'Số phận' điều hòa, tivi lớp học trước quy định siết quỹ phụ huynh

Mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 81/2026/TT-BGDĐT quy định Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/11/2026 và thay thế Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT ngày 22/11/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

Văn bản mới quy định rõ Ban đại diện cha mẹ học sinh không được sử dụng danh nghĩa của mình để vận động tài trợ cho cơ sở giáo dục; thu, tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản tài trợ dành cho nhà trường. 

Bên cạnh đó, việc đóng góp kinh phí hoạt động phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, không ấn định mức đóng hoặc thời hạn đóng, đặc biệt, không được sử dụng để chi trả cho việc xây dựng, cải tạo, sửa chữa cơ sở vật chất hay mua sắm, thuê, lắp đặt, sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị, đồ dùng phục vụ cho hoạt động dạy học của nhà trường.

Quy định siết chặt hoạt động thu chi của Ban đại diện cha mẹ học sinh nêu trên nhận được sự đồng thuận cao từ dư luận xã hội, từ đó, nhằm chấm dứt tình trạng biến tướng, lạm thu và lạm chi đối với quỹ lớp, quỹ trường.

Phụ huynh băn khoăn về phương án xử lý các trang thiết bị đã đóng góp mua sắm từ năm học trước khi quy định mới có hiệu lực. Ảnh minh họa

Vướng mắc thực tế từ tài sản đóng góp cũ

Tuy nhiên, việc áp dụng các quy định mới theo Thông tư số 81/2026/TT-BGDĐT lại phát sinh vướng mắc trên thực tế liên quan đến những tài sản có giá trị đã được mua sắm từ nguồn đóng góp của phụ huynh trong các năm học trước.

Thực tế tại nhiều cơ sở giáo dục phổ thông cho thấy, phụ huynh thường tự nguyện đóng góp hàng triệu đồng mỗi năm để trang thiết bị như: điều hòa, máy chiếu, tivi... phục vụ điều kiện học tập của con em. Khi học sinh chuyển lớp, chuyển cấp hoặc tốt nghiệp, việc định đoạt số tài sản này rơi vào thế lúng túng.

Nhiều phụ huynh cho biết, theo thông lệ các năm trước, ban đại diện lớp cũ sẽ thỏa thuận chuyển giao lại thiết bị cho lớp khóa sau và thu hồi một phần chi phí khấu hao để chia lại hoặc chuyển sang quỹ lớp mới. Việc quy định mới cấm Ban đại diện cha mẹ học sinh thực hiện việc thu giữ, quản lý kinh phí cũng như can thiệp vào chi phí bảo dưỡng khiến các thỏa thuận tài chính nội bộ bị ngưng trệ, không có cơ sở thực hiện.

Mặt khác, các nhu cầu vận hành thực tế như vệ sinh, nạp gas, sửa chữa hỏng hóc phát sinh trước mùa nóng vẫn diễn ra thường xuyên. Khi nhà trường chưa kịp bố trí nguồn ngân sách vận hành và Ban đại diện không được phép đứng ra huy động kinh phí, nhiều tập thể phụ huynh không biết phải đứng tên cá nhân hay thông qua tổ chức nào để đóng góp chi phí bảo trì mà không vi phạm quy định.

Băn khoăn hiện nay làm sao xác định đúng thẩm quyền quản lý đối với các thiết bị do cha mẹ học sinh tự trang bị nhưng đang đặt tại không gian lớp học của nhà trường.

Xác lập rõ quyền sở hữu theo quy định pháp luật

Phân tích góc nhìn pháp lý về việc quản lý, sử dụng và định đoạt tài sản, Luật sư Lương Thị Hồng Nhung thuộc Công ty Luật TNHH Phúc Khánh Hưng (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho biết, căn cứ theo Bộ luật Dân sự năm 2015, đối với các trang thiết bị do phụ huynh tự nguyện đóng góp tiền mua sắm phục vụ cho hoạt động học tập cho các con nhưng chưa hoàn tất thủ tục bàn giao tài trợ cho nhà trường thì vẫn xác định là tài sản thuộc sở hữu chung của tập thể phụ huynh đã đóng góp. Các chủ sở hữu có quyền thỏa thuận định đoạt tài sản như: bán, tặng cho hoặc các quyền khác theo quy định của pháp luật.

Luật sư Lương Thị Hồng Nhung thuộc Công ty Luật TNHH Phúc Khánh Hưng (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội). Ảnh: HB

Còn đối với các trang thiết bị đã được làm thủ tục tiếp nhận, xác lập quyền sở hữu theo đúng quy định tại Thông tư số 16/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về việc tài trợ cho các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, tài sản đó đã chính thức trở thành tài sản công thuộc quyền quản lý của nhà trường. Khi đó, phụ huynh không còn quyền sở hữu, quyền thu hồi hay yêu cầu thanh lý chia tiền. Nhà trường có trách nhiệm chủ trì việc quản lý, bảo trì và vận hành theo đúng quy định quản lý tài sản công và ngân sách hiện hành.

Đối với trường hợp phụ huynh mong muốn tự nguyện đóng góp kinh phí hoặc hiện vật để sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất, khi đó, việc tiếp nhận bắt buộc phải tuân thủ đúng quy trình tài trợ cho cơ sở giáo dục quy định tại Thông tư số 16/2018/TT-BGDĐT. 

Cơ sở giáo dục (Nhà trường) là đơn vị trực tiếp tiếp nhận thông qua Tổ tiếp nhận tài trợ được thành lập theo quy định tại Điều 6 của Thông tư trên. Khi đó, cơ sở giáo dục có trách nhiệm lập kế hoạch sử dụng tài trợ, trong đó, xác định rõ mục đích, đối tượng thụ hưởng; cách thức tổ chức thực hiện, tiến độ thực hiện; chất lượng hoạt động, chất lượng sản phẩm, công trình kèm dự toán kinh phí chi tiết phù hợp với các quy định về tiêu chuẩn, định mức hiện hành.

Đồng thời, kế hoạch sử dụng khoản tài trợ phải được công bố và niêm yết công khai, trước khi tổ chức thực hiện ít nhất 15 ngày làm việc để lấy ý kiến đóng góp của cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, sinh viên, cha mẹ học sinh, người giám hộ (nếu có) và nhà tài trợ. 

Ngoài ra, cơ sở giáo dục sẽ phải tuân thủ tuyệt đối các nguyên tắc, quy định liên quan khác việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn tài trợ cũng như báo cáo tài chính và công khai tài chính theo quy định của Thông tư số 16/2018/TT-BGDĐT.

Với quy định của pháp luật hiện hành đã xác định rất rõ trách nhiệm của cơ sở giáo dục về việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng các nguồn tài trợ, từ đó, góp phần công khai, minh bạch và hạn chế những băn khoăn, tranh chấp phát sinh (nếu có).