Giữ lời hứa với thiên nhiên

Giữa tiết trời nắng nóng oi bức của mùa hè ở vùng gió Lào cát trắng, vườn rau của HTX Nông nghiệp An Nông (thôn Bàng, xã Hoàn Lão) vẫn xanh tươi. Không thuốc bảo vệ thực vật, thuốc trừ cỏ hay chất kích thích tăng trưởng… dễ gì có được vườn rau hữu cơ phát triển xanh tốt trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt ấy, nếu không có sự dày công, bền bỉ với những tiêu chí khắt khe được đặt ra ngay từ đầu trong sản xuất nông nghiệp của vợ chồng anh Lê Đình Quả. Và để có một trang trại An Nông như hôm nay, họ đã phải đi qua những năm tháng mà ngay cả chính mình cũng từng hoài nghi về con đường đã chọn.

Năm 2016, khi đang có công việc ổn định, đầy tương lai tại Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp duyên hải Nam Trung bộ, vợ chồng thạc sĩ Lê Đình Quả quyết định trở về quê vợ làm nông dân, với ước mơ làm nông nghiệp sạch. Quyết định ấy không nhận được nhiều sự đồng tình: Gia đình phản đối, hàng xóm hoài nghi. Tìm chọn mảnh đất 3,3ha đã lâu năm không canh tác, từ nguồn dành dụm và vay mượn, hai vợ chồng dồn sức đầu tư trồng rau an toàn.

Thay vì bỏ cuộc, họ bắt đầu tìm cách tổ chức sản xuất để thích ứng với tự nhiên. Ở vườn An Nông, nông nghiệp sinh thái được kết hợp với nông nghiệp hữu cơ và công nghệ cao. “Mỗi cách làm có một ưu điểm riêng, được vận dụng linh hoạt để vừa duy trì đa dạng sinh học, hệ sinh thái tự cân bằng, hạn chế sâu bệnh; vừa tạo dinh dưỡng cho cây, vừa bảo đảm hiệu quả sản xuất. Có như vậy mới phát triển nông nghiệp bền vững”, anh Lê Đình Quả chia sẻ.

Với một vùng đất có khí hậu khắc nghiệt, nơi nắng nóng, gió Lào và mưa bão thường xuyên tác động đến sản xuất, để phát triển được rau hữu cơ, trang trại An Nông đã dành khoảng 30% diện tích cho cây lâm nghiệp và cây vành đai chắn gió. Những kiến thức tích lũy trong những năm tháng công tác ở Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp duyên hải Nam Trung bộ được áp dụng linh hoạt vào điều kiện thực tế tại vườn. Một “vành đai xanh” được hình thành, giảm thiểu những tác hại từ tự nhiên, góp phần hình thành vùng tiểu khí hậu thuận lợi hơn cho cây trồng. Rừng trở thành một phần của phương thức sản xuất nông nghiệp.

Sau nhiều năm, cách làm ấy đã cho “quả ngọt”. Trang trại An Nông cho thu hoạch đều quanh năm, cung ứng ra thị trường gần 100 tấn rau củ quả mỗi năm, đem về doanh thu trên 2 tỉ đồng, lãi ròng trên 300 triệu đồng, đồng thời tạo việc làm thường xuyên cho 4 lao động với mức thu nhập 6-9 triệu đồng/người/tháng và nhiều lao động thời vụ. Nông sản của trang trại lần lượt được chứng nhận được chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP (năm 2019) và tiêu chuẩn hữu cơ (năm 2025).

Những gì đang diễn ra ở An Nông, theo tiến sĩ Hồ Huy Cường, Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp duyên hải Nam Trung bộ, không đơn thuần là việc áp dụng một vài kỹ thuật canh tác mới. “Tôi đã đến thăm mô hình và thật mừng khi thấy 2 vợ chồng Lê Đình Quả, Lê Thị Thanh Thủy đã vận dụng kiến thức được đào tạo, nền tảng nghiên cứu khi ở viện và có khả năng cập nhật thông tin để hình thành một cách làm có tính tổng hợp. Tư duy ấy được thể hiện khá rõ từ tổ chức hệ sinh thái, tuần hoàn trong sản xuất đến bài toán đầu ra và giảm tác động tiêu cực đến môi trường. Tôi vô cùng trân trọng sự táo bạo, bản lĩnh, dám hy sinh, bứt ra khỏi môi trường nhà nước ổn định của hai em để theo đuổi mơ ước của mình”, tiến sĩ Hồ Huy Cường bày tỏ.

Nhưng với vợ chồng anh Lê Đình Quả, làm ra một sản phẩm sạch mới chỉ là một nửa của câu chuyện. Từ khu vườn bước ra thị trường, một bài toán khác xuất hiện: Làm thế nào để một sản phẩm xanh tiếp tục “xanh” khi đến tay người tiêu dùng? Với hệ thống cửa hàng phân phối thực phẩm sạch, kết nối các cơ sở sản xuất thực phẩm uy tín trên cả nước, không chỉ kinh doanh, đây còn là nơi để họ lan tỏa thông điệp “ăn lành, sống xanh” đến với cộng đồng. Đã áp dụng nhiều cách như phân loại rác, giảm túi nilon, chuyển sang túi thân thiện với môi trường hay gói rau bằng lá chuối… nhưng để thay đổi thói quen tiêu dùng, hóa ra không dễ dàng.

Khi thay đổi một thói quen không dễ, họ chọn “gieo mầm” sống xanh. Gần 100 đoàn, với khoảng 20.000 lượt người đã đến An Nông để tham quan, trải nghiệm, trong đó đa phần là trẻ em. Ở đây, trẻ không chỉ thấy rau được trồng như thế nào. Các em còn thấy một không gian rợp bóng cây xanh, những thanh âm của tự nhiên từ côn trùng, tiếng chim... Là một không gian mà rác thải được phân loại, nơi người lớn cố gắng hạn chế những thứ có thể gây thêm áp lực cho môi trường. Với anh Lê Đình Quả, đó là một phần của mong muốn khi trở về quê: Không chỉ sản xuất nông nghiệp bền vững, mà còn lan tỏa tinh thần sản xuất sạch và thông điệp sống xanh tới cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Không dừng lại ở sản xuất trên diện tích 3,3ha của mình, An Nông bắt đầu tổ chức liên kết với nông dân, kết nối với doanh nghiệp. HTX đã liên kết với nông dân xã Quảng Ninh sản xuất 2ha lúa gạo lứt tím, giống lúa bản địa có giá trị dinh dưỡng cao, sản xuất theo quy trình an toàn. Năm 2024, HTX Nông nghiệp An Nông được lựa chọn là đầu mối đại diện cho bà con nông dân làm việc và ký hợp đồng trồng nguyên liệu khoai tây với nhà máy của Công ty TTHH Thực phẩm Orion Vina, thuộc dự án “Cải thiện thu nhập bền vững và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vì cộng đồng nông thôn hòa bình tỉnh Quảng Trị (KOICA-QB-21). “Chúng tôi mong muốn đồng hành cùng bà con nông dân nâng cao thu nhập, phát triển nông nghiệp xanh, bền vững và từng bước hình thành chuỗi giá trị nông sản chất lượng cao tại địa phương”, anh Lê Đình Quả chia sẻ.

Giáo sư Kim Kyung Ryang, Giám đốc Văn phòng Tư vấn Quản lý dự án KOICA-QB-21

Ông Trần Đình Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị

Từ sản xuất, An Nông đang bước thêm một bước vào chế biến nông sản, xuất phát từ nhu cầu chế biến nông sản vào vụ thu hoạch rộ và việc kết nối, thu mua, bao tiêu sản phẩm cho các hộ nông dân đang hợp tác. Cuối tháng 8/2026, những sản phẩm đầu tiên từ gạo lứt tím và các loại hạt được trình làng, trên chuyến tàu du lịch Phong Nha-Cố đô Huế.

undefined

“Với những thành quả hôm nay, thật khó hình dung đã có những ngày, vợ chồng anh Lê Đình Quả đứng trước một khu vườn tan tác và tự hỏi liệu mình có chọn sai đường. Họ đã tạo dựng được một cách làm nông nghiệp thích ứng với khí hậu, tạo sinh kế và từng bước kết nối người nông dân vào chuỗi sản xuất. Với họ, giữ lời hứa với thiên nhiên không phải là một đích đến. Đó là một hành trình bền bỉ, hướng tới một nền nông nghiệp xanh, nơi tự nhiên được tôn trọng, sản phẩm có chỗ đứng và người nông dân sống được trên chính mảnh đất của mình.”

Nội dung: HƯƠNG LÊ   |   Ảnh: HƯƠNG LÊ - NVCC   |   Quay phim: THANH CAO   |   Thiết kế: TIẾN HOÀNG