Gỡ vướng đất đai, khơi thông nguồn lực doanh nghiệp

Đoàn chủ tọa tại phiên thảo luận ngày 29/10. (Ảnh: Quốc hội)

Hoàn thiện chính sách đất đai, bảo đảm sinh kế người dân

Sáng 29/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Các đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng và Trần Thị Oanh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm bảo đảm tính khả thi của chính sách và quyền lợi chính đáng của người dân.

Đoàn ĐBQH Lâm Đồng tham dự phiên thảo luận tại hội trường. (Ảnh: Quốc hội)

Đại biểu Dương Khắc Mai nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống, bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân sau thu hồi đất.

Đại biểu đề nghị giao Chính phủ quy định cụ thể các tiêu chí đánh giá, đồng thời xác định trách nhiệm theo dõi kết quả phục hồi sinh kế sau tái định cư. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi đời sống người dân gắn chặt với đất sản xuất và không gian cộng đồng.

Đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại nghị trường. (Ảnh: Quốc hội)

Liên quan đến đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh, đại biểu cho rằng những quy định về rà soát, đo đạc, bàn giao đất cần đi kèm thời hạn hoàn thành và trách nhiệm cụ thể của các cơ quan, đơn vị liên quan.

Từ thực tiễn Lâm Đồng, vướng mắc về ranh giới, đất chồng lấn và hồ sơ lịch sử khiến một số trường hợp chưa thể hoàn tất thủ tục về đất đai. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế xử lý trách nhiệm khi doanh nghiệp nông, lâm nghiệp hoặc cơ quan cấp tỉnh chậm thực hiện; đồng thời có phương án giải quyết hồ sơ của người dân sử dụng đất ổn định trong thời gian phương án sử dụng đất chưa được phê duyệt. Việc tháo gỡ tồn đọng phải đi đôi với kiểm soát chặt chẽ, không hợp thức hóa hành vi lấn chiếm đất rừng, sử dụng đất trái pháp luật.

Một kiến nghị gắn với đặc thù phát triển của địa phương là hoàn thiện quy định về đất phục vụ khai thác bô xít tại Lâm Đồng. Đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị xác định rõ nguyên tắc giao, cho thuê và thu hồi đất phù hợp với tiến độ khai thác cuốn chiếu; đồng thời quy định trách nhiệm hoàn thổ, phục hồi môi trường, phương án sử dụng đất sau khai thác và bảo đảm sinh kế, tái canh cho người dân.

Theo đại biểu, khai thác bô xít lộ thiên có phạm vi rộng, triển khai theo từng khu vực. Nếu cơ chế sử dụng và thu hồi đất không gắn với tiến độ thực tế, có thể làm tăng chi phí và kéo dài thời gian đất không được khai thác hiệu quả. Trường hợp giao Chính phủ quy định chi tiết, luật cần xác định rõ nguyên tắc và phạm vi được giao.

Đối với sử dụng đất kết hợp đa mục đích, đại biểu đề nghị làm rõ ranh giới giữa trường hợp được sử dụng kết hợp và trường hợp phải chuyển mục đích sử dụng đất; xác định căn cứ đánh giá khả năng phục hồi mục đích chính và trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan đất đai với cơ quan xây dựng. Quy định rõ sẽ tạo thuận lợi cho mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái, đồng thời ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách để phát triển dự án thương mại trái phép trên đất nông nghiệp.

Cùng quan tâm đến quyền lợi người sử dụng đất, đại biểu Trần Thị Oanh, ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đề nghị làm rõ khái niệm đất bỏ hoang, thống nhất thời hạn và điều kiện xử lý để tránh cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan quản lý. Đại biểu cũng kiến nghị phải xác minh thực địa, thông báo và tạo điều kiện cho người sử dụng đất giải trình trước khi xử lý; xem xét loại trừ thời gian bất khả kháng, thiên tai, dịch bệnh hoặc dừng sản xuất theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Đại biểu Trần Thị Oanh, ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại nghị trường. (Ảnh: Quốc hội)

Đáng chú ý, đại biểu Trần Thị Oanh nhấn mạnh yêu cầu bồi thường sát với thiệt hại thực tế của người sản xuất nông nghiệp. Tại Lâm Đồng, nhiều hộ đầu tư vườn cà phê, hồ tiêu, cây ăn trái, rau, hoa và các mô hình ứng dụng công nghệ cao, với chi phí đầu tư và chu kỳ sản xuất khác nhau.

Đại biểu đề nghị cây hằng năm được bồi thường theo giá trị sản lượng thiệt hại; cây lâu năm được tính theo thiệt hại thực tế gắn với sản lượng bị mất trong thời gian còn lại của chu kỳ khai thác; cây có thể di chuyển được phải tính chi phí di chuyển, trồng lại và thiệt hại thực tế; vật nuôi không thể di chuyển được cần được bồi thường tương ứng với mức thiệt hại. Đồng thời, cần quy định rõ căn cứ, phương pháp xác định và giao UBND cấp tỉnh ban hành đơn giá phù hợp với giá trị thị trường.

Về hỗ trợ chuyển đổi nghề, đại biểu đề nghị chính sách phải gắn với nhu cầu đào tạo, khả năng tìm kiếm việc làm và sinh kế bền vững, ưu tiên người bị thu hồi toàn bộ hoặc phần lớn đất sản xuất.

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phải thực chất, minh bạch

Quang cảnh phiên thảo luận chiều 29/10. (Ảnh: Quốc hội)

Tiếp tục chiều 29/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các đại biểu Dương Khắc Mai và Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng tập trung góp ý về tiêu chí xác định doanh nghiệp, phân cấp thực hiện chính sách và nâng cao hiệu quả thụ hưởng các cơ chế hỗ trợ.

Đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại nghị trường. (Ảnh: Quốc hội)

Đại biểu Dương Khắc Mai thống nhất với các ngưỡng xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tại dự thảo, gồm số lao động bình quân năm trước liền kề không quá 300 người và đáp ứng một trong hai điều kiện về nguồn vốn không quá 150 tỷ đồng hoặc doanh thu không quá 400 tỷ đồng. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ cách xác định quy mô đối với doanh nghiệp mới thành lập chưa có số liệu năm trước, doanh nghiệp hoạt động đa ngành và trường hợp doanh nghiệp vượt ngưỡng khi đang thực hiện chương trình hỗ trợ đã được phê duyệt.

Về hỗ trợ đầu tư hạ tầng và tài sản hình thành từ nguồn hỗ trợ, đại biểu đề nghị phân định rõ thẩm quyền của HĐND và UBND cấp tỉnh. HĐND quyết định chủ trương, phạm vi và nguồn lực hỗ trợ thuộc thẩm quyền ngân sách; UBND tổ chức thực hiện và quyết định các nội dung cụ thể theo thẩm quyền. Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm quản lý, khai thác và hoàn trả tài sản khi sử dụng sai mục tiêu, bảo đảm hiệu quả nguồn lực ngân sách.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại hội trường. (Ảnh: Quốc hội)

Đối với chính sách giảm tiền thuê lại đất tối thiểu 30% trong 5 năm đầu, đại biểu đề nghị doanh nghiệp chỉ phải thanh toán tiền thuê sau khi trừ khoản hỗ trợ; giá thuê trước và sau hỗ trợ phải được công khai, chủ đầu tư không được tăng giá bất hợp lý làm triệt tiêu ưu đãi. Cơ quan thực hiện cần đối chiếu hợp đồng, hóa đơn và mức giảm thực tế để tránh hỗ trợ trùng lặp, đồng thời bảo đảm phù hợp khả năng cân đối ngân sách địa phương.

Trong khi đó, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng tập trung vào chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững và mở rộng khả năng tiếp cận vốn.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu. (Ảnh: Quốc hội)

Về miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu kể từ khi đăng ký thành lập, đại biểu cho rằng cần phân biệt thời gian doanh nghiệp thuộc diện được miễn thuế với thời gian thực sự nhận được lợi ích tài chính. Những doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển công nghệ hoặc xây dựng dây chuyền sản xuất có thể mất nhiều năm mới thương mại hóa sản phẩm. Nếu chưa phát sinh thu nhập chịu thuế trong thời gian ưu đãi, chính sách miễn thuế chưa tạo ra lợi ích trực tiếp cho nhóm doanh nghiệp này.

Do đó, đại biểu đề nghị đánh giá hiệu quả chính sách dựa trên tỷ lệ doanh nghiệp thực sự được hưởng lợi, mức ưu đãi thực nhận và sự khác biệt giữa các ngành nghề, chu kỳ đầu tư. Đồng thời, nghiên cứu các công cụ hỗ trợ có mục tiêu đối với doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ, bảo đảm phù hợp nguồn lực ngân sách và tránh trùng lặp chính sách.

Về tiếp cận nguồn vốn, đại biểu cơ bản tán thành việc mở rộng hình thức cấp vốn dựa trên phương án kinh doanh, doanh thu, dòng tiền và dữ liệu giao dịch. Tuy nhiên, để chính sách đi vào thực tế, cần hoàn thiện quy định về định giá, đăng ký và xử lý tài sản bảo đảm, nhất là tài sản vô hình, quyền sở hữu trí tuệ và các khoản phải thu. Đồng thời, cần có cơ chế xác thực, kết nối và chia sẻ dữ liệu để tổ chức tín dụng đánh giá khả năng trả nợ, bảo đảm hài hòa giữa mở rộng cơ hội tiếp cận vốn và an toàn hoạt động ngân hàng.

Quang cảnh phiên thảo luận. (Ảnh: Quốc hội)

Những ý kiến tại nghị trường cho thấy các ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cùng hướng đến mục tiêu hoàn thiện pháp luật theo hướng sát thực tiễn, rõ trách nhiệm và có khả năng triển khai. Nếu được tiếp thu phù hợp, các quy định sẽ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn đất đai, bảo vệ sinh kế người dân, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển bền vững.