Gỡ 'điểm nghẽn' quản trị, xây 'lá chắn' an toàn: Nền tảng cho An Giang bứt phá kinh tế xanh

Nhìn thẳng vào "điểm nghẽn" đất đai: Phép thử trách nhiệm công vụ

Đất đai luôn là nguồn lực đầu vào sống còn đối với mọi hoạt động kinh tế – xã hội, từ sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, thu hút đầu tư công nghiệp cho đến phát triển hạ tầng đô thị. Mọi sự ách tắc trong quy trình thủ tục đất đai đều trực tiếp kìm hãm dòng chảy vốn và làm giảm niềm tin của thị trường. Bức tranh quản lý đất đai tại An Giang trong 6 tháng đầu năm 2026 đã đặt ra nhiều vấn đề đáng suy ngẫm, khi những con số tồn đọng thủ tục hành chính phản ánh áp lực gay gắt lên bộ máy thực thi.

Theo báo cáo chính thức của Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang Lê Hữu Toàn tại phiên chất vấn HĐND tỉnh, từ ngày 1/1 đến 30/6/2026, toàn tỉnh đã tiếp nhận tổng cộng 163.230 hồ sơ thủ tục hành chính về đất đai. Mặc dù các cơ quan chuyên môn đã nỗ lực giải quyết 144.334 hồ sơ (đạt tỷ lệ 88,42%), toàn tỉnh vẫn còn tới 14.031 hồ sơ chưa được giải quyết (chiếm 8,6%) và 4.865 hồ sơ đang phải tạm dừng để người dân bổ sung giấy tờ hoặc chờ ý kiến xác minh từ các cơ quan liên quan.

Phân tích sâu vào từng nhóm thủ tục, bức tranh phân hóa rõ rệt ở các cấp quản lý. Đối với nhóm hồ sơ đăng ký biến động, cấp đổi và cấp lại giấy chứng nhận thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, Văn phòng Đăng ký đất đai đang xử lý 10.289 hồ sơ, trong đó 10.003 hồ sơ còn trong thời hạn và 286 hồ sơ đã quá hạn. Đáng chú ý, có 67 hồ sơ bị chậm trễ kéo dài do cơ quan thuế chưa ban hành thông báo nghĩa vụ tài chính.

Trong khi đó, ở cấp xã – nơi tiếp xúc trực tiếp nhất với người dân – áp lực tồn đọng lại nghiêm trọng hơn cả. Cấp xã hiện còn 3.742 hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu chưa được giải quyết, trong đó có tới 1.959 hồ sơ đã quá hạn, chiếm hơn 52% tổng số hồ sơ đang xử lý ở cấp này. Đây chính là “nút thắt” lớn nhất gây bức xúc trong nhân dân và làm gia tăng nguy cơ khiếu kiện.

Điểm đáng ghi nhận trong hoạt động nghị trường tại An Giang là tinh thần thẳng thắn nhìn nhận sự thật của người đứng đầu ngành chức năng. Không đổ lỗi hoàn toàn cho hoàn cảnh khách quan – dù thực tế sau khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, số lượng hồ sơ tăng đột biến, nguồn gốc đất phức tạp do chuyển nhượng giấy tay qua nhiều thế hệ và cơ sở dữ liệu đất đai chưa đồng bộ – Giám đốc Sở Lê Hữu Toàn đã công khai chỉ rõ nguyên nhân chủ quan từ con người.

Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều cán bộ được bố trí nhiệm vụ mới nhưng chưa kịp cập nhật, nghiên cứu sâu các quy định mới của Luật Đất đai 2024. Năng lực chuyên môn không đồng đều, cộng với tinh thần trách nhiệm ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu đã dẫn đến tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm. Thêm vào đó, quy chế phối hợp giữa ba mắt xích: Văn phòng Đăng ký đất đai - UBND cấp xã - Cơ quan Thuế có thời điểm bị đứt gãy, khiến hồ sơ bị luôn chuyển qua lại nhiều lần, kéo dài thời gian chờ đợi của người dân.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang Lê Hữu Toàn trả lời chất vấn, công khai nhận trách nhiệm và cam kết lộ trình tháo gỡ dứt điểm hồ sơ quá hạn.

Xây “lá chắn” an toàn thực phẩm: “Tấm hộ chiếu” cho nông sản bứt phá kinh tế xanh

Nếu việc giải phóng nguồn lực đất đai tạo ra nền tảng về tư liệu sản xuất, thì việc xây dựng một hệ thống an toàn thực phẩm (ATTP) chuẩn mực chính là “lá chắn” bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đồng thời tạo lập “tấm hộ chiếu” uy tín để nông sản An Giang tự tin vươn ra thị trường quốc tế. Trong định hướng bứt phá kinh tế xanh, an toàn thực phẩm không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế, mà đã trở thành chỉ tiêu định lượng phản ánh chất lượng tăng trưởng và năng lực quản trị địa phương.

An Giang sở hữu tiềm năng nông nghiệp khổng lồ với 162.993 cơ sở, hộ sản xuất trồng trọt, 54 cơ sở chăn nuôi tập trung cùng diện tích sản xuất an toàn đạt hơn 47.248 ha. Nhận thức rõ xu hướng tiêu dùng xanh và các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu, tỉnh đã tập trung chuẩn hóa quy trình sản xuất ngay từ đầu nguồn. Đến nay, toàn tỉnh đã được cấp 1.040 mã số vùng trồng với tổng diện tích 32.219 ha, trong đó có tới 913 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Liên minh Châu Âu (EU), Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand, Anh...

Sự chuyển dịch mạnh mẽ từ “sản xuất chạy theo số lượng” sang “chuẩn hóa chất lượng” còn thể hiện ở diện tích 573,38 ha đạt chứng nhận VietGAP và 356,8 ha sản xuất hữu cơ. Tỉnh cũng đang tiên phong phát triển vùng nguyên liệu thốt nốt hữu cơ – một sản phẩm đặc sản mang đậm bản sắc văn hóa vùng miền nhưng được nâng cấp theo tiêu chuẩn sinh thái hiện đại.

Nông dân An Giang thu hoạch nông sản tại vùng trồng được cấp mã số xuất khẩu sang các thị trường khắt khe EU và Mỹ. (Ảnh minh họa)

Ở khâu phân phối và tiêu dùng, hạ tầng thương mại của An Giang phát triển vô cùng sôi động với 326 chợ, 16 siêu thị, 222 cửa hàng tiện lợi, gần 12.000 cơ sở dịch vụ ăn uống và hơn 12.000 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố. Khối lượng đối tượng quản lý khổng lồ này đòi hỏi một năng lực giám sát liên tục và chủ động.

Báo cáo của UBND tỉnh gửi Đoàn giám sát của Quốc hội cho thấy, lực lượng chức năng đã tiến hành kiểm tra 47.250 lượt cơ sở, phát hiện 3.615 cơ sở vi phạm (tỷ lệ 7,65%), xử phạt 126 cơ sở với số tiền trên 509 triệu đồng. Riêng ngành Y tế do Giám đốc Trần Quang Hiền lãnh đạo đã thanh tra 75.575 cơ sở, phát hiện 4.556 cơ sở chưa bảo đảm điều kiện ATTP, xử phạt 151 trường hợp với tổng số tiền gần 583 triệu đồng.

Điểm sáng nổi bật nhất thể hiện hiệu quả của phương châm “phòng ngừa hơn chữa bệnh” là An Giang đã giữ vững an toàn tuyệt đối, không để xảy ra bất kỳ vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng nào tại các sự kiện tập trung hàng triệu lượt du khách, tiêu biểu như Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam. Đây là minh chứng rõ nét cho năng lực kiểm soát rủi ro của hệ thống quản lý địa phương.

Nhận diện các khoảng trống thể chế và rào cản kỹ thuật

Dù đạt được những kết quả đáng khích lệ, cả hai lĩnh vực quản lý đất đai và an toàn thực phẩm tại An Giang vẫn đang bộc lộ những “khoảng trống” kỹ thuật và thể chế cần nhìn nhận thẳng thắn để tìm lời giải căn cơ.

Trực diện nhất về an toàn thực phẩm là năng lực kiểm nghiệm tại chỗ của địa phương còn rất yếu. Do An Giang chưa có phòng kiểm nghiệm đạt chuẩn quốc gia cho các phân tích chuyên sâu, phần lớn các mẫu thực phẩm nghi ngờ vẫn phải vận chuyển về các trung tâm kiểm nghiệm tại Cần Thơ hoặc TP.HCM. Việc này không chỉ làm kéo dài thời gian xử lý, phát sinh chi phí mà còn làm giảm tính thời sự trong cảnh báo sớm các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, công tác giám sát chất lượng từ gốc vẫn phát hiện những chỉ dấu rủi ro: 2 mẫu nông sản vượt ngưỡng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, 3 mẫu thủy sản nhiễm kháng sinh cấm, 1 mẫu nước vùng nuôi nhiễm tảo độc và 1 mẫu thực phẩm vi phạm chỉ tiêu vi sinh. Tuy tỷ lệ không lớn, nhưng trong nền kinh tế xuất khẩu, chỉ một sự cố nhỏ cũng đủ làm tổn hại nghiêm trọng đến thương hiệu nông sản của cả một địa phương.

Thêm vào đó, hoạt động giết mổ gia súc gia cầm nhỏ lẻ lén lút tồn tại ở nhiều vùng nông thôn; tính chất biến động liên tục của dịch vụ thức ăn đường phố; cùng sự bùng nổ của kênh kinh doanh thực phẩm trên các nền tảng mạng xã hội (Facebook, TikTok, các trang thương mại điện tử) đang tạo ra những “vùng xám” nằm ngoài công cụ quản trị truyền thống.

Lực lượng liên ngành tỉnh An Giang lấy mẫu giám sát chất lượng thực phẩm và kiểm tra quy trình đóng gói chế biến tại doanh nghiệp địa phương. (Ảnh minh họa)

Tích hợp quản trị công: Chìa khóa vàng cho hành trình bứt phá bền vững

Đặt hai vấn đề tưởng chừng độc lập – tháo gỡ tồn đọng hồ sơ đất đai và siết chặt kỷ cương an toàn thực phẩm – bên cạnh nhau, ta nhận thấy một mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ: **Năng lực quản trị công và kỷ cương hành chính chính là nền tảng cốt lõi quyết định sự thành bại của chiến lược bứt phá kinh tế xanh.**

Một mặt, khi thủ tục đất đai được giải quyết minh bạch, thông suốt, doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao và người dân mới yên tâm đầu tư dài hạn, tích tụ ruộng đất hợp pháp, mở rộng diện tích vùng trồng đạt chuẩn VietGAP hay hữu cơ. Mặt khác, khi an toàn thực phẩm được bảo đảm bằng một hệ sinh thái kiểm soát tin cậy, giá trị gia tăng trên từng héc-ta đất nông nghiệp mới được nhân lên gấp nhiều lần, giúp nông sản An Giang thâm nhập sâu vào các chuỗi bán lẻ toàn cầu.

Để chuyển hóa các thách thức thành động lực phát triển trong giai đoạn 2026–2030, An Giang cần tập trung triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp đột phá:

• Siết chặt kỷ cương công vụ và đề cao trách nhiệm người đứng đầu:Thực hiện đúng cam kết trong tháng 8/2026 giải quyết dứt điểm 286 hồ sơ quá hạn cấp tỉnh. Đưa chỉ số hài lòng của người dân và tiến độ xử lý hồ sơ đất đai thành tiêu chí cứng đánh giá thi đua cán bộ, đặc biệt là Chủ tịch UBND cấp xã và Trưởng Văn phòng Đăng ký đất đai.

• Đẩy mạnh đầu tư hạ tầng kỹ thuật và công nghệ kiểm nghiệm:Khẩn trương hoàn thiện và triển khai Đề án nâng cao năng lực phòng xét nghiệm giai đoạn 2026–2028 theo chỉ đạo của UBND tỉnh, hướng tới xây dựng phòng kiểm nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025 tại chỗ để chủ động cảnh báo sớm rủi ro.

• Số hóa toàn diện dữ liệu đất đai và truy xuất nguồn gốc nông sản:Tập trung nguồn lực hoàn thiện Cơ sở dữ liệu đất đai số hóa đồng bộ; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ Blockchain và mã QR code trong truy xuất nguồn gốc nông sản từ trang trại đến bàn ăn, tạo niềm tin tuyệt đối cho người tiêu dùng.

• Đổi mới cơ chế phối hợp liên ngành và quản lý thương mại điện tử:Hoàn thiện quy chế phối hợp thời gian thực giữa cơ quan Đất đai - Cấp xã - Cơ quan Thuế. Đồng thời, kiến nghị Chính phủ ban hành khung pháp lý chuyên biệt và công cụ kỹ thuật số để quản lý hiệu quả hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường mạng.

Chuyển đổi xanh không phải là một khẩu hiệu thời thượng, mà là một cuộc cải cách thực chất đòi hỏi tư duy quản trị hiện đại, sự dấn thân và tinh thần trách nhiệm cao độ từ bộ máy công quyền. Việc tỉnh An Giang thẳng thắn đối mặt với những yếu kém chủ quan trong quản lý đất đai, đồng thời kiên trì gọt giũa từng mắt xích trong chuỗi an toàn thực phẩm thể hiện một tầm nhìn chiến lược tiệm cận chuẩn mực phát triển bền vững.

Khi những “điểm nghẽn” hành chính được tháo gỡ bằng kỷ cương công vụ và những “lá chắn” an toàn được dựng lên bằng khoa học công nghệ, An Giang không chỉ bảo vệ tốt sức khỏe người dân và niềm tin của nhà đầu tư, mà còn tạo dựng bệ phóng vững chắc để khẳng định vị thế dẫn đầu về kinh tế xanh tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong kỷ nguyên mới.