Giêng về, xứ Thanh rộn ràng lễ hội cổ truyền

Nghi thức rước kiệu trong lễ hội đền thờ Nguyễn Phục. Ảnh: B&PTTHTH

Ngày 24.2 (tức mùng 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại Tổ dân phố Vệ Yên 3, phường Đông Quang, lễ hội Di tích lịch sử đền thờ Nguyễn Phục được tổ chức trang trọng với sự tham gia của đông đảo nhân dân địa phương.

Theo sử sách, Đông Hải Đại Vương Nguyễn Phục quê ở thôn Đông, xã Đoàn Tùng, huyện Trường Tân, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương (nay thuộc xã Nguyễn Lương Bằng, thành phố Hải Phòng).

Ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng dưới triều Lê Thánh Tông, trong đó có Hàn Lâm Viện Đông Các Đại học sĩ và Phó Tả thị giảng.

Khi vua Lê Thánh Tông thân chinh đánh Chiêm Thành, Nguyễn Phục được giao nhiệm vụ Đô chỉ huy sứ, phụ trách vận chuyển lương thảo.

Trên đường đi, gặp bão lớn ở cửa Hới – Sầm Sơn, ông quyết định neo thuyền chờ bão tan mới tiếp tục hành trình, khiến đoàn thuyền chậm vài ngày. Việc này bị quân luật quy là không tuân lệnh và ông bị xử chém vào năm 1470.

Sau khi ông mất, xét công lao đối với triều đình và đất nước, vua Lê Thánh Tông truy phong ông là Thần Đông Hải Long Vương và cho lập đền thờ tại nhiều nơi, trong đó có đền ở làng Vệ Yên, nay thuộc phường Đông Quang.

Lễ hội năm nay diễn ra trong hai ngày 23 và 24.2 (mùng 7 và 8 tháng Giêng). Phần lễ gồm rước kiệu quanh khu dân cư và nghi thức tế Đông Hải Đại Vương, Thành hoàng làng tại đền.

Phần hội sôi nổi với các trò chơi dân gian như chạy chữ, tung cù, bịt mắt đánh trống, giao lưu văn nghệ, bóng chuyền hơi…

Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, lễ hội còn là dịp để người dân bày tỏ lòng biết ơn với bậc tiền nhân có công giúp dân, giúp nước, đồng thời cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an.

Cùng ngày, tại thôn Lương Ngọc, xã Cẩm Tú, lễ hội khai hạ suối cá thần cũng được tổ chức trong không khí tưng bừng.

Sáng ngày 8 tháng Giêng, đông đảo nhân dân, du khách đến dự lễ hội và tham quan suối cá thần

Lễ hội gắn với truyền thuyết về thần rắn, vị thần đã cứu dân làng khỏi tai ương và ban cho dòng suối trong lành để phục vụ sinh hoạt, sản xuất.

Từ sáng sớm mùng 8 tháng Giêng, đoàn rước làm lễ đưa thần rắn từ đền Thủy Phủ Long Vương, nơi có suối Ngọc dưới chân núi Trường Sinh, về nhà văn hóa thôn để báo công với Thành hoàng làng về kết quả lao động của năm qua và những ước vọng trong năm mới. Sau đó, thần được rước trở lại đền để cử hành nghi lễ tế.

Phần hội diễn ra trong hai ngày với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao như thi đấu bóng chuyền nam nữ, bắn nỏ, chọi gà, tung còn, chơi đu, đẩy gậy… Qua đó, góp phần giữ gìn các giá trị truyền thống của đồng bào Mường và quảng bá hình ảnh địa phương đến du khách.

Trong những ngày đầu xuân, trên các cánh ruộng vùng cao, người Mường xã Xuân Du cũng rộn ràng tổ chức lễ hội Cơm mới, nghi lễ truyền thống diễn ra vào mùng 7 tháng Giêng hằng năm.

Lễ hội mở đầu bằng nghi thức rước vía lúa. Thầy mo cùng đoàn người trong trang phục dân tộc đi quanh bản làng và nương rẫy để mời hồn lúa về với cộng đồng.

Nghi thức rước vía lúa mở đầu lễ hội Cơm mới của người Mường ở xã Xuân Du (Thanh Hóa). Ảnh: B&PTTHTH

Sau đó là lễ cúng cơm mới, dâng lên tổ tiên và thần linh những sản vật đầu mùa như xôi nếp mới, rau xanh, thịt lợn luộc, cá nướng.

Mỗi nghi thức đều thể hiện sự trân trọng đối với hạt lúa, kết tinh của đất trời và công sức con người, đồng thời gửi gắm ước nguyện một năm mùa màng bội thu, cuộc sống đủ đầy.

Sau phần lễ là không gian hội với tiếng cồng chiêng, điệu múa dân gian và các trò chơi truyền thống, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Thông qua các lễ hội, Thanh Hóa có thêm điều kiện phát triển những sản phẩm du lịch gắn với trải nghiệm văn hóa địa phương, để những giá trị truyền thống tiếp tục hiện diện trong nhịp sống hôm nay.

NGUYỄN LINH