Giữ ưu đãi thuế xăng dầu thêm 3 tháng, giá xăng từ 1.7 biến động thế nào?

Ảnh minh họa

Giá xăng có thể tăng, nhưng tránh được cú sốc lớn

Theo dự thảo Nghị quyết đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, các chính sách miễn thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu sẽ được kéo dài thêm 3 tháng, từ ngày 1.7 đến hết ngày 30.9.

Tuy nhiên, khác với giai đoạn trước, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng sẽ được khôi phục từ ngày 1.7, với mức 10% đối với xăng khoáng, 8% đối với xăng E5 và 7% đối với xăng E10.

Điều này đồng nghĩa giá xăng bán lẻ trong nước nhiều khả năng sẽ tăng từ tháng 7, nhưng mức tăng sẽ được kiểm soát.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu áp dụng phương án trên, giá xăng E5 có thể tăng khoảng 8%, xăng E10 tăng khoảng 7% so với mặt bằng giá tại kỳ điều hành ngày 18.6. Bình quân, giá xăng dầu các loại tăng khoảng 5%, làm CPI tăng khoảng 0,11 điểm phần trăm.

Ngược lại, nếu toàn bộ các ưu đãi thuế hết hiệu lực và các sắc thuế đồng loạt trở về mức trước khi xảy ra xung đột địa chính trị, giá xăng dầu có thể tăng tới khoảng 35%, kéo CPI tăng khoảng 0,78 điểm phần trăm.

Đây là lý do Bộ Tài chính lựa chọn phương án chuyển tiếp, thay vì đưa các loại thuế trở lại mức thông thường ngay lập tức.

Vì sao vẫn phải duy trì ưu đãi thuế?

Bộ Tài chính cho rằng áp lực từ thị trường dầu mỏ thế giới đã hạ nhiệt so với giai đoạn căng thẳng nhất. Sau những tín hiệu ngoại giao tích cực tại Trung Đông, giá dầu Brent và WTI đã giảm đáng kể so với mức đỉnh hồi tháng 4.

Tuy nhiên, mặt bằng giá năng lượng hiện vẫn cao hơn khoảng 20% so với trước khi xảy ra xung đột. Bên cạnh đó, rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu khi các thỏa thuận ngừng bắn có thể bị phá vỡ bất cứ lúc nào, khiến giá dầu bật tăng trở lại.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục miễn thuế nhập khẩu và VAT được xem là công cụ hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Thuế nhập khẩu ưu đãi 0% giúp doanh nghiệp chủ động đa dạng hóa nguồn cung từ nhiều thị trường ngoài ASEAN, giảm phụ thuộc vào một số nguồn nhập khẩu truyền thống và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.

Trong khi đó, việc chưa thu VAT đối với xăng dầu có tác động lan tỏa rộng hơn tới nền kinh tế thông qua việc giảm chi phí vận tải, logistics và sản xuất kinh doanh.

Riêng với thuế bảo vệ môi trường, do được thu theo mức tuyệt đối trên từng lít nhiên liệu nên việc tiếp tục miễn thuế sẽ trực tiếp làm giảm giá bán lẻ xăng dầu tương ứng với số thuế được miễn.

Vì sao thuế tiêu thụ đặc biệt được khôi phục?

Điểm đáng chú ý trong đề xuất lần này là Bộ Tài chính không tiếp tục miễn toàn bộ các loại thuế mà bắt đầu khôi phục thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng.

Theo cơ quan soạn thảo, đây là sắc thuế có thể đưa trở lại trước tiên bởi chỉ áp dụng đối với xăng, không áp dụng với dầu diesel, dầu mazut hay các nguyên liệu đầu vào sản xuất xăng dầu.

Trong khi đó, phần lớn hoạt động vận tải hàng hóa, logistics, xây dựng và sản xuất công nghiệp hiện nay vẫn sử dụng nhiên liệu diesel. Vì vậy, tác động của việc khôi phục thuế tiêu thụ đặc biệt đến chi phí sản xuất được đánh giá là không quá lớn.

Nói cách khác, Nhà nước đang lựa chọn phương án phục hồi từng phần chính sách thuế, thay vì chấm dứt toàn bộ các ưu đãi cùng lúc.

Bài toán giữa lạm phát và ngân sách

Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu tiếp tục áp dụng các chính sách ưu đãi thuế từ ngày 1.7 đến hết ngày 30.9, ngân sách Nhà nước sẽ giảm thu khoảng 15.400 tỉ đồng so với trường hợp khôi phục đầy đủ các sắc thuế.

Dù vậy, cơ quan này cho rằng đây là khoản "chi phí chính sách" cần thiết để hỗ trợ nền kinh tế trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều biến động.

Đề xuất cũng phản ánh cách tiếp cận mới trong điều hành giá xăng dầu: không duy trì ưu đãi kéo dài quá lâu, nhưng cũng tránh việc đưa thuế trở lại mức cũ một cách đột ngột gây tác động dây chuyền tới giá cả hàng hóa và mặt bằng lạm phát.

Nếu được Chính phủ thông qua, từ ngày 1.7, người tiêu dùng có thể phải chấp nhận giá xăng nhích lên so với hiện nay. Tuy nhiên, mức tăng này được đánh giá là tương đối hạn chế và thấp hơn rất nhiều so với kịch bản chấm dứt toàn bộ các chính sách hỗ trợ thuế.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế vẫn cần được ưu tiên, việc kéo dài ưu đãi thuế thêm 3 tháng được xem là giải pháp "đệm" để thị trường thích ứng dần với việc khôi phục các sắc thuế, đồng thời tạo dư địa cho cơ quan điều hành ứng phó nếu giá dầu thế giới bất ngờ biến động mạnh trở lại.