Giỗ Tổ Hùng Vương - Mạch nguồn gắn kết người Việt

Khẳng định tinh thần đại đoàn kết dân tộc

Khác với nhiều quốc gia, người Việt có chung một niềm tin tâm linh đặc biệt: Cùng một cội nguồn, cùng một ngày Giỗ Tổ. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương không chỉ là một hình thức sinh hoạt văn hóa mà còn là sự tôn vinh đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.

Năm 2012, UNESCO ghi danh Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, khẳng định giá trị nhân văn sâu sắc của truyền thống thờ cúng tổ tiên chung của dân tộc Việt Nam. Trong tâm thức mỗi người dân, các Vua Hùng không phải là những nhân vật xa xôi mà là Tổ tiên, là cội nguồn. Quan niệm “đồng bào” - cùng chung một bọc trăm trứng - đã xóa nhòa mọi khoảng cách, gắn kết người Việt trong một khối thống nhất.

Hằng năm, hàng triệu đồng bào, kiều bào ta... đang sinh sống ở nước ngoài hành hương về Đền Hùng để tri ân công đức tổ tiên đã nối dài thêm những mạch nguồn gắn kết người Việt trên toàn thế giới.

Tiến sĩ, nhà báo Nguyễn Thị Bích Yến là người sáng lập, Chủ nhiệm Dự án “Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu” (khởi xướng năm 2015) nhằm kết nối cộng đồng người Việt và lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc. Hiện sinh sống tại Áo, bà trực tiếp duy trì, phát triển dự án với sự phối hợp của các tổ chức, trí thức, kiều bào và cơ quan chức năng trong, ngoài nước. Bà cho thông tin: Từ năm 2015 đến nay, dự án đã tổ chức Lễ an vị tượng Vua Hùng và Lễ Giỗ Tổ tại nhiều quốc gia như Đức, Nga, Séc, Ba Lan, Nhật Bản, Lào, Thái Lan, Canada, Hungary...; đồng thời kết nối trực tuyến lễ Giỗ Tổ và vinh danh con cháu Vua Hùng tại gần 50 quốc gia trên 5 châu lục. Đây là hoạt động văn hóa có ý nghĩa sâu sắc, góp phần xây dựng không gian văn hóa chung, tăng cường gắn kết cộng đồng người Việt trên toàn cầu, đồng thời quảng bá hình ảnh Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Trong nước, Giỗ Tổ Hùng Vương tiếp tục khẳng định vai trò là biểu tượng của tinh thần đại đoàn kết dân tộc. Lễ hội Đền Hùng tại Phú Thọ không chỉ là nghi lễ truyền thống mà còn là cuộc hành hương về nguồn lớn nhất cả nước, thu hút đông đảo nhân dân và kiều bào tham dự. Những năm gần đây, nhiều địa phương như Thành phố Hồ Chí Minh cũng tổ chức dâng hương trang trọng, cho thấy sự lan tỏa mạnh mẽ của giá trị cội nguồn, góp phần củng cố sức mạnh đoàn kết, giúp dân tộc vượt qua khó khăn, thách thức.

Hình ảnh hàng vạn người dân từ khắp mọi miền, từ những em bé đến các cụ già, kiên nhẫn xếp hàng dâng hương lên Tổ tiên là minh chứng sống động nhất cho sự gắn kết cộng đồng. Tinh thần ấy giúp chúng ta vượt qua những giai đoạn khó khăn nhất, như cách dân tộc đã đồng lòng trong đại dịch hay các đợt thiên tai, bão lũ.

Giá trị của “ sức mạnh mềm”

Đối với hơn 5,3 triệu người Việt đang sinh sống và làm việc tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, ngày Giỗ Tổ Hùng Vương là “thời điểm vàng” để hướng về nguồn cội. Giữ gìn tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở nước ngoài chính là giữ gìn bản sắc Việt, giúp thế hệ trẻ sinh ra ở hải ngoại không quên đi gốc gác của mình.

Kể từ năm 2015, Dự án Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu được triển khai đã kết nối cộng đồng người Việt tại nhiều quốc gia để cùng tổ chức lễ Giỗ Tổ theo một nghi thức chung. Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu là sự kiện văn hóa có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ đối với cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập, nghiên cứu và làm việc ở nước ngoài, thúc đẩy mối quan hệ hữu nghị hòa bình giữa Việt Nam và bạn bè quốc tế...

Chương trình này đã được Ban dự án Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu duy trì tổ chức hàng năm, theo một kịch bản chung, nhằm tạo dựng một ngày văn hóa chung - kết nối người Việt trên toàn cầu và bạn bè quốc tế, nhằm xây dựng cây cầu văn hóa hữu nghị vững chắc, xây dựng tình bạn chân thành giữa Việt Nam và bạn bè quốc tế.

Năm 2024, lần đầu tiên lễ dâng hương được tổ chức trực tiếp kết nối trực tuyến với hàng chục đầu cầu trên thế giới. Tại các buổi lễ này, kiều bào không chỉ dâng hương mà còn trình diễn áo dài, hát xoan, giới thiệu bánh chưng, bánh giầy.

Khu di tích lịch sử Đền Hùng những ngày này đang được tăng cường chỉnh trang để sẵn sàng đón đồng bào cả nước về Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026.

Chị Victoria Hiền, kiều bào tại Praha (Cộng hòa Séc) chia sẻ: Khi tham dự lễ Giỗ Tổ nơi xa quê, cảm giác cô đơn dường như được xóa nhòa, thay vào đó là niềm tự hào và xúc động khi nhận ra mình vẫn thuộc về một dân tộc có lịch sử lâu đời, giàu truyền thống.

Có thể thấy, Giỗ Tổ Hùng Vương chính là biểu hiện sinh động của “sức mạnh mềm” văn hóa - không chỉ gắn kết cộng đồng người Việt trong và ngoài nước mà còn góp phần tăng cường hiểu biết, xây dựng tình hữu nghị giữa Việt Nam và bạn bè quốc tế.

Phát huy giá trị Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ dừng lại ở việc tổ chức các nghi lễ trang trọng mà còn là quá trình gìn giữ, nuôi dưỡng tinh thần yêu nước và ý thức đoàn kết trong mỗi người Việt. Đây chính là cội nguồn sức mạnh, là bản sắc để dân tộc Việt Nam vững vàng hội nhập mà không hòa tan. Dù ở bất cứ nơi đâu, chỉ cần còn hướng về ngày mùng mười tháng Ba, còn thờ cúng Vua Hùng, thì mạch nguồn dân tộc vẫn luôn chảy mãi, gắn kết cộng đồng người Việt thành một khối thống nhất, bền chặt.