Hà Nội ứng dụng công nghệ, tạo 'làn gió mới' đánh thức tiềm năng di sản

Vừa qua, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Theo đó, một trong những mục tiêu đến năm 2030, Hà Nội phải trở thành một trong ba "cực tăng trưởng" du lịch mạnh nhất cả nước, đóng vai trò "đầu tàu" dẫn dắt du lịch vùng.

Thực tế, những con số, hình ảnh ấn tượng từ kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 chính là tín hiệu cho thấy ngành du lịch Thủ đô đang đi đúng hướng và có nền tảng vững chắc để thực hiện sứ mệnh này.

Từ Nghị quyết 26 đến thực tiễn Thủ đô: Những con số biết nói

Nếu dạo quanh các địa điểm du lịch, di tích lịch sử - văn hoá của Thủ đô dịp nghỉ lễ vừa qua, có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh khách du lịch xếp hàng dài để được vào tham quan di tích, trải nghiệm hoạt động thủ công hay thưởng thức đặc sản Hà Nội.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố, trong 5 ngày nghỉ lễ Quốc khánh, từ ngày 29/8 đến hết ngày 2/9, Hà Nội đón khoảng 904.120 lượt khách, tăng 24,4% so với cùng kỳ năm 2024.

Khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám đón khoảng 50.000 lượt khách dịp Quốc khánh.

Các địa điểm văn hoá - lịch sử là những điểm đến hấp dẫn hàng đầu. Khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một trong những điểm đến thu hút đông du khách nhất, với khoảng 50.000 lượt khách. Khu di tích Nhà tù Hỏa Lò đón khoảng 23.000 lượt khách. Khu di tích Đền Ngọc Sơn cùng các điểm di tích gồm đền Bà Kiệu, tượng Vua Lê và các di tích cách mạng, kháng chiến như 90 Thợ Nhuộm, 5D Hàm Long, 48 Hàng Ngang, Nhà Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã đón 28.534 lượt khách. Cụm Di tích Lịch sử Văn hóa Ba Đình đón gần 64.000 lượt khách. Hoàng thành Thăng Long đón 23.000 lượt khách; làng cổ Đường Lâm đón trên 15.000 lượt khách…

Những con số trên không chỉ khẳng định sức hút mãnh liệt của du lịch văn hóa - thế mạnh của Thủ đô mà còn là minh chứng rõ nét nhất cho thấy du lịch Thủ đô đã và đang thực hiện rất tốt định hướng "làm mới" di sản. 

Ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, năm nay, bên cạnh các chương trình biểu diễn nghệ thuật, trưng bày, triển lãm hấp dẫn, các điểm đến đều có nhiều hoạt động, sản phẩm du lịch thu hút người dân và du khách.

Điển hình như di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám có các hoạt động trải nghiệm như “Kỳ đài”, chạm khắc gỗ “Đưa nghề ra phố”, tour đêm “Tinh hoa đạo học và Sử đá lưu danh”. Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam tổ chức “Chợ phiên vùng cao - Cao nguyên mở hội” tái hiện không gian văn hóa chợ phiên vùng cao phía Bắc; giới thiệu các làn điệu dân ca, dân vũ, diễn xướng dân gian, nghi lễ và lễ hội truyền thống, nghề thủ công, ẩm thực dân tộc, trò chơi dân gian… Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức giao lưu giữa nhân chứng lịch sử với người đến tham quan, học tập; biểu diễn hoạt cảnh ban ngày và trưng bày chuyên đề “Tâm son, chí thép”…

Việc kết hợp giữa phát huy giá trị di sản và tổ chức các hoạt động trải nghiệm, nâng cao chất lượng dịch vụ đang từng bước tạo nên những hành trình khám phá Thủ đô đa dạng, hấp dẫn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách.

Chuyển đổi số - động lực mới để du lịch văn hoá, làng nghề cất cánh

Tuy đạt được nhiều thành tựu, không thể phủ nhận du lịch Thủ đô vẫn còn những điểm nghẽn nhất định, còn nhiều tiềm năng, dư địa chưa được khai thác.

Để giải quyết những vấn đề này, Hà Nội đang chọn chuyển đổi số làm động lực mới. Không chỉ dừng lại ở tư duy quản lý, ngành du lịch Thủ đô đang chuyển mình mạnh mẽ sang tư duy phát triển công nghiệp văn hóa dựa trên nền tảng dữ liệu và công nghệ, biến mỗi di tích, mỗi làng nghề thành một "điểm đến số" hấp dẫn.

Đơn cử, thời gian qua, Chùa Láng – di tích có lịch sử gần 900 năm trên địa bàn phường Láng, đã được giới thiệu, quảng bá trên nền tảng số. Đại diện UBND phường Láng cho biết, thời gian tới địa phương tiếp tục định hướng từng bước số hóa, xây dựng bản đồ 3D, nghiên cứu ứng dụng công nghệ thực tế ảo, từ đó giúp người dân mở rộng phương thức tiếp cận các không gian kiến trúc và giá trị truyền thống của di tích.

Một trường hợp điển hình khác là làng nghề dệt lụa Vạn Phúc - làng nghề được UBND phường Hà Đông đề xuất lựa chọn làm mô hình thí điểm cấp thành phố về làng nghề sáng tạo và điểm đến số.

Làng nghề dệt lụa Vạn Phúc có hơn 1.000 năm lịch sử, gắn với thương hiệu "Lụa Hà Đông", được Hội đồng Thủ công thế giới công nhận là Làng nghề thủ công thế giới năm 2024. Nơi đây có nhiều lợi thế để phát triển mô hình làng nghề sáng tạo gắn với du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, cũng như nhiều địa điểm khác, làng nghề dệt lụa Vạn Phúc đang đối mặt “điểm nghẽn” khách chỉ “đến - xem - mua - rời đi”, thời gian lưu trú ngắn chủ yếu dưới 2 giờ.

Tại hội nghị thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm nâng cao tăng trưởng và sức cạnh tranh của làng nghề, góp phần phát triển kinh tế xã hội Thủ đô, ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hà Nội đánh giá Vạn Phúc có tiềm năng phát triển tour đêm để kéo dài thời gian lưu trú và tạo thêm giá trị kinh tế. Ông đề nghị các đơn vị đồng hành cùng nghệ nhân nghiên cứu xây dựng các gói dịch vụ trải nghiệm, lưu trú; hình thành cổng du lịch làng nghề và xây dựng tour đêm đủ hấp dẫn.

Theo định hướng này, chuyển đổi số được triển khai đồng bộ từ sản xuất đến thương mại và du lịch. Nhiều đề xuất đã được đưa ra như xây dựng bảo tàng số 3D, không gian số 3D, hộ chiếu số sản phẩm và hướng dẫn viên AI; đồng thời xây dựng tuyến trải nghiệm du lịch số dài 60 - 90 phút và không gian đổi mới sáng tạo dùng chung tại Bảo tàng làng nghề dệt lụa Vạn Phúc hoặc Trung tâm công nghiệp văn hóa Nhuệ Giang…

Phiên livestream “Lụa Vạn Phúc – Di sản trong thời đại số” trên fanpage “Phường Hà Đông 24/7” sáng 25/8/2026.

Qua những mô hình, định hướng tại Chùa Láng hay làng nghề dệt lụa Vạn Phúc, có thể thấy Hà Nội hướng tới một cách tiếp cận mới trong phát triển du lịch: Ứng dụng công nghệ bảo tồn giá trị, phát huy di sản; đưa điểm đến, hiện vật, sản phẩm, nghệ nhân… đến gần hơn với khách du lịch; từng bước biến các điểm đến tham quan thành điểm trải nghiệm hiện đại, hấp dẫn của Thủ đô. 

Hướng đi này hoàn toàn phù hợp với quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 26 về việc phát triển du lịch lấy văn hoá làm nền tảng cốt lõi, bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh; phát triển dựa trên ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.