Hà Nội cụ thể hóa Nghị quyết 79-NQ/TW: Kinh tế nhà nước tiên phong dẫn dắt phát triển

Kinh tế nhà nước được xác định giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt, kiến tạo phát triển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững và hiện thực hóa mục tiêu GRDP của thành phố tăng trưởng trên 11% trong giai đoạn tới.

Chương trình hành động số 09-CTr/TU: “Rõ hơn - sâu hơn - hành động hơn”

Các chủ trương vĩ mô không dừng ở định hướng mà từng bước đi vào thực tiễn phát triển kinh tế Thủ đô. Theo bà Nguyễn Minh Thảo (Viện Chiến lược và chính sách kinh tế tài chính), thời gian qua, Hà Nội là địa phương tiên phong trong cải cách khi thực hiện các nghị quyết mới, là địa phương có nhiều dư địa để thực hiện thành công việc phát triển kinh tế nhà nước. "Thành phố có cơ hội tốt để khai thác các nguồn lực công trong phát triển kinh tế", bà Thảo nêu.

Trong Chương trình hành động số 09-CTr/TU, quan điểm chỉ đạo về phát triển kinh tế nhà nước của thành phố giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến 2045 là: Bám sát Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị, cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu. Kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế, định hướng chiến lược phát triển, giữ vững quốc phòng, an ninh. Kinh tế nhà nước tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế và đổi mới mô hình phát triển.

Cùng với đó, kinh tế nhà nước bình đẳng trước pháp luật với các khu vực kinh tế khác. Động lực để phát triển kinh tế nhà nước là khơi thông các điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực, quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả sử dụng nguồn lực công… Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý đối với kinh tế nhà nước, nhất là trong định hướng sử dụng nguồn lực và tổ chức thực hiện.

GS.TS Trần Thọ Đạt, nguyên Hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân trao đổi tại trường quay. Ảnh: Quang Thái.

Theo Chương trình hành động số 09-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội, kinh tế nhà nước được xác định giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt trong các lĩnh vực then chốt, qua đó, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của Hà Nội giai đoạn 2026 – 2030, với định hướng tăng trưởng GRDP trên 11% mỗi năm.

Nhiều nhóm giải pháp phát triển kinh tế nhà nước đã được đưa ra như: Nhóm giải pháp thể thế, quản trị; về đất đai và tài nguyên; về tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng; về ngân sách nhà nước và quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách...

Tại Chương trình thời sự đặc biệt: “Kinh tế nhà nước tại Hà Nội - Chủ đạo, dẫn dắt và kiến tạo phát triển” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện tối 27-3, nói về điểm mới và tinh thần cốt lõi của Chương trình hành động số 09-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội, GS.TS Trần Thọ Đạt, nguyên Hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân nhận định: "Điểm mới, cũng như tinh thần cốt lõi của Chương trình có thể khái quát trong ba cụm từ: Rõ hơn, sâu hơn và hành động cụ thể hơn so với trước đây".

Chương trình đã chỉ rõ các nguồn lực, trụ cột của kinh tế nhà nước đối với Thủ đô Hà Nội, bao gồm: Nguồn lực trí tuệ, đất đai, tài sản công, ngân sách, doanh nghiệp nhà nước và tín dụng. Điều này rất quan trọng vì nó thể hiện sự chuyển biến trong tư duy – từ quản lý theo từng lĩnh vực riêng lẻ sang quản lý tổng thể các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội của Hà Nội, cũng như của cả nước.

Trong Chương trình, vai trò của kinh tế nhà nước – vốn đã giữ vị trí chủ đạo – được nâng lên một bước mới: Phải tiên phong, dẫn dắt, mở đường và kiến tạo phát triển. Chương trình cũng xác định rõ các lĩnh vực mà kinh tế nhà nước cần đi đầu, bao gồm: Hạ tầng số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và năng lượng. Từ đó, tạo ra không gian phát triển và động lực lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế của Thủ đô cũng như cả nước.

Về “hành động cụ thể hơn”, đây là điểm rất quan trọng. Chương trình không chỉ dừng lại ở định hướng, mà còn đi kèm với các mục tiêu rất cụ thể, chỉ tiêu rõ ràng, thậm chí có thể lượng hóa kết quả. Ví dụ như mục tiêu tăng trưởng, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, khả năng huy động nguồn lực... Điều này thể hiện một bước chuyển sang tư duy quản trị theo kết quả và kiểm chứng hiệu quả thực tế.

“Tôi cho rằng, nếu Chương trình này được triển khai hiệu quả, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành một hình mẫu tham khảo cho các địa phương khác trong cả nước về cách thức xây dựng và triển khai nghị quyết theo hướng đồng bộ, tổng thể và thực chất”, GS.TS Trần Thọ Đạt nhấn mạnh.

Công ty TNHH MTV Nước sạch Hà Nội là một trong những doanh nghiệp bảo đảm an sinh xã hội cho thành phố. Ảnh: Quang Thái

Chia sẻ về những yếu tố quyết định khả năng hiện thực hóa mục tiêu GRDP của Hà Nội tăng trưởng từ 11% trở lên mỗi năm trong giai đoạn tới, PGS.TS Vũ Văn Phúc, nguyên Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản cho rằng, thành phố cần đặc biệt tập trung vào một số yếu tố mang tính quyết định. Trước hết, phát huy sức mạnh tổng hợp của các thành phần kinh tế. Trong đó, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng nhất, đồng thời các khu vực kinh tế khác cũng cần được tạo điều kiện phát triển hài hòa, hiệu quả.

Bên cạnh đó, việc xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch là yêu cầu cấp thiết. Hà Nội cần tiếp tục cải thiện cơ chế, chính sách nhằm thu hút mạnh mẽ nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước, đồng thời khơi thông nguồn lực trong dân. Đầu tư công và đầu tư tư nhân cần được triển khai đồng bộ, tạo hiệu ứng lan tỏa cho nền kinh tế.

Một yếu tố quan trọng khác là cơ chế thu hút và trọng dụng nhân tài. Với lợi thế là trung tâm lớn về giáo dục, nghiên cứu, sở hữu hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ trí thức đông đảo, Hà Nội cần có chính sách đủ mạnh để huy động nguồn lực chất xám phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với đó, tăng cường liên kết vùng được xem là chìa khóa để mở rộng không gian phát triển. Việc phối hợp chặt chẽ với các địa phương trong vùng và trên cả nước sẽ giúp Hà Nội vừa phát huy nội lực, vừa tận dụng hiệu quả các nguồn lực bên ngoài.

PGS.TS Vũ Văn Phúc, nguyên Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản trao đổi tại trường quay. Ảnh: Quang Thái

Cuối cùng, đẩy mạnh hội nhập quốc tế trên các lĩnh vực sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng mới. Việc kết hợp thế mạnh nội tại của Thủ đô với các nguồn lực và cơ hội từ bên ngoài được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của Hà Nội.

“Nếu những giải pháp trên được triển khai hiệu quả, mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 11%/năm của Hà Nội hoàn toàn khả thi trong thời gian tới”, PGS.TS Vũ Văn Phúc nói.

Ba thay đổi lớn để doanh nghiệp nhà nước thực sự dẫn dắt

Với doanh nghiệp nhà nước, Hà Nội đặt ra yêu cầu rất cao: Vừa cơ cấu lại, vừa chuyển đổi số, vừa phải thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt trong các lĩnh vực thiết yếu. Chương trình hành động số 09-CTr/TU cũng đã nêu rõ mục tiêu là doanh nghiệp Nhà nước tại Hà Nội phải tăng doanh thu, lợi nhuận bình quân hơn 12%/năm, đồng thời tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Để doanh nghiệp nhà nước tại Hà Nội không chỉ “giữ vai trò chủ đạo”, nâng cao hiệu quả, đồng thời thực sự "tiên phong, dẫn dắt, kiến tạo, mở đường"… thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa của Thủ đô, GS.TS Trần Thọ Đạt cho rằng, doanh nghiệp nhà nước của thành phố Hà Nội không chỉ làm nhiều hơn mà còn phải làm khác đi, làm tốt hơn ở một số lĩnh vực then chốt.

Để làm được cần có 3 thay đổi lớn trong hoạt động của doanh nghiệp. Thứ nhất, cần đổi mới căn bản quản trị doanh nghiệp, vận hành theo cơ chế thị trường với chuẩn mực quản trị hiện đại, có trách nhiệm giải trình rõ ràng và phải giao quyền thực chất cho người quản lý, kèm theo đó là cơ chế đánh giá hiệu quả của người đứng đầu doanh nghiệp nhà nước. Đây là một yếu tố quan trọng cho việc thay đổi quản trị.

Thứ hai, phải tái định nghĩa lại lĩnh vực hoạt động. Doanh nghiệp nhà nước không nên làm dàn trải, không nên ôm đồm mà chỉ tập trung một số lĩnh vực thiết yếu có tính chất lan tỏa, như hạ tầng, năng lượng, công nghệ, dịch vụ công chất lượng cao và ở những khu vực mà doanh nghiệp nhà nước phải đi đầu, phải đầu tư lớn, chấp nhận rủi ro để mở đường cho các thành phần kinh tế khác tham gia kiến tạo.

Dự án cầu Vĩnh Tuy do Tổng công ty Đầu tư phát triển hạ tầng đô thị - UDIC triển khai. Ảnh: Quang Thái

Thứ ba về lĩnh vực hoạt động, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, doanh nghiệp nhà nước phải trở thành doanh nghiệp chiến lược cốt lõi, không làm theo phong trào mà phải thực sự chuyển đổi số giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí; đi đầu trong chuyển đổi xanh và đóng góp vào quá trình xanh hóa nền kinh tế.

“Nền kinh tế Thủ đô cần định vị lại vai trò của doanh nghiệp nhà nước từ chủ đạo sang dẫn dắt phát triển. Doanh nghiệp nhà nước thành phố Hà Nội không chỉ phát triển cho mình, mà còn kiến tạo hệ giá trị mang tính lan tỏa đối với các thành phần kinh tế khác”, GS.TS Trần Thọ Đạt nói.

Hương Thủy