Hà Nội chủ động kiến tạo chính quyền số - kinh tế số

Không dừng lại ở ứng dụng công nghệ, Thủ đô đang từng bước tái cấu trúc phương thức quản trị, lấy dữ liệu làm trung tâm, lấy người dân và doanh nghiệp làm chủ thể phục vụ.

Bước tiến lớn về xây dựng chính quyền số

Nhiều tháng qua, tại bộ phận một cửa ở các xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội, hình ảnh xếp hàng dài chờ đợi, hồ sơ giấy xếp chồng đã dần lùi vào quá khứ. Thay vào đó là hệ thống lấy số tự động, màn hình tra cứu thủ tục, bảng điện tử cập nhật tiến độ xử lý theo thời gian thực. Nhiều thủ tục như đăng ký kinh doanh, khai thuế, cấp giấy tờ hộ tịch có thể hoàn tất trên môi trường trực tuyến chỉ với vài thao tác.

Tại xã Sóc Sơn, chúng tôi gặp chị Nguyễn Thị Hoa, chủ một hộ kinh doanh nông sản. Chị Hoa chia sẻ, trước đây, mỗi lần làm thủ tục đăng ký thay đổi ngành nghề hay kê khai thuế, chị phải chờ đợi và đi lại nhiều lần. Nay nhiều thao tác nộp hồ sơ, kê khai có thể làm trực tuyến. Thậm chí, người nông dân có thể thanh toán lệ phí qua ngân hàng số và nhận kết quả qua dịch vụ bưu chính.

“Thời gian tiết kiệm được tôi dành cho sản xuất, kinh doanh. Không còn áp lực phải nghỉ việc để đi làm giấy tờ. Không chỉ vậy, hoạt động mua bán trực tuyến, sàn thương mại điện tử và mô hình “chợ số” từng bước giúp hộ kinh doanh, tiểu thương như chúng tôi tiếp cận khách hàng rộng hơn, giảm chi phí trung gian và tăng khả năng cạnh tranh”, chị Hoa chia sẻ.

Sự chuyển biến ấy không chỉ là thay đổi về hình thức phục vụ, mà phản ánh một bước tiến căn bản trong tư duy quản trị: Từ hành chính giấy tờ sang hành chính số, từ phục vụ thụ động sang chủ động, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm. Để có được kết quả đó, thành phố Hà Nội đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó nổi bật là việc thành lập hơn 5.000 tổ công nghệ số cộng đồng với khoảng 30.000 thành viên.

Một buổi làm việc tại trung tâm phục vụ hành chính công phường Thanh Liệt. Ảnh: Bảo Thoa

Những “hạt nhân” này đang ngày ngày đến từng ngõ phố, khu dân cư, hỗ trợ người dân cài đặt ứng dụng, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt. Qua đó, chuyển đổi số không còn là khái niệm ở tầm chính sách, mà trở thành hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày, từng bước hình thành cộng đồng công dân số, nền tảng bền vững cho xây dựng chính quyền số hiện đại của Thủ đô.

Theo báo cáo của Thành ủy Hà Nội, sau một năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, năm 2025, Trung tâm Dữ liệu chính thành phố Hà Nội hoạt động ổn định, an toàn, phục vụ hiệu quả việc triển khai chính quyền số.

Thành phố đã hoàn thành số hóa hơn 24,1 triệu trang hồ sơ; triển khai 25 dịch vụ công trực tuyến toàn trình; di trú 409 hệ thống công nghệ thông tin về Trung tâm Dữ liệu chính; hoàn thiện cổng dữ liệu mở với hơn 125 bộ dữ liệu dự kiến công khai. Đặc biệt, 100% sở, ngành đã đăng ký mở dữ liệu, tạo tiền đề cho phát triển kinh tế số và đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu mở.

Đáng chú ý, thành phố đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tinh giản thủ tục hành chính và chuyển đổi số toàn diện, toàn trình. Hà Nội đã hoàn thành xây dựng và phê duyệt phương án tái cấu trúc 293 thủ tục hành chính để cung cấp dịch vụ công trực tuyến, dịch vụ công trực tuyến toàn trình, liền mạch, hiệu quả, tối ưu chi phí, góp phần tiết kiệm hơn 1.650 tỷ đồng mỗi năm.

Đây là các thủ tục hành chính phổ biến nhất, phát sinh trung bình khoảng 2,39 triệu hồ sơ mỗi năm, tập trung ở các lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nhiều ứng dụng phục vụ người dân, doanh nghiệp tiếp tục phát huy hiệu quả, tiêu biểu là ứng dụng Công dân Thủ đô số (iHanoi). Trong năm 2025, iHanoi có 5,8 triệu người dùng và 205 triệu lượt truy cập; tiếp nhận 109.606 phản ánh, trong đó 107.815 phản ánh đã được xử lý, đạt tỷ lệ 98,8%. Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID đã có 11.313.865 hồ sơ đúng được các cơ sở khám chữa bệnh liên thông dữ liệu lên Cổng tiếp nhận dữ liệu quốc gia về bảo hiểm.

Tạo đà cho kinh tế số bứt phá

Chính quyền số của Hà Nội hôm nay không còn giới hạn trong phạm vi cải cách thủ tục hành chính, mà đang từng bước mở rộng sang mô hình quản trị đô thị thông minh, dựa trên dữ liệu thời gian thực và sự kết nối liên thông giữa các hệ thống.

Trên nền tảng đó, Hà Nội xác định phát triển kinh tế số là bước đi tất yếu nhằm tạo động lực tăng trưởng mới. Khi chính quyền vận hành trên hạ tầng số đồng bộ, dữ liệu được chia sẻ và khai thác hiệu quả, doanh nghiệp có thêm điều kiện để chuyển đổi mô hình kinh doanh, tối ưu quy trình sản xuất, mở rộng thị trường.

Máy lấy số tự động, bảng điện tử thông báo tiến độ giải quyết hồ sơ theo thời gian thực. Ảnh: Phương Ngân

Từ chuyển đổi số trong nội bộ doanh nghiệp đến thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, hệ sinh thái kinh tế của Thủ đô đang dần chuyển mình sang mô hình vận hành dựa trên nền tảng số, linh hoạt hơn, minh bạch hơn và giàu sức cạnh tranh hơn trong kỷ nguyên mới.

Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2025-2030 về phát triển kinh tế - xã hội nêu rõ mục tiêu phát triển kinh tế số đạt tỷ trọng 40% trong GRDP vào năm 2030. Đây không chỉ là một chỉ tiêu về cơ cấu kinh tế, mà là thông điệp chiến lược cho thấy Hà Nội xác định kinh tế số là động lực then chốt để đổi mới mô hình tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Nhà nghiên cứu Lê Xuân Mạnh - Giảng viên Học viện Bưu chính viễn thông nhấn mạnh, là trung tâm giáo dục, nghiên cứu và khoa học - công nghệ lớn của cả nước, Hà Nội có lợi thế đặc biệt trong phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Nhiều doanh nghiệp công nghệ số, startup, trung tâm nghiên cứu được hình thành, góp phần thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và quản trị doanh nghiệp. Thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến, hoạt động mua bán trực tuyến, sàn thương mại điện tử và mô hình “chợ số” từng bước giúp hộ kinh doanh, tiểu thương tiếp cận khách hàng rộng hơn, giảm chi phí trung gian và tăng khả năng cạnh tranh.

Doanh nghiệp triển khai hóa đơn điện tử, hợp đồng điện tử, phần mềm quản trị số nhằm tối ưu quy trình, tiết kiệm chi phí và nâng cao năng suất. Người dân cũng ngày càng quen thuộc với mua sắm online, giao dịch điện tử, làm việc từ xa - góp phần hình thành môi trường kinh tế dựa trên dữ liệu và nền tảng công nghệ.

“Khi người dân quen với giao dịch điện tử, mua sắm trực tuyến, sử dụng dịch vụ thanh toán QR và ứng dụng số trong đời sống hằng ngày, môi trường kinh tế số trở nên sinh động và hiệu quả hơn. Không chỉ tạo ra tiện ích cho người tiêu dùng, điều này còn giúp các doanh nghiệp thu thập dữ liệu hành vi để tối ưu chiến lược kinh doanh và tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn.

Thị trường lao động bắt đầu chuyển dịch, tạo cơ hội việc làm linh hoạt và mở rộng mạng lưới hoạt động cho doanh nghiệp. Đây chính là sự kết hợp giữa nền tảng công nghệ và hành vi tiêu dùng mới - biểu hiện rõ rệt của kinh tế số”, nhà nghiên cứu Lê Xuân Mạnh nhấn mạnh.

Kinh tế số không chỉ giúp Hà Nội duy trì nhịp độ tăng trưởng mà còn đặt nền tảng cho một đô thị thông minh, sáng tạo và kết nối toàn cầu. Với mục tiêu trở thành “đô thị thông minh - trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực”, Hà Nội đang tận dụng mọi nguồn lực từ chính sách, hạ tầng số, đến lực lượng doanh nghiệp và người dân để biến kinh tế số thành trụ cột tăng trưởng mới, kiến tạo sức mạnh bền vững cho Thủ đô.

Bảo Thoa - Phương Ngân