Giữ 'hồn' Xẩm cổ, mở lối Xẩm đối thoại với đời sống đương đại

Không chỉ dừng lại ở sản phẩm âm nhạc, đây còn là dấu mốc tiếp tục hành trình gìn giữ Xẩm cổ và đưa Xẩm bước vào không gian đời sống đương đại của nữ nghệ sĩ.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa hát cùng NSND Thanh Ngoan tại buổi ra mắt album

Lan tỏa nghệ thuật Xẩm bằng bản sắc riêng

Album Mai Tuyết Hoa – Xẩm trong cõi đời vol.2, gồm 9 bài hát: Tre xanh (thơ Nguyễn Duy, lồng điệu: Nguyễn Quang Long); các bài Xẩm mang lời thơ dân gian: Một quan là sáu trăm đồng, Vợ chồng cờ bạc, Dạt nước cánh bèo; cùng các sáng tác của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Ơn cha nghĩa mẹ, Thăng Long lịch sử oai hùng, Ghen, Tránh xa tệ nạn, Hà Nội 36 chân tình.

Trong album, Dạt nước cánh bèo là tác phẩm Xẩm cổ duy nhất được nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa lựa chọn như một lời tri ân sâu nặng dành cho người thầy lớn nhất trong đời làm nghề – nghệ nhân hát Xẩm Hà Thị Cầu.

Bên cạnh đó, album còn có 2 bài Xẩm cổ: Vợ chồng cờ bạc và Một quan là sáu trăm đồng, là những tác phẩm từng được nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa cùng các bậc thầy như GS.TS.NGND Phạm Minh Khang, nhạc sĩ Hạnh Nhân, NSND Thanh Ngoan… dày công phục hồi.

Hầu hết phần còn lại của album là các sáng tác của nhà nghiên cứu âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long, được viết riêng cho nữ nghệ sĩ. Đáng chú ý, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long đã vận dụng điệu hát sai – một lối thể hiện từng phổ biến trong Xẩm xưa, vào 2 ca khúc Ghen và Tránh xa tệ nạn. Qua đó, tạo nên không gian âm nhạc vừa mang hơi thở cổ truyền, vừa mở ra cảm nhận đương đại.

Đây cũng là 2 tác phẩm thể hiện rõ nét nhất cá tính Xẩm của nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa: lối hát đanh gọn, hồn nhiên nhưng đầy nội lực.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa chia sẻ hành trình gìn giữ nghệ thuật hát Xẩm

Theo nữ nghệ sĩ, mỗi bài Xẩm trong album đều là một thông điệp riêng mà Mai Tuyết Hoa cùng nhạc sĩ Nguyễn Quang Long muốn gửi tới công chúng. Những câu chuyện ấy đều xuất phát từ đời sống gần gũi, phản chiếu những va đập, gập ghềnh của đời người, để từ đó hướng con người trở về cõi thiện.

Bởi vậy, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, xẩm như một lời sẻ chia, giúp con người biết lắng nghe, thấu hiểu và nuôi dưỡng lòng biết ơn. Tên gọi của album Mai Tuyết Hoa - Xẩm trong cõi đời vol.2 cũng được đặt với tinh thần ấy.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa bày tỏ: "Trong album, tôi lựa chọn đan xen cả Xẩm cổ và Xẩm mới của hôm nay, với mong muốn khán giả khi lắng nghe có thể tìm thấy cảm xúc hướng về nguồn cội từ Xẩm cổ, để từ đó lan tỏa tinh thần xẩm trong đời sống đương đại. Tôi hy vọng album mang đến cho công chúng một trải nghiệm trọn vẹn, tươi mới và đầy cảm xúc với Xẩm".

Bền bỉ “giữ lửa” nghệ thuật Xẩm

Không chỉ đau đáu với việc gìn giữ và phát huy nghệ thuật Xẩm, nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa còn truyền tình yêu ấy cho chính con trai mình. Trong album lần này, cô cùng con trai là Trần Bá Nam Khánh (sinh viên Khoa Nhạc cụ truyền thống, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) cùng thể hiện ca khúc Tránh xa tệ nạn.

Chia sẻ về khoảnh khắc đặc biệt này, nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa bày tỏ: "Khi bước vào phòng thu, con trai đã khiến tôi bất ngờ khi thể hiện rất đúng cá tính của người trẻ mà vẫn giữ được tinh thần Xẩm. Khi nghe lại bản thu âm, chính bạn ấy cũng cảm thấy hào hứng và tự hào. Với tôi, việc con trai đồng hành trong album không chỉ là một sự hợp tác nghệ thuật, mà còn là niềm hạnh phúc riêng của một người mẹ”.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa cùng con trai thể hiện ca khúc "Tránh xa tệ nạn"

Chia sẻ về hành trình tiếp nối nghệ thuật Xẩm trong đời sống hiện đại, nữ nghệ sĩ cho rằng điều đáng mừng là ngày càng nhiều bạn trẻ tìm cách làm mới Xẩm theo tinh thần đương đại. Điều đó cho thấy Xẩm không đứng ngoài dòng chảy thời gian, mà vẫn đang hiện diện và tiếp tục sống động trong đời sống âm nhạc hôm nay.

Mỗi thời đại có thị hiếu và cách thưởng thức riêng, và việc tìm con đường phù hợp để đưa Xẩm đến gần công chúng là điều cần thiết. Với riêng chị, chị chọn kiên trì với lối Xẩm cổ truyền như một cách gìn giữ cốt lõi nghệ thuật, tin rằng vẫn có những khán giả yêu Xẩm mộc mạc, nguyên bản và giàu chiều sâu.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa (sinh năm 1976) được xem là truyền nhân xuất sắc của “báu vật nhân văn sống” – cố nghệ nhân hát Xẩm Hà Thị Cầu.

Hiện nay, chị giữ cương vị Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, bảo tồn và phát huy âm nhạc dân tộc, đồng thời là thành viên chủ chốt của nhóm Xẩm Hà Thành.

THANH MAI