Gỡ điểm nghẽn giải phóng mặt bằng, Hà Nội tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công

Đầu tư công phát huy vai trò dẫn dắt tăng trưởng

Năm 2026 mở đầu cho giai đoạn thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026 - 2030. Trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số, đầu tư công tiếp tục được xác định là động lực dẫn dắt, vừa tạo sức lan tỏa cho nền kinh tế, vừa kích hoạt các nguồn lực đầu tư xã hội.

Quy mô vốn đầu tư công năm nay ở mức rất lớn. Trong khi Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch khoảng 126.000 tỷ đồng, Hà Nội chủ động nâng tổng kế hoạch lên khoảng 156.000 tỷ đồng. Áp lực giải ngân vì vậy cũng lớn hơn, đòi hỏi sự điều hành quyết liệt, linh hoạt và đồng bộ.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng (bên trái ngoài cùng) kiểm tra tình hình triển khai Dự án đầu tư Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm, Đông Anh. Ảnh: Khánh Linh

Ngay từ đầu năm, thành phố đã tăng cường kiểm tra tiến độ từng dự án, từng chủ đầu tư, từng địa phương; đồng thời gắn kết quả giải ngân với trách nhiệm của người đứng đầu. Quan điểm xuyên suốt là vốn phải được giải ngân đúng tiến độ nhưng đi đôi với hiệu quả, chất lượng và kỷ luật đầu tư.

Theo Sở Tài chính Hà Nội, đầu tư công tiếp tục giữ vai trò “vốn mồi”, tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy các lĩnh vực xây dựng, công nghiệp vật liệu, vận tải, thương mại, dịch vụ phát triển và huy động hiệu quả nguồn lực xã hội.

Nhờ đó, 6 tháng đầu năm 2026, giá trị giải ngân vốn đầu tư công của thành phố ước đạt 63.942 tỷ đồng, tăng 115,1% so với cùng kỳ năm 2025 và là mức cao nhất từ trước đến nay trong cùng kỳ. Kết quả này tạo lực đẩy đáng kể cho tăng trưởng kinh tế, trong đó riêng ngành xây dựng quý I tăng 7,62% nhờ hàng loạt dự án hạ tầng được đẩy nhanh tiến độ.

Hiện Hà Nội đang tập trung nguồn lực cho các công trình có sức lan tỏa lớn như đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, các cầu vượt sông Hồng, hệ thống đường sắt đô thị, các tuyến giao thông hướng tâm và các dự án chống ngập. Đây đều là những dự án có ý nghĩa chiến lược, vừa tạo dư địa phát triển không gian đô thị, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Thủ đô.

Giải phóng mặt bằng chuyển biến tích cực

Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu cho biết, nhiều năm qua, giải phóng mặt bằng luôn là điểm nghẽn lớn nhất của đầu tư công. Những vướng mắc về xác định nguồn gốc đất, giá bồi thường, quỹ tái định cư hay lịch sử quản lý đất đai khiến không ít dự án chậm tiến độ nhiều năm. Đến nay, bức tranh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, UBND thành phố cùng sự vào cuộc của các địa phương, nhiều dự án trọng điểm đã đạt tiến độ giải phóng mặt bằng tích cực.

Tại dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ Khu đô thị đa mục tiêu tại các xã Thư Lâm và Đông Anh, đến đầu tháng 6/2026 đã hoàn thành giải phóng mặt bằng cho 792 hộ dân với diện tích 166,25ha, tương đương gần 45% diện tích phải thu hồi; tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ đã chi trả hơn 1.253 tỷ đồng. Các phần việc còn lại đang được tập trung xử lý, đồng thời địa phương chủ động tháo gỡ vướng mắc về hồ sơ địa chính, nguồn gốc đất và tăng cường năng lực đo đạc để bảo đảm tiến độ.

Tương tự, tại dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6 đoạn Hà Đông - Xuân Mai, công tác giải phóng mặt bằng đạt khoảng 93% diện tích cần thu hồi. Ba địa phương gồm Kiến Hưng, Dương Nội và Phú Lương đã hoàn thành toàn bộ công tác bàn giao mặt bằng; các địa phương còn lại đều đạt từ 73% đến 99%. Mặt bằng được bàn giao kịp thời giúp các nhà thầu đồng loạt triển khai thi công, nhiều hạng mục cầu đạt tiến độ trên 85%.

Trong chuyến kiểm tra thực địa mới đây, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng đã biểu dương các địa phương hoàn thành sớm nhiệm vụ giải phóng mặt bằng, đồng thời yêu cầu tiếp tục xử lý dứt điểm các tồn tại để bảo đảm tiến độ các công trình trọng điểm.

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, chuyển biến tích cực trong công tác giải phóng mặt bằng là kết quả của nhiều giải pháp đồng bộ, từ nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, tăng cường quản lý đất đai, số hóa hồ sơ địa chính đến hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Đáng chú ý, HĐND thành phố vừa ban hành Nghị quyết quy định một số nội dung về cho thuê đất, tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Đây là cơ sở quan trọng để triển khai các cơ chế đặc thù theo Luật Thủ đô năm 2026, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai và đẩy nhanh tiến độ các dự án.

Tập trung hoàn thành các dự án trọng điểm

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Hà Nội xác định nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công trong những tháng cuối năm vẫn rất nặng nề. Vì vậy, thành phố tiếp tục coi giải phóng mặt bằng là khâu đột phá để bảo đảm tiến độ các công trình trọng điểm.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, các sở, ngành cần khẩn trương hoàn thiện hệ thống văn bản triển khai Luật Thủ đô năm 2026, tạo hành lang pháp lý đầy đủ để tháo gỡ khó khăn cho các dự án.

Các địa phương được yêu cầu huy động cả hệ thống chính trị tham gia vận động, đối thoại với người dân; áp dụng linh hoạt các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, ưu tiên hoàn thành giải phóng mặt bằng đối với các dự án có sức lan tỏa lớn như các cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát, đường Vành đai 2,5, Vành đai 3 và Vành đai 3,5.

Đối với các dự án ODA và đường sắt đô thị, các chủ đầu tư phải đẩy nhanh thi công, hoàn tất thủ tục vay vốn và chủ động phương án bố trí vốn để tránh gián đoạn tiến độ.

Song song với đó, Sở Xây dựng được giao tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu, xử lý các vướng mắc liên quan đến hợp đồng xây dựng bị ảnh hưởng bởi biến động giá. Sở Tài chính tiếp tục điều hành kế hoạch vốn linh hoạt, rà soát điều chuyển vốn, giao chỉ tiêu giải ngân theo từng tháng, từng quý và tăng cường giám sát trách nhiệm của từng chủ đầu tư.

UBND thành phố cũng yêu cầu các chủ đầu tư và chính quyền cơ sở lập kế hoạch chi tiết về giải ngân, giải phóng mặt bằng và tiến độ thi công từng dự án; thành lập các tổ chỉ đạo giải ngân do Chủ tịch UBND cấp xã trực tiếp phụ trách để xử lý ngay các khó khăn phát sinh.