Góc nhìn nghị trường: Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm cần đi kèm điều kiện bảo đảm
Tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất (Quốc hội khóa XVI), nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội quan tâm đến việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, nhất là trong điều kiện chúng ta đang quyết liệt thực hiện cải cách hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư, kinh doanh. Đánh giá chủ trương này là cần thiết, tuy nhiên, đại biểu Quốc hội cho rằng cần có sự chuẩn bị đồng bộ, tránh rủi ro cho người dân.
Đại biểu Phan Thị Thùy Linh (đoàn Thanh Hóa) bày tỏ đồng tình với tinh thần chung là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong các điều kiện về đầu tư, kinh doanh, qua đó giúp giảm chi phí tuân thủ, tăng trách nhiệm tự công bố và tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp. Đồng thời cần đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và ứng dụng công nghệ số trong kiểm tra, giám sát.

Kỳ họp không thường lệ thứ nhất (Quốc hội khóa XVI). Ảnh:qdnd.vn
Tuy nhiên, theo đại biểu Phan Thị Thùy Linh, việc chuyển sang hậu kiểm chỉ thực chất khi các điều kiện bảo đảm đi kèm được chuẩn bị đồng bộ. Bỏ tiền kiểm, tức là bỏ kiểm soát đầu vào, nhưng khi chưa đủ năng lực hậu kiểm, tức là chưa có năng lực để kiểm soát đầu ra, thì không phải là cắt giảm thủ tục mà là chuyển rủi ro từ doanh nghiệp sang người dân. Đại biểu đề nghị việc cắt giảm thủ tục, điều kiện phải đi kèm lộ trình. Cụ thể, ngành, nghề nào bãi bỏ điều kiện thì trước đó phải có tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thay thế và bộ máy hậu kiểm sẵn sàng. Không nên bãi bỏ trước rồi mới xây dựng công cụ thay thế sau.
Để bảo đảm cơ chế hậu kiểm thực chất và hiệu quả, bên cạnh việc nâng cao ý thức trách nhiệm của doanh nghiệp, đơn vị cung cấp sản phẩm, dịch vụ, cần hoàn thiện các công cụ quản lý để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm. Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm là trao thêm quyền chủ động cho thị trường, nhưng không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý nhà nước. Nếu thiếu cơ chế giám sát và chế tài đủ mạnh, những vi phạm có thể gây ra hậu quả lâu dài, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân và xã hội. Do đó, cần quy định các chế tài nghiêm khắc, đủ sức răn đe đối với những hành vi cố tình vi phạm, đồng thời công khai, minh bạch danh sách các doanh nghiệp vi phạm để thị trường và người tiêu dùng có thêm cơ sở giám sát, lựa chọn.
Cùng với việc tăng cường thanh tra, kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước, cần phát huy vai trò của giám sát xã hội, nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, qua đó tạo nên cơ chế hậu kiểm đa tầng, bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, an toàn và bền vững.











