Gìn giữ bản sắc dân tộc qua nhiều thế hệ

Ông Điểu Gié cùng con gái và vợ biểu diễn đàn đá tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT Tuy Đức cho học sinh trong giờ ngoại khóa

Những “mạch nguồn” văn hóa trong mỗi gia đình

Ông Điểu Bray (SN 1953 ở Quảng Trực) là một trong những người am hiểu và say mê văn hóa truyền thống. Không chỉ bản thân gắn bó với tiếng chiêng từ thuở nhỏ, ông còn là người “truyền lửa” để nhiều thế hệ trong gia đình cùng yêu và giữ gìn văn hóa dân tộc. Từ thời cha mẹ ông ngày trước cho đến hôm nay, trong dòng họ của ông Điểu Bray, hầu hết mọi người đều biết đánh chiêng. Anh chị em ruột, con cháu trong nhà và anh em bên phía họ hàng nhà vợ, nhiều người đánh chiêng, đồng thời thường xuyên tham gia các hoạt động văn hóa cộng đồng. Mỗi dịp lễ hội, đội chiêng của địa phương lại quy tụ đông đủ các thành viên trong gia đình ông tham gia biểu diễn, tạo nên một hình ảnh đẹp về sự tiếp nối văn hóa qua nhiều thế hệ.

Ông Điểu Bray cho biết, từ khi còn trẻ, ông đã tham gia nhiều hoạt động văn hóa ở địa phương, luôn tìm tòi, học hỏi để hiểu hơn về giá trị tiếng chiêng của dân tộc mình. Chính niềm đam mê ấy đã thôi thúc ông thường xuyên vận động, nhắc nhở con cháu giữ lấy tiếng chiêng của cha ông. Với ông, tiếng chiêng không chỉ là âm nhạc mà còn là linh hồn của cộng đồng, là sợi dây gắn kết các thế hệ trong gia đình.

Tương tự, gia đình ông Điểu Gié ở xã Tuy Đức cũng là một trong những điển hình tiêu biểu trong gìn giữ văn hóa truyền thống. Ông là thành viên kỳ cựu, nòng cốt của đội đàn đá địa phương. Không chỉ thành thạo đàn đá, ông còn biết đánh chiêng và luôn tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao ở cơ sở.

Điều đáng quý là cả ông và vợ đều được công nhận là nghệ nhân trong lĩnh vực đàn đá, đánh chiêng. Tình yêu văn hóa ấy tiếp tục được hai vợ chồng truyền lại cho con gái từ khi còn nhỏ. Hiện nay, con gái ông đang học tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT Tuy Đức, đã đánh thành thạo đàn đá, chiêng và thường xuyên cùng cha mẹ tham gia biểu diễn tại các sự kiện văn hóa của địa phương.

Tiếp nối giữa các thế hệ

Những năm qua, tỉnh triển khai nhiều hoạt động bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số như: mở lớp dạy chiêng, đàn đá, dân ca; phục dựng lễ hội, duy trì sinh hoạt cộng đồng và các câu lạc bộ văn hóa dân gian. Trong hành trình ấy, gia đình vẫn là “cái nôi” quan trọng để trao truyền giá trị truyền thống. Từ mỗi nếp nhà, tình yêu văn hóa được nuôi dưỡng bền bỉ qua nhiều thế hệ, để tiếng chiêng nơi bon làng hôm nay vẫn ngân vang như âm thanh của sự tiếp nối và gìn giữ cội nguồn.

Gia đình chị Thị Trãi là một ví dụ tiêu biểu. Theo chị Thị Trãi, từ anh em ruột, con cháu trong nhà đến bên họ hàng nhà chồng, hầu hết mọi người đều biết đánh chiêng, nhiều người được công nhận nghệ nhân. Trong đại gia đình ấy, việc đánh chiêng dường như đã trở thành một phần trong đời sống sinh hoạt thường ngày. Những người lớn tuổi luôn ý thức việc truyền dạy lại cho thế hệ trẻ, từ cách cầm dùi chiêng, cảm nhận nhịp điệu cho đến những nghi lễ gắn với đời sống cộng đồng. Nhờ vậy, lớp trẻ trong gia đình ngày càng hiểu, yêu và tự hào hơn về văn hóa dân tộc mình.

Không riêng các gia đình ông Điểu Bray, ông Điểu Gié hay chị Thị Trãi, tại nhiều bon làng trên địa bàn tỉnh hiện nay vẫn có nhiều gia đình đang âm thầm “giữ lửa” văn hóa truyền thống theo cách riêng của mình. Chính sự trao truyền tự nhiên trong mỗi nếp nhà đã giúp những giá trị văn hóa dân tộc không bị mai một theo thời gian.