GS Phan Văn Trường: Phụng sự là đích đến của giáo dục

Từ tri thức đến trách nhiệm xã hội

Mới đây, tại Trường Đại học Quang Trung (tỉnh Gia Lai) đã diễn ra talkshow “Giáo dục và tinh thần phụng sự trong thời đại mới”, thu hút đông đảo giảng viên, sinh viên và đại diện doanh nghiệp tham dự.

TS Tô Bá Lâm - Hiệu trưởng Trường Đại học Quang Trung, tặng quà tri ân GS Phan Văn Trường - diễn giả của talkshow.

Mở đầu chương trình, TS Tô Bá Lâm - Hiệu trưởng Trường Đại học Quang Trung, đặt ra một vấn đề mang tính cốt lõi đối với giáo dục hiện đại. Theo ông, trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng bởi công nghệ, trí tuệ nhân tạo và những biến động xã hội sâu sắc, câu hỏi không còn dừng lại ở việc giáo dục sẽ đưa con người đi đến đâu, mà quan trọng hơn là giúp con người trở thành người thế nào.

Từ góc nhìn đó, TS Tô Bá Lâm cho rằng giáo dục đại học không thể dừng lại ở truyền đạt kiến thức hay kỹ năng nghề nghiệp, mà phải hướng đến việc hình thành ý thức trách nhiệm với cộng đồng và tinh thần phụng sự. Đây cũng là định hướng mà Trường Đại học Quang Trung theo đuổi, khi đặt mục tiêu đào tạo những con người có khả năng tạo ra giá trị thực cho xã hội, chứ không chỉ sở hữu bằng cấp.

Theo TS Tô Bá Lâm, sự hiện diện và chia sẻ của GS Phan Văn Trường tại talkshow không chỉ mang ý nghĩa về mặt học thuật, mà còn là cơ hội để giảng viên, sinh viên tiếp cận những trải nghiệm thực tiễn, triết lý sống và những câu chuyện nghề nghiệp giàu giá trị. Qua đó, mỗi người có thể nhìn lại hành trình của chính mình một cách sâu sắc hơn.

“Sau buổi talkshow này, điều quan trọng nhất không phải là chúng ta có thêm bao nhiêu kiến thức, mà là mỗi người tự đặt ra cho mình một câu hỏi: Tôi sẽ đóng góp gì cho xã hội và tôi sẽ phụng sự bằng cách nào?”, Hiệu trưởng Trường Đại học Quang Trung nhấn mạnh.

Học để tạo giá trị

Từ những vấn đề được gợi mở, GS Phan Văn Trường - chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực quản trị và đàm phán quốc tế, nguyên cố vấn thường trực của Chính phủ Pháp về thương mại quốc tế, đã mang đến talkshow một góc nhìn sâu sắc, thẳng thắn về những vấn đề cốt lõi của giáo dục hiện đại, từ câu chuyện bằng cấp, giá trị thực cho đến tư duy hệ thống - yếu tố được ông xem là “chìa khóa” của thời đại.

Talkshow “Giáo dục và tinh thần phụng sự trong thời đại mới”, thu hút đông đảo giảng viên, sinh viên và đại diện doanh nghiệp tham dự.

Theo GS Phan Văn Trường, một trong những sai lầm phổ biến hiện nay là quá coi trọng bằng cấp mà quên mất mục tiêu cốt lõi của giáo dục là tạo ra giá trị cho xã hội. “Nếu xóa bỏ mọi bằng cấp, con người vẫn có thể tồn tại. Nhưng nếu không tạo ra giá trị, thì dù có bằng cấp cũng không thể đứng vững”, ông nhấn mạnh.

Từ đó, giáo sư đặt ra yêu cầu chuyển dịch tư duy từ xã hội trọng bằng cấp sang xã hội coi bằng cấp như công cụ phục vụ cho việc phụng sự và tạo giá trị thực. Theo ông, hạnh phúc của con người không nằm ở danh xưng hay tấm bằng, mà ở việc họ có thể đóng góp gì cho cộng đồng.

Một nội dung được đặc biệt nhấn mạnh là năng lực tự học - yếu tố làm nên sự khác biệt của sinh viên tại các đại học hàng đầu thế giới. GS Phan Văn Trường cho rằng, 99% giá trị của một con người đến từ khả năng tự học, trong khi vai trò của giảng viên là định hướng, khơi gợi và dẫn dắt, chứ không phải “cung cấp sẵn câu trả lời”.

Ông cũng chỉ ra thực trạng đáng suy ngẫm khi nhiều sinh viên hiện nay vẫn có xu hướng “xin bí quyết”, chờ đợi tri thức có sẵn, thay vì chủ động tìm tòi và xây dựng năng lực của chính mình. Điều này khiến quá trình học tập trở nên thụ động và khó tạo ra giá trị thực.

Từ đó, ông gợi ra khái niệm “dòng suối giá trị” - tức dòng chảy của nhu cầu xã hội và thị trường. Khi không hiểu xã hội đang cần gì, người học rất khó định vị vai trò của mình, càng khó nói tới chuyện đóng góp hay phụng sự.

Cùng với đó, kỹ năng quan sát - một năng lực tưởng chừng cơ bản - lại đang bị mai một. Việc thiếu khả năng quan sát và lắng nghe khiến thông tin bị hiểu sai, thậm chí dẫn đến những hệ lụy trong các lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác cao như khoa học hay công nghiệp.

Phụng sự là đích đến

Một ví dụ được GS Phan Văn Trường đưa ra để chứng minh cho vai trò phụng sự xã hội là câu chuyện về trà Việt. Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên quý giá nhưng lại chưa khai thác hiệu quả về thương hiệu và giá trị gia tăng. Theo ông, tinh thần phụng sự bắt đầu từ việc trân quý và phát triển những giá trị sẵn có của quốc gia, thay vì để chúng bị khai thác bởi bên ngoài.

GS Phan Văn Trường rất bất ngờ khi biết Trường Đại học Quang Trung đang đào tạo ngành Trà học và kỳ vọng sẽ góp phần "đánh thức" nguồn tài nguyên quý giá của Việt Nam.

Trọng tâm của bài diễn thuyết là tư duy hệ thống - cách tiếp cận giúp con người nhìn nhận vấn đề một cách tổng thể, kết nối giữa nhu cầu xã hội, năng lực cá nhân và bối cảnh phát triển. Theo giáo sư, nếu thiếu tư duy này, người học dễ rơi vào trạng thái “học cục bộ”, lựa chọn nghề nghiệp theo cảm tính hoặc áp lực, thay vì dựa trên sự hiểu biết toàn diện.

Ông cảnh báo, trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), nếu con người không có tư duy hệ thống, họ có thể bị công nghệ chi phối. Ngược lại, nếu làm chủ được tư duy này, AI sẽ trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho quá trình sáng tạo và phụng sự.

“Mỗi người cần lựa chọn một ‘ngăn kéo’ chuyên môn mà xã hội thực sự cần, đồng thời luôn mang theo ‘chiếc chìa khóa’ là tư duy hệ thống để không bị lạc hậu và có thể đóng góp bền vững”, GS Phan Văn Trường gửi gắm thông điệp.

Sinh viên Trường Đại học Quang Trung đặt nhiều câu hỏi thú vị cho diễn giả Phan Văn Trường.

Talkshow không chỉ dừng lại ở trao đổi học thuật, mà còn mở ra không gian đối thoại trực tiếp giữa diễn giả, sinh viên và doanh nghiệp, góp phần kết nối giữa đào tạo và thực tiễn. Đây cũng là cách Trường Đại học Quang Trung từng bước xây dựng hệ sinh thái giáo dục gắn với phụng sự, nơi tri thức không chỉ để học, mà để hành, để tạo giá trị và lan tỏa cho cộng đồng.