Giữ tiếng Mông từ giảng đường đại học

Giảng viên, sinh viên Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Hà Giang.

Từ nhu cầu thực tiễn đến hướng đi tiên phong

Trong căn phòng học tại Phân hiệu Đại học Thái Nguyên ở Hà Giang, những thanh âm quen thuộc của tiếng Mông được tiếp cận bằng phương pháp đào tạo bài bản. Tại đây, ngôn ngữ vốn gắn bó với đời sống cộng đồng được nghiên cứu dưới góc độ ngữ âm, ngữ pháp, từ vựng và văn hóa, lịch sử dân tộc.

Sự ra đời của ngành Sư phạm tiếng Mông trình độ đại học tại Phân hiệu được kỳ vọng góp phần giải quyết bài toán thiếu giáo viên có chuyên môn, đồng thời tạo nền tảng cho việc bảo tồn, phát huy giá trị ngôn ngữ của đồng bào dân tộc Mông trong đời sống hiện đại.

Thực tế tại nhiều địa bàn vùng cao cho thấy, rào cản ngôn ngữ vẫn ảnh hưởng đến quá trình tiếp cận giáo dục của trẻ em dân tộc thiểu số. Với những học sinh bước vào lớp 1 chưa thành thạo tiếng Việt, việc làm quen với môi trường học tập mới có thể gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, giáo viên biết tiếng dân tộc, am hiểu phong tục và văn hóa địa phương sẽ có thêm lợi thế trong giao tiếp, hỗ trợ học sinh tiếp thu kiến thức và phối hợp với phụ huynh.

Bởi vậy, đào tạo đội ngũ giáo viên có năng lực tiếng Mông không chỉ đáp ứng nhu cầu nhân lực mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, tạo môi trường học tập gần gũi, phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa của học sinh vùng cao.

Dù hệ thống văn bản chữ Mông đã được Nhà nước ban hành từ năm 1961, cùng với các chương trình và tài liệu phục vụ dạy học ở một số địa phương, việc xây dựng đội ngũ giáo viên được đào tạo chính quy vẫn là yêu cầu đặt ra. Đây cũng là cơ sở để ngành đào tạo mới khẳng định vai trò trong việc kết nối bảo tồn ngôn ngữ với phát triển giáo dục.

Việc đào tạo ngành Sư phạm tiếng Mông là bước tiến quan trọng trong việc bảo tồn văn hóa truyền thống gắn liền với phát triển nguồn nhân lực địa phương.

Trang bị tri thức, bồi đắp tình yêu tiếng DTTS

Chương trình đào tạo Sư phạm tiếng Mông được xây dựng với các học phần về lý luận giáo dục, tâm lý học giáo dục, phương pháp giảng dạy, đọc và viết tiếng Mông; đồng thời trang bị kiến thức về ngữ âm, ngữ pháp, từ vựng, văn học, lịch sử và văn hóa dân tộc Mông.

Thông qua chương trình, sinh viên không chỉ được hệ thống hóa vốn ngôn ngữ đã có mà còn từng bước hình thành năng lực phân tích, sử dụng và giảng dạy tiếng Mông theo phương pháp sư phạm. Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa việc giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ trong đời sống thường ngày với việc truyền đạt ngôn ngữ một cách khoa học, có hệ thống.

Tiến sĩ Lục Quang Tấn, Giám đốc Phân hiệu, chia sẻ: “Việc đào tạo ngành Sư phạm tiếng Mông là bước tiến tiên phong, quan trọng, thể hiện tầm nhìn dài hạn trong việc bảo tồn văn hóa truyền thống gắn liền với phát triển nguồn nhân lực địa phương”.

Để sinh viên yên tâm học tập, các chính sách hỗ trợ dành cho người học thuộc diện đủ điều kiện theo quy định của Nhà nước, cùng các chính sách trợ cấp xã hội và học bổng của nhà trường, có ý nghĩa thiết thực. Sự hỗ trợ này góp phần giảm bớt áp lực kinh tế, tạo điều kiện để những người trẻ ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số theo đuổi con đường học tập và nghề nghiệp.

Gần 100 sinh viên thuộc hai khóa đầu tiên đang theo học ngành Sư phạm tiếng Mông tại Phân hiệu là những gương mặt mang theo nhiều kỳ vọng. Với các em, học tiếng Mông ở bậc đại học không chỉ là quá trình tích lũy kiến thức chuyên môn mà còn là cơ hội hiểu sâu hơn về ngôn ngữ, văn hóa của chính dân tộc mình.

Giàng Thị Súa, sinh viên lớp Sư phạm tiếng Mông K2, chia sẻ: “Trước đây em chỉ nói theo thói quen, vào học mới thấy tiếng dân tộc mình giàu và đẹp vô cùng. Là khóa đầu tiên, em biết cơ hội việc làm rất lớn, nhưng mong muốn lớn nhất của em là được trở về quê hương Đồng Văn để dạy học. Em muốn các em nhỏ ở bản em vừa giỏi tiếng Việt, vừa biết yêu và tự hào về tiếng mẹ đẻ của mình”.

Mong muốn của Súa cũng là kỳ vọng chung đối với thế hệ sinh viên tiên phong: trở thành những giáo viên có khả năng kết nối ngôn ngữ, tri thức và văn hóa, giúp học sinh tự tin hơn khi đến trường, đồng thời nuôi dưỡng tình yêu đối với tiếng mẹ đẻ.

Bên cạnh lĩnh vực giáo dục, kiến thức ngôn ngữ và văn hóa còn có thể mở ra cơ hội việc làm trong truyền thông, phiên dịch, du lịch cộng đồng và các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Từ giảng đường hôm nay, những sinh viên ngành Sư phạm tiếng Mông đang chuẩn bị hành trang trở về với bản làng. Khi được tiếp sức bằng chính sách phù hợp và môi trường làm việc thuận lợi, các em sẽ có cơ hội biến tình yêu tiếng mẹ đẻ thành những đóng góp thiết thực cho giáo dục vùng cao, để ngôn ngữ dân tộc tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ.