Giữ lửa nghệ thuật bằng nhiệt huyết cho thế hệ trẻ

Các thành viên Câu lạc bộ Văn hóa - Văn nghệ chùa Buôl Pres Phek biểu diễn phục vụ người dân địa phương dịp Tết Chôl Chnăm Thmây năm 2026. Ảnh: Mỹ Xuyên

Từ tình yêu văn hóa đến đam mê nghệ thuật

Nghệ thuật múa Khmer là sự kết tinh của tài năng, sáng tạo và những giá trị văn hóa, thẩm mỹ được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Mỗi động tác múa, nhịp trống, câu hát đều gửi gắm phong tục, tâm tư và tâm hồn người Khmer. Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại, việc truyền dạy nghệ thuật truyền thống vẫn gặp nhiều khó khăn khi ngày càng ít người trẻ theo học.

Sinh ra trong gia đình yêu thích nghệ thuật Khmer, chị Sơn Thị Diệu, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Văn hóa - Văn nghệ chùa Buôl Pres Phek (chùa Bốn Mặt), xã Thuận Hòa, thành phố Cần Thơ, đã sớm bén duyên với sân khấu. Từ những ngày còn ngồi trên ghế nhà trường, chị tham gia các đội văn nghệ, từng bước nuôi dưỡng niềm đam mê với những điệu múa truyền thống của dân tộc mình. Với chị, được khoác trang phục Khmer, thể hiện những động tác múa uyển chuyển không chỉ là niềm vui mà còn là niềm tự hào. Tình yêu ấy thôi thúc chị không ngừng học hỏi, tập luyện, tìm tòi cách dàn dựng những tiết mục vừa giữ được nét truyền thống, vừa gần gũi với khán giả hôm nay.

Vào dịp cuối tuần, tại Câu lạc bộ Văn hóa - Văn nghệ chùa Buôl Pres Phek, nhiều bạn trẻ say mê tập luyện dưới sự hướng dẫn tận tình của chị Sơn Thị Diệu. Các em kiên trì tập từng động tác tay, bước chân, rồi phối hợp thành bài múa hoàn chỉnh. Không khí sinh hoạt sôi nổi cho thấy nghệ thuật truyền thống vẫn có sức hấp dẫn khi người trẻ được tiếp cận và trải nghiệm trong môi trường phù hợp. Theo chị Sơn Thị Diệu, Câu lạc bộ Văn hóa - Văn nghệ chùa Buôl Pres Phek chủ yếu tập luyện, biểu diễn các điệu múa dân gian quen thuộc như Lâm thôn, Rom vông. Mong sao sẽ có thêm nhiều bạn trẻ cùng chung niềm đam mê để truyền thống văn hóa được lưu giữ và phát huy qua từng thế hệ, để mãi là niềm tự hào của dân tộc mình.

Niềm mong mỏi ấy đang được tiếp nối từ chính những thành viên trẻ. Em Lâm Thu Thảo, học sinh lớp 11, Trường Trung học phổ thông Phú Tâm, xã Phú Tâm, thành phố Cần Thơ, đã gắn bó với hoạt động văn nghệ hơn 5 năm. Mỗi dịp lễ, Tết hoặc sự kiện quan trọng, em cùng các bạn tranh thủ tập luyện, biểu diễn phục vụ bà con trong phum, sóc. Không chỉ xem múa Khmer là hoạt động giải trí, Thảo còn ấp ủ ước mơ trở thành biên đạo múa. Đó là tín hiệu đáng mừng, cho thấy nghệ thuật truyền thống có thể khơi nguồn đam mê, định hướng nghề nghiệp cho thế hệ trẻ.

Hiện nay, Câu lạc bộ Văn hóa - Văn nghệ chùa Buôl Pres Phek là một trong những lực lượng tích cực trong phong trào văn hóa, văn nghệ tại địa phương, thường xuyên biểu diễn phục vụ cộng đồng, nhất là trong các dịp lễ Chôl Chnăm Thmây, Oóc Om Bok và những sự kiện văn hóa, chính trị. Để hoàn thành một tiết mục, các thành viên có khi mất khoảng 3 ngày học động tác và thêm 5 - 10 ngày tập luyện.

Khi tiếng trống gọi tuổi thơ

Nếu tại chùa Buôl Pres Phek, những điệu múa dân gian đang được lớp trẻ tiếp nối thì ở chùa Đay Ta Suốs, xã Mỹ Hương, thành phố Cần Thơ, tiếng trống Chhay dăm cũng trở thành cầu nối đưa trẻ em đến gần hơn với văn hóa dân tộc. Vào mỗi chiều thứ Bảy, Chủ nhật, sân chùa lại rộn ràng tiếng nói cười của các em nhỏ trong Đội văn nghệ múa hát chùa Đay Ta Suốs. Từ đầu năm 2022, nơi đây trở thành điểm sinh hoạt, vui chơi và học nghệ thuật quen thuộc của trẻ em trong khu vực có đông đồng bào Khmer.

Em Thạch Huy, 17 tuổi, từ một cậu bé còn rụt rè, em dần làm quen với các động tác múa, nhịp trống và ngày càng tự tin khi biểu diễn trước khán giả. “Con tham gia đội trống đã 3 năm rồi. Con rất vui khi được đi biểu diễn và theo đuổi đam mê của mình” - Thạch Huy chia sẻ. Những ngày đầu học múa trống Chhay dăm, em không ít lần đau đầu gối, cùi chỏ vì các động tác khó, nhất là những pha nhào lộn. Nhưng niềm yêu thích đã giúp em kiên trì vượt qua. Sau giờ học, Huy lại dành thời gian tập luyện; mỗi lần nghe thông báo chuẩn bị biểu diễn, em đều háo hức chờ đợi.

Đằng sau sự trưởng thành của những diễn viên nhí là tâm huyết của người truyền nghề. Bà Tăng Thị Son, Đội trưởng Đội văn nghệ múa hát chùa Đay Ta Suốs, cho biết, vợ chồng bà từng là diễn viên Đoàn Nghệ thuật Khmer tỉnh Sóc Trăng (cũ). Sau khi nghỉ công tác, tiếp tục đóng góp cho việc bảo tồn nghệ thuật dân tộc bằng cách hướng dẫn, truyền dạy các điệu múa truyền thống cho người có cùng đam mê. Hiện, đội có hơn 20 thành viên, được quan tâm, hỗ trợ về trang phục và tạo điều kiện tham gia biểu diễn trong các dịp lễ hội của chùa, địa phương. “Điều vui nhất là nhìn thấy các em nhỏ ngày càng yêu thích nghệ thuật Khmer và chủ động tìm hiểu những giá trị văn hóa của dân tộc mình” - bà Son chia sẻ.

Trao truyền để văn hóa không mai một

Đối với đồng bào Khmer, âm nhạc và múa không chỉ phục vụ nhu cầu giải trí mà còn truyền tải tình cảm, kết nối cộng đồng và góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc. Vì thế, các đội văn nghệ tại chùa, phum, sóc không đơn thuần là nơi tập luyện, biểu diễn mà còn là không gian để thế hệ trẻ tiếp cận văn hóa truyền thống một cách tự nhiên.

Theo bà Thạch Thị Kế Rin, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Cần Thơ, hoạt động văn nghệ tại các địa phương góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của đồng bào Khmer, đồng thời nâng cao đời sống tinh thần và tăng cường sự gắn kết cộng đồng. “Thực tế cho thấy, để nghệ thuật truyền thống được gìn giữ bền vững, bên cạnh tâm huyết của nghệ nhân, cần có thêm môi trường sinh hoạt, truyền dạy thường xuyên, sự quan tâm của các cấp, ngành và những sân chơi phù hợp để người trẻ thể hiện năng khiếu. Khi được khuyến khích và tạo điều kiện, các em sẽ có thêm động lực gắn bó, tiếp nối những giá trị mà cha ông trao truyền” - bà Kế Rin nói.

Từ sân chùa Đay Ta Suốs đến Câu lạc bộ Văn hóa - Văn nghệ chùa Buôl Pres Phek, những gương mặt trẻ vẫn miệt mài tập luyện, nuôi dưỡng niềm đam mê. Khi tiếng trống Chhay dăm vang lên, khi những điệu Lâm thôn, Rom vông vẫn được lớp trẻ say mê tập luyện và biểu diễn, ngọn lửa nghệ thuật truyền thống vẫn được trao truyền. Giữ lửa nghệ thuật không chỉ là trách nhiệm của nghệ nhân mà là hành trình chung tay của cộng đồng, để bản sắc Khmer tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và tỏa sáng trong đời sống hôm nay và mai sau.