu từ Kpler, khoảng 30 triệu tấn ngũ cốc đã được nhập khẩu vào khu vực này trong năm ngoái, trong đó phần lớn đi qua tuyến đường thủy chiến lược Hormuz.

Cụ thể, Iran nhập khẩu khoảng 14 triệu tấn ngũ cốc với lưu lượng chính qua Hormuz. Arab Saudi cũng nhập khẩu 40% lượng ngũ cốc và hạt có dầu thông qua các cảng phía đông vùng Vịnh. Trong khi đó, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đưa vào khoảng 90% các mặt hàng này qua cảng Jebel Ali ở Dubai - nơi phục vụ nhu cầu cho khoảng 45–50 triệu người tại UAE, Arab Saudi, Bahrain và Qatar.
Áp lực lạm phát và tình hình tại Iran
Iran đang đứng trước rủi ro mất an ninh lương thực nghiêm trọng. Ông Ishan Bhanu, nhà phân tích tại Kpler, cảnh báo quốc gia này sẽ đối mặt với vấn đề lớn nếu tình trạng gián đoạn kéo dài. Hiện tại, lạm phát thực phẩm và đồ uống tại Iran đã vượt mức 105% trong tháng kết thúc vào ngày 19/2. Lạm phát hàng năm cùng kỳ duy trì ở mức 47,5%.
Để đối phó với tình hình, Chính phủ Iran đã thực hiện các biện pháp khẩn cấp:
Cấm toàn bộ xuất khẩu lương thực và sản phẩm nông nghiệp cho đến khi có thông báo mới nhằm ưu tiên nguồn cung nội địa.
Triển khai chương trình phiếu thực phẩm từ đầu tháng 1, cung cấp khoản tín dụng 10 triệu rial (khoảng 6 USD) mỗi tháng cho 80 triệu dân.
Duy trì dự trữ chiến lược khoảng 4 triệu tấn lúa mì, đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong tối đa 4 tháng.
Tuy nhiên, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, cho biết hồi tháng 2 rằng khoảng 1/3 dân số nước này đang sống trong cảnh nghèo đói. Việc đồng rial suy yếu và các lệnh trừng phạt tài chính từ Mỹ khiến các nhà nhập khẩu gặp khó khăn trong việc thanh toán bằng ngoại tệ cứng, dẫn đến tình trạng tàu chở ngô phải neo đậu chờ đợi ngoài khơi trong những tuần gần đây.
Khả năng thích ứng của các quốc gia láng giềng
Bên cạnh Iran, các quốc gia như Yemen, Sudan và Somalia - vốn phụ thuộc vào UAE như một điểm trung trung chuyển - cũng đối mặt với nguy cơ thiếu hụt và tăng giá thực phẩm. Ngược lại, những quốc gia giàu có hơn như UAE và Arab Saudi có đủ năng lực tài chính để hấp thụ chi phí nhập khẩu tăng cao nếu cần thiết.
Các giải pháp thay thế đang được các nước trong khu vực cân nhắc bao gồm:
Chuyển hướng cảng: Arab Saudi có thể chuyển hàng sang các cảng ở Biển Đỏ. UAE có thể chuyển một phần thương mại sang cảng Fujairah, dù năng lực xử lý container tại đây thấp hơn so với Jebel Ali.
Vận tải đường bộ: Iran đã bắt đầu nhập khẩu một phần ngũ cốc qua đường bộ, như lúa mì từ Nga hoặc gạo từ Pakistan.
Vận tải hàng không: Có thể áp dụng cho các mặt hàng dễ hư hỏng có giá trị cao trong tình huống cực đoan, tương tự trường hợp của Qatar năm 2017.
Theo Bộ Kinh tế và Du lịch UAE, dự trữ chiến lược các mặt hàng thiết yếu của nước này vẫn ở mức vững chắc và đa dạng. Tại một số khu vực như Dubai, hiện tượng thiếu hụt hàng hóa cục bộ tại siêu thị được nhận định là do tâm lý tích trữ của người dân thay vì sự đổ vỡ cấu trúc trong nguồn cung.














