Giữ lửa truyền thống

Khu di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn hiện có 12 điểm di tích, trong đó nhiều địa điểm nằm trên địa bàn các xã: Vũ Lăng, Hưng Vũ, Vũ Lễ, Bắc Sơn như đình Nông Lục, đồn Mỏ Nhài, Trường Vũ Lăng, Khuổi Nọi, Bó Tát, Sa Khao, Lân Pán, Lân Táy - Mỏ Pia, hang Mỏ Rẹ, đèo Tam Canh… Mỗi địa danh gắn với một sự kiện, nhân vật hoặc chặng đường hoạt động cách mạng. Đây cũng là những địa chỉ được các nhà trường trên địa bàn các xã khai thác trong giờ học, hoạt động ngoại khóa, chương trình về nguồn và giáo dục truyền thống.

Đoàn thanh niên Trường THPT Vũ Lễ tổ chức sinh hoạt chuyên đề và kết nạp đoàn viên mới tại khu di tích Khuổi Nọi

Tại xã Hưng Vũ, đình Nông Lục và đồn Mỏ Nhài là những địa danh gắn với các dấu mốc quan trọng của Khởi nghĩa Bắc Sơn. Với học sinh nơi đây, những địa điểm này không xa lạ. Nhiều em đã đến, từng nghe người thân nhắc đến nhưng không phải em nào cũng biết cụ thể những câu chuyện lịch sử gắn với từng địa danh. Từ thực tế đó, Trường Tiểu học Hưng Vũ chú trọng đưa lịch sử địa phương vào các hoạt động giáo dục. Bên cạnh những nội dung về khởi nghĩa Bắc Sơn, giáo viên giới thiệu cho học sinh các tư liệu về lịch sử quê hương, trong đó có cuốn Lịch sử phong trào cách mạng của Đảng bộ và nhân dân các dân tộc xã Hưng Vũ từ 1930 đến 2005. Những sự kiện, nhân vật, địa danh trong tư liệu trở thành nội dung để giáo viên kể lại, trao đổi với học sinh, giúp các em hiểu thêm về chính nơi mình đang sống.

Em Đỗ Hải Băng, học sinh lớp 5A1, Trường Tiểu học Hưng Vũ chia sẻ: Em đã biết và đi qua đình Nông Lục, Đồn Mỏ Nhài nhiều lần nhưng trước đây em chưa hiểu rõ ở đó đã diễn ra những sự kiện gì. Được thầy cô kể lại về khởi nghĩa Bắc Sơn, rồi tìm hiểu ngay tại di tích, em biết thêm nhiều câu chuyện về các chiến sĩ cách mạng và người dân quê mình. Em thấy những địa điểm mình vẫn thường đi qua lại có ý nghĩa rất đặc biệt.

Khi đến các di tích, học sinh được nghe giới thiệu về sự kiện, nhân vật, quan sát không gian và những dấu tích còn lại. Những điều được học trên lớp vì thế có thêm hình ảnh, địa điểm cụ thể để ghi nhớ. Tại Trường THPT Bắc Sơn, hằng năm nhà trường tổ chức các chương trình về nguồn, đưa học sinh đến Bảo tàng Khởi nghĩa Bắc Sơn, đình Nông Lục, đồn Mỏ Nhài để tìm hiểu về các sự kiện, nhân vật lịch sử. Trong những chuyến đi này, học sinh không chỉ nghe thuyết minh mà còn tham gia vệ sinh, chăm sóc cảnh quan tại khu di tích. Từ tìm hiểu lịch sử đến trực tiếp góp sức giữ gìn di tích, các hoạt động được tổ chức gần gũi, vừa sức với học sinh.

Thầy Dương Sơn Hà, Hiệu trưởng Trường THPT Bắc Sơn cho hay: Khi được nghe giới thiệu trực tiếp tại di tích, học sinh dễ hình dung hơn về những sự kiện đã diễn ra, từ hoàn cảnh lúc bấy giờ đến những con người tham gia phong trào cách mạng.

Cách làm này cũng được các trường trên địa bàn các xã có di tích chú trọng. Thay vì chỉ lựa chọn những dịp kỷ niệm để tuyên truyền, các nhà trường từng bước đưa nội dung lịch sử địa phương vào nhiều hoạt động trong năm học. Nhiều trường học lựa chọn bảo tàng là nơi tổ chức sinh hoạt chuyên đề, học tập thực tế và giáo dục truyền thống. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Bảo tàng Khởi nghĩa Bắc Sơn đón 154 đoàn với hơn 7.000 lượt khách. Các điểm di tích hiện cũng có thêm điều kiện phục vụ hoạt động tham quan, tìm hiểu của học sinh. Năm 2026, dự án tôn tạo Khu di tích Khởi nghĩa Bắc Sơn được hoàn thành tại 8 điểm với nhiều hạng mục phục vụ khách tham quan. Riêng Khu di tích Đội Cứu Quốc quân Bắc Sơn tại xã Vũ Lễ được bàn giao, đưa vào sử dụng từ tháng 8/2026 với nhà đón tiếp, trưng bày, bia ghi danh và các công trình phụ trợ.

Từ những giờ học, những chuyến về nguồn đến việc gìn giữ di tích, lịch sử khởi nghĩa Bắc Sơn đang được các nhà trường tiếp nối theo cách gần gũi với học sinh. Để rồi mỗi khi nhắc đến ngày 27/9, các em không chỉ nhớ một mốc thời gian trong sách vở mà còn nhớ những địa danh quen thuộc, những câu chuyện đã được nghe và những nơi mình từng đặt chân đến. Đó cũng là cách truyền thống được giữ lại từ chính quê hương và tiếp tục được trao truyền cho thế hệ trẻ.