Gỡ 'điểm nghẽn' kỹ năng số cho người dân xã Thiên Lộc

Khoảng cách kỹ năng số trong cộng đồng dân cư

Những ngày qua, các buổi hỗ trợ đăng ký thuê bao chính chủ cho người dân tại Nhà văn hóa thôn Bầu chủ yếu diễn ra vào buổi tối. Đây là thời điểm thuận lợi để đoàn viên, thanh niên và tổ chuyển đổi số cộng đồng tham gia hỗ trợ sau giờ làm việc.

Không riêng hoạt động đăng ký thuê bao di động chính chủ, nhiều buổi hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến và các ứng dụng số khác cũng được tổ chức vào buổi tối hoặc cuối tuần.

Lý giải điều này, Bí thư Chi bộ thôn Bầu Lê Văn Tuấn cho biết, thôn có dân số đông với hơn 6.000 công nhân tạm trú nên nhu cầu tiếp cận dịch vụ số khá lớn. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận công nghệ giữa các nhóm dân cư vẫn còn chênh lệch đáng kể. Dù đã thành lập tổ chuyển đổi số cộng đồng với 14 thành viên nhưng phần lớn cán bộ phụ trách khu dân cư đều lớn tuổi, hạn chế về kỹ năng công nghệ. Trong khi đó, lực lượng đoàn viên, thanh niên - nòng cốt hỗ trợ chuyển đổi số - khó tham gia thường xuyên vào ban ngày do bận học tập, làm việc.

Đoàn viên, thanh niên thôn Bầu hỗ trợ người dân các hoạt động chuyển đổi số. Ảnh: TL

Tại thôn Cầu Thăng Long, Bí thư Chi bộ Nguyễn Vinh Sơn cho biết, dù đội ngũ cán bộ thôn đã được trẻ hóa, thuận lợi hơn trong điều hành và ứng dụng công nghệ song khó khăn lại nằm ở nhóm đảng viên cao tuổi.

“Khoảng 90% đảng viên trong thôn là người cao tuổi nên việc triển khai Sổ tay đảng viên điện tử hay nộp đảng phí trực tuyến rất vất vả, đa số vẫn phải nhờ cán bộ hỗ trợ”, ông Sơn chia sẻ.

Không chỉ với các ứng dụng hành chính, nhiều người cao tuổi còn lúng túng trong các thao tác số cơ bản như xác thực thông tin, thanh toán trực tuyến hay sử dụng tiện ích công cộng trên điện thoại thông minh.

Đây được xem là một trong những “điểm nghẽn” phổ biến trong quá trình xây dựng công dân số ở khu vực nông thôn. Hạ tầng công nghệ có thể từng bước được đầu tư song việc thay đổi thói quen và nâng cao kỹ năng số cho người dân, nhất là nhóm lớn tuổi, vẫn cần thêm thời gian.

Ở thôn Sáp Mai, nhiều đợt hỗ trợ chuyển đổi số tại nhà văn hóa cũng gặp khó khi số người tham gia không nhiều bởi phần lớn người dân đã quen nhờ con cháu hỗ trợ thực hiện các thủ tục trực tuyến tại nhà.

Theo Trưởng thôn Sáp Mai Nguyễn Văn Hưng, hoạt động của tổ chuyển đổi số cộng đồng tại thôn chưa thực sự hiệu quả do phần lớn thành viên đều lớn tuổi, trong khi một số ứng dụng mới lại đòi hỏi kỹ năng công nghệ khá cao.

“Có thời điểm triển khai Etax Mobile để hỗ trợ người dân đóng thuế điện tử, chính cán bộ thôn cũng chưa thành thạo ứng dụng nên việc hướng dẫn còn hạn chế. Từ thực tế đó, thôn Sáp Mai đã linh hoạt huy động thêm những người dân có chuyên môn công nghệ, kế toán hoặc đang công tác tại các cơ quan nhà nước tham gia hỗ trợ cộng đồng khi cần thiết”, ông Hưng chia sẻ.

Giải bài toán bình dân học vụ số

Theo kế hoạch triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” năm 2026 của UBND xã Thiên Lộc, xã đặt mục tiêu 100% cán bộ, công chức, người lao động được trang bị kỹ năng số cơ bản; trên 80% hộ gia đình có ít nhất một thành viên được hướng dẫn kỹ năng số; trên 90% người dân khi thực hiện thủ tục hành chính được hỗ trợ sử dụng dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt.

Điểm đáng chú ý là phong trào không dừng ở tuyên truyền mà tập trung vào phương châm “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn trực tiếp trên chính thiết bị của người dân. Các hoạt động hỗ trợ được đưa tới tận khu dân cư, tạo điều kiện để người dân, nhất là người cao tuổi, dễ tiếp cận hơn.

Cùng với đó, địa phương xác định gắn “Bình dân học vụ số” với cải cách hành chính và triển khai Đề án 06 là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả chuyển đổi số. Trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính, người dân được hướng dẫn trực tiếp cách nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu kết quả, thanh toán điện tử và sử dụng định danh điện tử.

Xã Thiên Lộc cũng chú trọng trang bị kỹ năng số cho học sinh - lực lượng công dân số tương lai. Ảnh: TL

Song song với đó, xã Thiên Lộc chú trọng trang bị kỹ năng số cho học sinh - lực lượng công dân số tương lai. UBND xã phối hợp tổ chức nhiều chương trình tuyên truyền, tập huấn kiến thức về công dân số và chuyển đổi số; hướng dẫn kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin, nhận diện và phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng. Qua đó, địa phương kỳ vọng mỗi học sinh không chỉ nâng cao kỹ năng số cho bản thân mà còn trở thành “tuyên truyền viên” tích cực trong gia đình, cộng đồng, góp phần lan tỏa thói quen sử dụng công nghệ số an toàn, văn minh.

Từ góc độ địa phương, Bí thư Chi bộ thôn Bầu Lê Văn Tuấn cho rằng để phong trào “Bình dân học vụ số” phát huy hiệu quả hơn, xã Thiên Lộc cần tổ chức thêm các lớp tập huấn chuyển đổi số, đồng thời đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất tại nhà văn hóa các thôn để phục vụ tốt hơn nhu cầu hướng dẫn, hỗ trợ người dân.

Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy cốt lõi của chuyển đổi số ở cơ sở là giúp người dân có đủ kỹ năng để tiếp cận, sử dụng và làm chủ công nghệ số trong đời sống hằng ngày. Cách làm tại thôn Sáp Mai trong đợt triển khai Etax Mobile gợi mở hướng giải quyết bài toán nhân lực hỗ trợ chuyển đổi số ở cơ sở, khi huy động thêm những người có kỹ năng công nghệ, am hiểu nghiệp vụ tham gia hỗ trợ theo hình thức linh hoạt, phù hợp thực tiễn. Đây được xem là giải pháp thiết thực nhằm khắc phục tình trạng thiếu nhân lực hỗ trợ, đồng thời nâng cao hiệu quả phổ cập kỹ năng số ngay từ cơ sở.