H15 - Nữ anh hùng đầu tiên của Tình báo Quốc phòng Việt Nam - Bài 3: Thắng lợi chiến lược từ bài học 'dựa vào dân'

31/10/2026 Gốc

Vừa bước chân ra khỏi cánh cổng nhà lao ngày 18-5-1964, dù sức khỏe suy giảm nghiêm trọng sau nửa thập kỷ đòn roi nhưng tinh thần chiến đấu của bà Đinh Thị Vân vẫn nguyên vẹn. Chỉ 3 ngày sau khi trình diện tổng nha cảnh sát theo thủ tục, nhờ các mối quan hệ cơ sở tin cậy giúp đỡ, bà nhanh chóng làm lại căn cước mới và đàng hoàng trở lại ngay chính khu vực mình từng bị bắt để tiếp tục làm nghề buôn bán.

Hành động của bà đã khiến đối phương hoàn toàn mất cảnh giác. Nhiệm vụ đầu tiên là rà soát lại toàn bộ mạng lưới ngầm. Một điều kỳ diệu đã diễn ra: Trong suốt 5 năm người chỉ huy bị biệt giam, toàn bộ cơ sở bí mật do bà gây dựng không hề bị sứt mẻ hay lộ nhờ vào khí tiết kiên trung của bà trước đòn thù. Thậm chí trong thời gian ấy, các nhân tố trong mạng lưới đã từng bước thâm nhập sâu, leo cao vào các vị trí then chốt trong các cơ quan đầu não quân sự, hậu cần của đối phương hoặc thiết lập được mối quan hệ mật thiết với các nhân vật trọng yếu thuộc chính quyền Sài Gòn. Đáng chú ý, người con nuôi Hà Đăng ngày nào được bà nuôi nấng nay đã trưởng thành và trở thành một đại đội trưởng trong hàng ngũ đối phương.

Đại tá Đinh Thị Vân (giữa, khi đó là Thiếu tá) trong lễ tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1970.

Từ đó, trong những ngày đen tối và đẫm máu tiếp theo, lưới tình báo của người cán bộ H15 - Đinh Thị Vân vẫn dũng cảm, lặng lẽ hoạt động, nắm chắc tình hình, kịp thời nhận định, tổng hợp, báo cáo Trung ương, góp phần quan trọng vào thắng lợi của quân và dân ta trên toàn chiến trường miền Nam. Cho đến ngày cuối cùng trước khi H15 nhận lệnh rút khỏi nội đô Sài Gòn, mạng lưới tình báo do bà dày công xây dựng vẫn tuyệt đối an toàn. Đối phương không hề hay biết về sự tồn tại của một hệ thống điệp báo chiến lược đã hoạt động bền bỉ, hiệu quả ngay trước mắt mình suốt bao năm tháng.

Đánh giá về thành công xuất sắc của mạng lưới do bà phụ trách, cấp trên đã ghi nhận: “Về mặt chỉ đạo, đồng chí Vân đã gây được lòng tin đối với cơ sở. Về mặt tình cảm, đồng chí đã tạo nên được sự gắn bó, đôi khi còn hơn cả ruột thịt. Cái thế hợp pháp của đồng chí đối với địch vẫn rất thuận lợi, uy tín của đồng chí với cơ sở sau những ngày bị tù đày lại càng được bồi đắp vững chắc hơn. Có thể nói, cây trồng đã kết trái, bây giờ là mùa thu hoạch”.

Mạng lưới điệp báo do bà Đinh Thị Vân tổ chức và điều hành đã vận hành như những mũi tiến công thầm lặng nhưng sắc bén, cung cấp cho Bộ Chỉ huy tối cao những tài liệu chiến lược vô giá, góp phần làm thất bại các kế hoạch chiến tranh quy mô lớn của Mỹ-ngụy.

Ảnh trái: Đại tá Đinh Thi Vân (ngồi giữa) tại buổi gặp mặt 40 năm ngành Tình báo Quốc phòng tại Xuân Đỉnh, Hà Nội. Ảnh phải: Đại tá Đinh Thị Vân (bên trái) và bà Đặng Thị Phú (vợ ông Vũ Trọng Quyên, cơ sở cung cấp nhiều tin tức quan trọng cho lưới điệp báo Đinh Thị Vân trong kháng chiến chống Mỹ).

Trong những năm tháng dữ dội đó, người cán bộ tình báo H15 cùng lưới điệp báo của mình đã khai thác và chuyển ra chiến khu những thông tin tình báo có ý nghĩa sống còn, trong đó có:

- Ý đồ can thiệp quân sự: Dự báo chính xác quy mô, quân số và lộ trình các đợt đổ quân ồ ạt của quân đội Mỹ vào miền Nam Việt Nam; cách thức tổ chức, bố trí phối hợp tác chiến hỗn hợp giữa quân đội Mỹ và quân đội ngụy.

- Kế hoạch kìm kẹp địa bàn: Kịp thời chuyển ra chiến khu toàn bộ đề án xây dựng lực lượng địa phương quân và nghĩa quân cùng hệ thống ấp chiến lược kìm kẹp trên toàn bộ 43 tỉnh, thành phố ở miền Nam.

- Phá vỡ các cuộc hành quân chiến lược: Lưới điệp báo của H15 đã nắm chắc từng bước triển khai của chiến lược “Tìm-diệt” do Mỹ vạch ra, đặc biệt là việc bóc trần kế hoạch cuộc hành quân Junction City (Gian-xơn Xi-ti) năm 1967. Đây là chiến dịch quy mô lớn nhất của liên quân Mỹ-ngụy nhằm mục tiêu bao vây, tiêu diệt cơ quan đầu não Trung ương Cục. Nguồn tin chính xác, kịp thời đã giúp cơ quan chỉ đạo kháng chiến chủ động phòng tránh, bảo toàn lực lượng và bẻ gãy hoàn toàn các cuộc càn quét.

- Thông tin tình báo phục vụ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968: Cung cấp kịp thời sơ đồ phòng thủ, bố phòng lực lượng và các mục tiêu quân sự trọng yếu của địch.

Nhiều lần đích thân người nữ chỉ huy tình báo H15 đã dũng cảm thâm nhập vào tận các căn cứ quân sự của đối phương để điều nghiên thực địa hệ thống công sự, hỏa lực phòng thủ, giúp cơ quan tác chiến cấp trên có được bức tranh toàn cảnh chính xác nhất trước giờ xuất trận.

Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình chúc mừng Đại tá Đinh Thị Vân (người mặc quân phục) khi được tuyên dương do có thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ.

Do hậu quả nặng nề của những năm tháng bị giam cầm và tra tấn tàn bạo, sức khỏe của người cán bộ tình báo Đinh Thị Vân đã giảm sút rõ rệt. Cấp trên quyết định điều động bà ra Hà Nội để điều trị và chuyển sang công tác đào tạo cán bộ. Đem toàn bộ vốn sống thực tế phong phú và những kinh nghiệm đúc kết bằng máu, mồ hôi và nước mắt, Đại tá Đinh Thị Vân đã tận tụy truyền dạy bản lĩnh, phương pháp công tác cho các thế hệ cán bộ tình báo trẻ bước tiếp trên con đường chiến đấu thầm lặng.

Ngày 25-8-1970, Đại tá Đinh Thị Vân (khi đó là Thiếu tá) vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày 25-8-1970, Đại tá Đinh Thị Vân (khi đó là Thiếu tá) vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Lời tuyên dương ghi nhận: “Đồng chí Thiếu tá Đinh Thị Vân là một cán bộ mẫu mực trung thành tận tụy, phục vụ hết mình vì nhân dân, vì sự nghiệp cách mạng, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quan trọng trong những hoàn cảnh rất khó khăn”. Bà trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Ngành Tình báo Quốc phòng Việt Nam.

Tại Bảo tàng Tình báo Quốc phòng, bên cạnh những tấm huân chương danh giá, tấm phù hiệu thương binh của Đại tá Đinh Thị Vân vẫn được trang trọng lưu giữ.

Phía sau những chiến công hiển hách mang tầm chiến lược là những hy sinh lặng thầm. Người con gái Nam Định năm nào đã dành trọn cả tuổi thanh xuân cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, gác lại thiên chức làm mẹ và hạnh phúc riêng tư. Ngày bà vượt hàng nghìn cây số trở về hậu phương sau những tháng năm dài khói lửa, người mẹ kính yêu, người từng được Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng “Đồng tiền vàng” vì những cống hiến cho cách mạng, đã không còn nữa. Mẹ bà đã qua đời trong những năm tháng gian nan với nỗi đau chưa kịp gặp lại người con gái phương xa. Nỗi niềm thương nhớ mẹ già đã theo bà suốt những năm tháng cuối đời tại căn nhà số 8 phố Cửa Đông, Hà Nội.

Năm 1995, Đại tá Đinh Thị Vân thanh thản đi vào giấc ngủ nghìn thu. Giờ đây, tại Bảo tàng Tình báo Quốc phòng, bên cạnh những tấm huân chương danh giá, tấm phù hiệu thương binh của bà vẫn được trang trọng lưu giữ. Cuộc đời và quá trình công tác, cống hiến của nữ Anh hùng Đinh Thị Vân là biểu tượng cho ý chí kiên cường, đức hy sinh, lòng quả cảm và bài học: Lấy dân làm gốc, lấy đức cảm hóa lòng người, lấy lòng kiên trung son sắt làm lá chắn vượt qua mọi bão giông của thời cuộc.