Hà Nội cần cơ chế để làm 'chiếc bánh' to hơn, thay vì ưu đãi riêng

Sáng 20-3, Báo Tiền Phong chủ trì, phối hợp cùng Văn phòng UBND TP.Hà Nội tổ chức tọa đàm với chủ đề "Luật Thủ đô sửa đổi: Hà Nội trước cơ hội lịch sử".

Cần cơ chế đủ mạnh và đột phá

Phát biểu đề dẫn, Chánh Văn phòng UBND TP Hà Nội Nguyễn Tiến Thiết cho biết việc sửa đổi Luật Thủ đô diễn ra trong bối cảnh đặc biệt quan trọng, khi Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 02 ngày 17-3-2026, xác lập tầm nhìn phát triển dài hạn cho Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Theo ông Thiết, nghị quyết này không chỉ định hướng phát triển toàn diện mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ thể chế theo hướng đột phá, phù hợp với vị trí đặc biệt của Thủ đô. Đây chính là cơ sở chính trị quan trọng để việc sửa đổi Luật Thủ đô phải được thực hiện toàn diện, đồng bộ, thể chế hóa đầy đủ các định hướng lớn.

Quang cảnh buổi tọa đàm. Ảnh: TP

Đáng chú ý, nghị quyết xác định rõ mô hình phát triển Hà Nội trong tương lai theo hướng không gian mở, với cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, gắn với Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Cùng với đó là yêu cầu xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình, bảo đảm Hà Nội có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định các vấn đề phát triển.

Chánh Văn phòng UBND TP Hà Nội Nguyễn Tiến Thiết. Ảnh: TP

“Thủ đô cần đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định các vấn đề phát triển”, ông Thiết nhấn mạnh.

Ông Thiết nêu thực tiễn Thủ đô đang đối mặt với hàng loạt thách thức lớn như áp lực hạ tầng, giao thông, ô nhiễm môi trường, quy hoạch... Trong khi đó, nhiều cơ chế, chính sách hiện hành chưa theo kịp yêu cầu phát triển của một đô thị đặc biệt.

Do đó, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ mang tính kỹ thuật lập pháp mà được xác định là nhiệm vụ nền tảng, có ý nghĩa quyết định trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn và khai mở các không gian phát triển mới.

Từ đó, lãnh đạo Văn phòng UBND TP Hà Nội gợi mở 5 nhóm vấn đề trọng tâm cần thảo luận, trong đó có việc đánh giá mức độ đột phá của các cơ chế, chính sách trong dự thảo; cách thức phân cấp, phân quyền hiệu quả; giải pháp huy động nguồn lực, phát triển hạ tầng; bảo vệ môi trường, chỉnh trang đô thị; và đặc biệt là cơ chế thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Cơ chế quan trọng hơn ưu đãi

Tại tọa đàm, ông Lê Tuấn Phong, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cho biết dự thảo luật được xây dựng trong bối cảnh Luật Thủ đô 2024 mới có hiệu lực hơn một năm. Dù luật hiện hành đã có nhiều cơ chế vượt trội, song nhiều chính sách tốt đã nhanh chóng được các luật khác kế thừa, áp dụng rộng rãi trên cả nước.

Ông Lê Tuấn Phong, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp). Ảnh: TP

Điều này đặt ra yêu cầu là Luật Thủ đô sửa đổi lần này phải giữ được giá trị ổn định lâu dài, đồng thời giải quyết được những vấn đề lớn của Hà Nội như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, an toàn thực phẩm...

Trong bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều biến động, cùng với sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ, ông Phong cho rằng không thể “luật hóa” toàn bộ các vấn đề. Do đó, tư duy xây dựng luật cần được đổi mới theo hướng trao cho Hà Nội vai trò cao hơn trong thiết kế và thực thi chính sách.

“Luật không chỉ để thực thi mà phải trao quyền cho Thủ đô chủ động ban hành, áp dụng các quy phạm pháp luật phù hợp với thực tiễn phát triển”, ông Phong nói.

Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội. Ảnh: TP

Đồng quan điểm, đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nêu quan điểm Hà Nội không cần cơ chế ưu đãi đơn thuần, mà cần một cơ chế đủ tốt để phát huy tối đa tiềm năng.

Phân tích sâu hơn, ông Hiếu cho rằng Luật Thủ đô là luật hình thức, là luật “trao công cụ, trao thẩm quyền” để Hà Nội tự chủ hơn trong xây dựng, phát triển Thủ đô. Nội dung cốt lõi của luật không phải là các chính sách cụ thể, mà là cơ chế để Hà Nội tự thiết kế chính sách.

“Ví dụ, luật giao cho Hà Nội quyền lập quy hoạch Thủ đô, còn cách tiếp cận quy hoạch như thế nào sẽ do các chính sách cụ thể sau đó quyết định. Nếu không trao cơ chế và thẩm quyền thì rất khó triển khai các ý tưởng lớn”, ông Hiếu nói.

Đáng chú ý, đại biểu Hiếu đưa ra một cách tiếp cận được nhiều chuyên gia đồng tình: thay vì tranh luận về mức độ “đặc thù” hay “vượt trội”, cần tập trung vào việc giúp Hà Nội làm “chiếc bánh” lớn hơn. Theo đó, nếu quy mô kinh tế được mở rộng, năng lực phát triển được nâng cao, thì dù cơ chế phân chia nguồn lực giữ nguyên, phần Hà Nội nhận được vẫn sẽ tăng lên.

“Quan điểm xuyên suốt là hãy cho Hà Nội cơ chế để làm cho ‘miếng bánh’ to ra. Khi đó, phần chia vẫn như các địa phương khác nhưng giá trị tuyệt đối sẽ lớn hơn”, ông Hiếu phân tích.

Trọng Phú