Nghị quyết 79: Phân cấp quyền lực, mở rộng hợp tác công - tư
Nghị quyết số 79-NQ/TW xác định kinh tế Nhà nước tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Công nhân làm việc trong xưởng may hàng xuất khẩu tại Garco 10 (Hà Nội). Ảnh: Trần Việt/TTXVN
Nghị quyết số 79-NQ/TW (Nghị quyết 79) của Bộ Chính trị ban hành ngày 6/1/2026 xác định kinh tế Nhà nước tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đồng thời yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị, phân cấp quyền lực, nâng cao hiệu quả đầu tư công và mở rộng hợp tác với khu vực tư nhân. Với vị thế là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đầu tàu phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng, thành phố Hà Nội đang tích cực cụ thể hóa Nghị quyết 79 bằng các chương trình, kế hoạch hành động sát thực tiễn địa phương, đặc biệt trong lĩnh vực phân cấp ngân sách, đầu tư công và phát triển hạ tầng theo mô hình hợp tác công - tư (PPP).
Việc triển khai Nghị quyết 79 tại thành phố Hà Nội không chỉ là thực hiện một chủ trương lớn của Đảng mà còn là yêu cầu tự thân trong bối cảnh Thủ đô đứng trước áp lực ngày càng lớn về phát triển đô thị, kết cấu hạ tầng, chuyển đổi số, bảo đảm an sinh và nâng cao chất lượng sống của người dân Thủ đô.
Từ chủ trương đến yêu cầu thực tiễn
Nghị quyết 79 đặt ra mục tiêu đến năm 2030, kinh tế Nhà nước phải phát huy vai trò dẫn dắt trong các lĩnh vực then chốt, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo các cân đối lớn và tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Một trong những định hướng quan trọng là đổi mới quản trị Nhà nước về kinh tế theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương, đi đôi với nâng cao trách nhiệm giải trình, minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực công.
Đối với Hà Nội, đây là cơ hội để thành phố chủ động hơn trong quyết định đầu tư công, phân bổ ngân sách và lựa chọn các dự án trọng điểm, thay vì phụ thuộc nhiều vào cơ chế xin, cho như trước đây. Đồng thời, Nghị quyết cũng yêu cầu địa phương đẩy mạnh xã hội hóa nguồn lực, tạo điều kiện để khu vực tư nhân và doanh nghiệp Nhà nước cùng tham gia phát triển hạ tầng và dịch vụ công.
Theo UBND thành phố Hà Nội, ngay sau khi Nghị quyết 79 được ban hành, thành phố đã chỉ đạo các sở, ngành xây dựng kế hoạch thực hiện gắn với Chương trình phát triển kinh tế, xã hội giai đoạn 2026 - 2030; trong đó xác định rõ ba trọng tâm: phân cấp ngân sách, nâng cao trách nhiệm đầu tư công; tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước địa phương; và mở rộng hợp tác công, tư trong phát triển hạ tầng, dịch vụ đô thị.
Mặt khác, Nghị quyết 79 nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước, tập trung vào lĩnh vực then chốt, thiết yếu. Tại Hà Nội, hệ thống doanh nghiệp nhà nước địa phương đang được rà soát, sắp xếp lại theo hướng tinh gọn, minh bạch và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Các Tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước thuộc thành phố như cấp nước, môi trường đô thị, thoát nước, chiếu sáng, vận tải công cộng… được xác định tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong cung ứng dịch vụ công cơ bản. Tuy nhiên, thay vì hoạt động theo cơ chế bao cấp như trước, các doanh nghiệp này phải chuyển sang mô hình quản trị hiện đại, công khai tài chính, đấu thầu minh bạch và chịu sự giám sát chặt chẽ.
Song song với đó, thành phố Hà Nội cũng thúc đẩy mở rộng hợp tác giữa doanh nghiệp nhà nước với khu vực tư nhân, đặc biệt trong các dự án lớn đòi hỏi vốn đầu tư cao và công nghệ hiện đại. Đây là cách để phát huy vai trò dẫn dắt của kinh tế Nhà nước, đồng thời huy động hiệu quả nguồn lực xã hội theo tinh thần Nghị quyết 79.
Một điểm mới nổi bật của Nghị quyết 79 là yêu cầu “địa phương quyết định, địa phương thực hiện, địa phương chịu trách nhiệm” trong đầu tư công. Điều này phù hợp với thực tiễn Hà Nội, nơi có quy mô ngân sách lớn nhất cả nước và nhu cầu đầu tư kết cấu hạ tầng rất cao.
Theo Sở Tài chính Hà Nội, giai đoạn 2026 - 2030, thành phố dự kiến bố trí hàng trăm nghìn tỷ đồng cho đầu tư công trung hạn, ưu tiên giao thông đô thị, cải tạo môi trường, chuyển đổi số, giáo dục, y tế chất lượng cao. Việc phân cấp mạnh mẽ cho thành phố trong quyết định danh mục dự án và bố trí vốn giúp rút ngắn quy trình phê duyệt, tăng tính chủ động và linh hoạt trong triển khai.
Tuy nhiên, đi cùng quyền hạn là yêu cầu siết chặt kỷ luật tài chính, ngân sách. Hà Nội đang triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả giám sát đầu tư công, ứng dụng công nghệ số để theo dõi tiến độ, chất lượng và giải ngân vốn; đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra, phòng ngừa thất thoát, lãng phí.
Có thể nói, phân cấp đầu tư công theo Nghị quyết 79 tạo điều kiện cho Hà Nội chủ động hơn, nhưng đồng thời yêu cầu thành phố phải nâng cao năng lực quản trị dự án, kiểm soát rủi ro và minh bạch hóa toàn bộ quy trình. Đây là áp lực, nhưng cũng là động lực để đổi mới cách làm.
Ở cấp cơ sở, các phường, xã cũng được giao quyền lớn hơn trong quyết định đầu tư hạ tầng dân sinh, trường học, y tế, chỉnh trang đô thị. Điều này giúp giải quyết nhanh các nhu cầu thiết yếu của người dân, đồng thời tăng tính chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương trước cộng đồng.
Động lực mới cho phát triển hạ tầng Thủ đô
Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng của thành phố Hà Nội giai đoạn tới ước tính lên tới hàng triệu tỷ đồng, ngân sách Nhà nước khó có thể đáp ứng toàn bộ. Vì vậy, PPP trở thành giải pháp quan trọng để triển khai các dự án chiến lược.
Những năm gần đây, thành phố Hà Nội đã từng bước hình thành danh mục dự án PPP trong giao thông, môi trường, cấp thoát nước, chuyển đổi số và dịch vụ đô thị thông minh. Nghị quyết 79 tiếp tục tạo cơ sở chính trị vững chắc để thành phố mạnh dạn mở rộng hợp tác với khu vực tư nhân, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp, người dân.
Một ví dụ điển hình là các dự án cầu vượt sông Hồng và tuyến đường kết nối đô thị mới đang được thành phố Hà Nội triển khai theo hình thức PPP, nhằm giảm áp lực giao thông nội đô và mở rộng không gian phát triển đô thị. Ngoài ra, thành phố cũng xúc tiến PPP trong lĩnh vực xử lý nước thải, rác thải công nghệ cao, bãi đỗ xe ngầm, trung tâm dữ liệu và hạ tầng số.
Theo các chuyên gia, PPP trong chuyển đổi số là xu hướng tất yếu. PPP không chỉ giúp huy động vốn mà còn mang lại kinh nghiệm quản trị, công nghệ và phương thức vận hành hiện đại từ khu vực tư nhân, qua đó nâng cao chất lượng dịch vụ công. Nhận thấy ưu điểm này, Hà Nội đang chủ trương đưa PPP vào lĩnh vực chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số. Theo đó, Hà Nội chủ động hợp tác với nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn để phát triển nền tảng dữ liệu dùng chung, trung tâm điều hành thông minh, dịch vụ công trực tuyến toàn trình và các ứng dụng phục vụ người dân.
Mặt khác, việc huy động khu vực tư nhân tham gia cung cấp giải pháp công nghệ giúp giảm gánh nặng đầu tư ban đầu từ ngân sách, đồng thời đảm bảo hệ thống vận hành linh hoạt, cập nhật nhanh với tiến bộ kỹ thuật. Thành phố đóng vai trò kiến tạo, đặt hàng dịch vụ; doanh nghiệp cung cấp giải pháp; người dân được thụ hưởng tiện ích số ngày càng hiện đại. Đây chính là tinh thần kết hợp kinh tế Nhà nước và kinh tế tư nhân mà Nghị quyết 79 định hướng.
Những thách thức đặt ra
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả bước đầu, việc triển khai Nghị quyết 79 tại thành phố Hà Nội cũng đối mặt với không ít thách thức. TS. Lê Thành Nam, chuyên gia kinh tế công nhận định, Nghị quyết 79 đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện cách thức phát triển kinh tế Nhà nước. Hà Nội là địa phương có đủ điều kiện để đi đầu trong phân cấp đầu tư công và triển khai PPP nhưng muốn thành công cần minh bạch hóa toàn bộ quy trình, tăng năng lực cán bộ và xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro hợp lý với khu vực tư nhân.
Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, ông Lê Trung Hiếu, cho biết: “Thành phố đang xây dựng danh mục dự án PPP giai đoạn 2026 - 2030 gắn với quy hoạch Thủ đô. Chúng tôi ưu tiên các dự án có sức lan tỏa lớn, đồng thời hoàn thiện quy trình chuẩn bị dự án, đấu thầu và quản lý hợp đồng theo thông lệ quốc tế”.
Ở góc độ địa phương cơ sở, ông Kiều Trọng Sỹ, Chủ tịch UBND xã Phúc Thọ, Hà Nội chia sẻ: Phân cấp mạnh cho địa phương giúp giải quyết nhanh các dự án dân sinh, nhưng cũng đòi hỏi cán bộ phải nâng cao trình độ quản lý đầu tư và trách nhiệm giải trình. Đây là thay đổi lớn trong tư duy quản trị.
Các nhà quản lý cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý PPP, đặc biệt về cơ chế chia sẻ rủi ro, bảo đảm doanh thu tối thiểu, cơ chế thanh toán và lựa chọn nhà đầu tư. Đây là yếu tố then chốt để thu hút các nhà đầu tư tư nhân lớn, nhất là trong các dự án hạ tầng có thời gian hoàn vốn dài. Việc lập báo cáo tiền khả thi, đấu thầu quốc tế, đàm phán hợp đồng PPP đòi hỏi trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm thực tiễn.
Với việc triển khai đồng bộ Nghị quyết 79, thành phố Hà Nội đang hướng tới mô hình phát triển trong đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nhưng khu vực tư nhân được khuyến khích tham gia mạnh mẽ, đặc biệt trong đầu tư hạ tầng và dịch vụ đô thị.
Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành hệ thống hạ tầng hiện đại, kết nối vùng thuận lợi, môi trường sống xanh - thông minh - đáng sống; dịch vụ công số hóa toàn diện; và nền quản trị đô thị dựa trên dữ liệu. Để đạt mục tiêu đó, phân cấp ngân sách hợp lý, quản lý đầu tư công hiệu quả và PPP minh bạch sẽ là ba trụ cột quan trọng.
Nghị quyết 79 đã mở ra không gian chính sách mới cho phát triển kinh tế Nhà nước trong giai đoạn tới, với trọng tâm là phân cấp mạnh, nâng cao trách nhiệm địa phương và mở rộng hợp tác với khu vực tư nhân. Hà Nội, với vai trò trung tâm quốc gia và quy mô phát triển lớn, đang đi đầu trong cụ thể hóa tinh thần này bằng các chương trình hành động rõ ràng, thực tiễn và quyết liệt.
