Hà Nội xây dựng cơ chế đột phá để thu hút, trọng dụng nhân tài

Không chỉ dừng ở ưu đãi về lương, thu nhập, các cơ chế mới cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ tư duy “thu hút” sang “giữ chân và phát huy”, gắn đãi ngộ với hiệu quả cống hiến để góp phần đưa Thủ đô phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Phenikaa. Ảnh: Bích Ngọc

Nhiều chính sách ưu đãi

Bước ngoặt quan trọng trong chính sách nhân lực của Hà Nội được đánh dấu bằng việc HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND ngày 27-1-2026 về cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng. Đây là văn bản cụ thể hóa Điều 16 Luật Thủ đô 2024, đồng thời thay thế toàn bộ Nghị quyết số 14/2013/NQ-HĐND trước đây, tạo hành lang pháp lý mới phù hợp với bối cảnh cạnh tranh nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt.

Trước đó, thành phố cũng ban hành Nghị quyết số 73/2025/NQ-HĐND ngày 27-11-2025 về cơ chế ưu đãi thu hút nhân lực công nghệ cao tại khu công nghệ cao; cùng các chính sách tại Điều 15: “Chế độ chính sách ưu đãi đối với chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng tham gia hoạt động khoa học và công nghệ của thành phố” theo Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND tháng 9-2025.

Ngoài ra, Hà Nội đang xây dựng dự thảo Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ đào tạo 1.000 nghiên cứu sinh của thành phố giai đoạn 2026-2030. Các chính sách này tạo thành một hệ thống quy định đồng bộ, hướng tới xây dựng lực lượng nhân lực chất lượng cao phục vụ trực tiếp cho các không gian đổi mới sáng tạo của Thủ đô.

Theo Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND, Hà Nội tập trung thu hút người có tài năng vào các lĩnh vực then chốt, quyết định năng lực cạnh tranh của Thủ đô, bao gồm: Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, quy hoạch đô thị, kinh tế số, năng lượng, đối ngoại… đồng thời không bỏ qua các lĩnh vực an sinh xã hội như: Y tế, giáo dục, môi trường, văn hóa…

Chính sách thu hút cũng được thiết kế linh hoạt với hai hình thức: Tuyển dụng vào khu vực công hoặc ký hợp đồng lao động. Về đãi ngộ, điểm nhấn lớn nhất là cơ chế hỗ trợ tài chính ban đầu với mức cao, lên tới 1.000 lần mức lương cơ sở đối với giáo sư (tương đương khoảng 2,34 tỷ đồng cho một trường hợp), cùng các mức tương ứng cho phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ và cử nhân xuất sắc.

Không chỉ dừng ở “trải thảm đỏ” ban đầu, Hà Nội còn thiết kế hệ thống khuyến khích gắn với kết quả đầu ra. Người có tài năng có thể được hưởng tỷ lệ lợi nhuận từ thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu hoặc nhận hỗ trợ tài chính khi có công trình, sáng kiến mang lại giá trị thực tiễn.

Bên cạnh thu nhập là hệ thống phúc lợi cũng được thiết kế đồng bộ: Hỗ trợ nhà ở hoặc tiền thuê nhà, ưu tiên mua nhà ở xã hội, chăm sóc y tế miễn phí, miễn học phí cho con… Những chính sách này cho thấy, Hà Nội đang cố gắng thu hẹp khoảng cách giữa khu vực công và khu vực tư - điều vốn được coi là rào cản lớn trong thu hút nhân tài.

Tạo vườn ươm tài năng

Nếu các chính sách thu hút là “cửa vào”, thì Hà Nội đang từng bước hoàn thiện “hệ sinh thái” để giữ chân và phát huy nhân tài lâu dài.

Một trong những định hướng đáng chú ý là chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang đầu tư có trọng tâm, gắn trực tiếp với các “bài toán lớn” của thành phố. Thành phố đang hoàn tất quy trình xây dựng Nghị quyết về quy định chính sách hỗ trợ đào tạo 1.000 nghiên cứu sinh của thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, trong đó, dự kiến năm 2026 hỗ trợ tối thiểu 200 trường hợp.

Khác với cách tiếp cận truyền thống, chính sách này nhấn mạnh quản trị theo đầu ra: Coi trọng công bố khoa học, sáng chế, giá trị ứng dụng và trách nhiệm giải trình. Đây là bước chuyển quan trọng, nhằm bảo đảm nguồn lực đầu tư thực sự tạo ra giá trị cho phát triển Thủ đô.

Cùng với đó, Hà Nội chuyển từ tư duy khép kín về sử dụng nhân lực sang tư duy hệ sinh thái, trong đó thành phố đóng vai trò kiến tạo môi trường để nhân tài phát triển và cống hiến ở những không gian phù hợp nhất. Điều này bao gồm việc xây dựng các không gian nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ, tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp...

Trong bối cảnh nhiều địa phương lớn trong nước cùng tham gia “cuộc đua” thu hút nhân lực chất lượng cao, những bước đi này cho thấy Hà Nội đang chuyển từ tư duy “trải thảm đỏ” sang xây dựng một hệ sinh thái các quy định hoàn chỉnh để người tài có thể gắn bó và phát huy năng lực lâu dài.

Thực tế cho thấy, việc thu hút nhân tài không thể chỉ dựa vào thu nhập. Theo TS Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia, đối với người tài, ngoài thu nhập, điều quan trọng phải tạo ra môi trường làm việc để họ có “đất dụng võ”. Từ trang thiết bị, phòng thí nghiệm, đến không gian thử nghiệm công nghệ và đội ngũ cộng sự đủ mạnh.

PGS.TS Võ Đại Lược, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế thế giới khuyến cáo, chính sách thu hút nhân tài của Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng cần “ngang bằng hoặc vượt trội so với các nước trong khu vực” nếu muốn cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Với nền tảng chính sách đang dần hoàn thiện, Hà Nội kỳ vọng tạo ra lực hút đủ mạnh để quy tụ đội ngũ trí thức, chuyên gia trong và ngoài nước, đồng thời xây dựng môi trường để họ phát huy tối đa năng lực. Qua đó, góp phần tạo nền tảng cho Thủ đô nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới mô hình phát triển dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn tới.