Gỡ vướng thủ tục đầu tư, siết quản lý không gian biển

 Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế nêu ý kiến thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 24/10, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) TP. Huế tham gia thảo luận tại tổ 9 cùng Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình về dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Quản lý biển phải đồng bộ, không chồng chéo

Góp ý dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế cho rằng, cần xác định rõ vai trò của quy hoạch không gian biển quốc gia trong phân vùng, phân bổ, khai thác và sử dụng không gian biển. Các quy hoạch ngành, quy hoạch tỉnh và quyết định liên quan phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch này.

Theo đại biểu, dự thảo luật cần quy định rõ cơ chế phối hợp, thẩm quyền xử lý và trách nhiệm giải quyết khi các bộ, ngành, địa phương không thống nhất. Việc điều phối phải giúp giải quyết xung đột, không tạo thêm tầng nấc thủ tục.

Về quyền sử dụng khu vực biển, đại biểu đề nghị làm rõ đây là quyền sử dụng có thời hạn, có điều kiện, không đồng nghĩa với quyền sở hữu và không tự động làm phát sinh quyền khai thác dầu khí, khoáng sản hay tài nguyên chuyên ngành khi chưa được cấp phép.

Đối với đấu giá quyền sử dụng khu vực biển, cần thu hẹp, công khai và minh bạch các trường hợp không đấu giá. Một dự án được xác định là ưu tiên hoặc đặc thù không đương nhiên là lý do miễn cạnh tranh trong tiếp cận tài nguyên công. Trường hợp nhà đầu tư đã được lựa chọn qua thủ tục cạnh tranh theo pháp luật về đầu tư, đấu thầu, cần tránh tổ chức lựa chọn trùng lặp. Quyết định không đấu giá phải nêu rõ căn cứ, được công khai, trừ thông tin thuộc bí mật nhà nước.

Đại biểu cũng đề nghị quy định chặt chẽ cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với mô hình kinh tế biển, công nghệ biển mới. Dự thảo cần xác định rõ phạm vi, thời hạn, nội dung thử nghiệm, tiêu chí đánh giá rủi ro và thẩm quyền tạm dừng, chấm dứt. Việc thử nghiệm công nghệ không đồng nghĩa với miễn trừ nghĩa vụ phòng ngừa, ứng phó sự cố và phục hồi môi trường. 

Đại biểu Nguyễn Tiến Hùng, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân TP. Huế cho rằng, cần tính đến điều kiện thực tế khi bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm khi góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp 

Không hạ chuẩn bảo vệ môi trường

Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường năm 2026, đại biểu Nguyễn Tiến Hùng, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân TP. Huế, đề nghị làm rõ tiêu chí phân loại dự án, kiểm soát chặt việc phân kỳ đánh giá tác động môi trường, đồng thời đơn giản hóa thủ tục để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch.

Về quản lý thiết bị, sản phẩm cũ có chứa chất làm suy giảm tầng ô-zôn và khí nhà kính, đại biểu cho rằng cần có lộ trình thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế. Khi hạ tầng thu gom, phân loại, xử lý rác thải điện tử và thiết bị làm lạnh chưa hoàn thiện, việc áp dụng quy định cần gắn với xây dựng các điểm thu gom đạt chuẩn, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của chủ sở hữu và đơn vị thu gom, xử lý.

Đối với tiêu chí xác định yếu tố nhạy cảm về môi trường, đại biểu đề nghị quy định cụ thể ngưỡng diện tích đất, rừng, mặt nước bị chiếm dụng, tránh cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương. Với những ngành nghề có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, cần duy trì tiêu chí khoảng cách an toàn môi trường.

Về phân kỳ đánh giá tác động môi trường (ĐTM), đại biểu cho rằng cơ chế này giúp doanh nghiệp chủ động nguồn vốn, nhất là với các dự án hạ tầng, công nghiệp quy mô lớn, nhưng phải đi kèm biện pháp kiểm soát để ngăn tình trạng chia nhỏ dự án nhằm né tránh thẩm định. Theo đó, cần đánh giá tổng thể toàn bộ dự án ngay từ đầu; các giai đoạn tiếp theo thực hiện đánh giá bổ sung khi có điều chỉnh. Hành vi cố tình chia nhỏ dự án để lách quy định phải được xử lý nghiêm.

Đại biểu cũng đồng tình bãi bỏ thủ tục cấp đổi, thu hẹp các trường hợp phải cấp lại. Tuy nhiên, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, giảm phát thải. Trường hợp thay đổi công nghệ giúp giảm tải lượng chất ô nhiễm, có thể cho phép doanh nghiệp thông báo kèm kết quả kiểm định thay vì phải lập hồ sơ điều chỉnh hoặc cấp lại giấy phép. Cách làm này vừa giảm thủ tục, vừa khuyến khích đầu tư công nghệ sạch.

Một vấn đề khác là quản lý sức chịu tải của môi trường nước mặt. Theo đại biểu, quản lý theo từng thông số ô nhiễm là hướng tiếp cận linh hoạt, nhưng việc chậm điều tra, công bố dữ liệu sức chịu tải nguồn nước tại một số địa phương có thể kéo dài thời gian xử lý hồ sơ dự án.