Hạ tầng đi trước, mở đường cho cấu trúc đô thị mới của Hà Nội

Phối cảnh cầu Trần Hưng Đạo. Ảnh: M.H

Hạ tầng mở lối cho không gian phát triển mới

Trong tiến trình phát triển của mỗi quốc gia hay địa phương, hạ tầng luôn được xem là “xương sống” của nền kinh tế. Tại Hà Nội, việc khởi công hàng loạt dự án, công trình trọng điểm trong thời gian qua đã cho thấy rõ hơn vai trò của hạ tầng trong việc mở lối cho một không gian phát triển mới. Điển hình là dự án cầu Trần Hưng Đạo được kỳ vọng không chỉ tăng cường kết nối hai bờ sông Hồng mà còn góp phần định hình lại trục phát triển của Thủ đô.

Đây là một trong 7 cây cầu được Hà Nội khởi công trong năm 2025 – số lượng gần bằng tổng số cầu được xây dựng trong suốt 100 năm trước đó. Cùng với các tuyến đường vành đai và trục kết nối, Hà Nội đang cho thấy quyết tâm mạnh mẽ trong việc hoàn thiện hạ tầng khung, tạo nền tảng để cụ thể hóa quy hoạch với tầm nhìn 100 năm.

Theo Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án cầu Trần Hưng Đạo Trần Trọng Huy, đến thời điểm hiện tại, dự án đã được triển khai đồng loạt nhiều mũi thi công và đạt được những kết quả tích cực. Các hạng mục chính đang được đẩy nhanh tiến độ, trong đó đã hoàn thành 100% cọc khoan nhồi phần dưới nước – một bước quan trọng trong quá trình thi công.

Các công trình trọng điểm đang làm thay đổi bộ mặt của Thủ đô. Ảnh: Q.T

Theo kế hoạch, đơn vị thi công sẽ nỗ lực vượt qua mùa lũ tiểu mãn năm 2026, phấn đấu hoàn thành dự án đúng tiến độ, hướng tới chào mừng sự kiện APEC 2027. “Các dự án công trình được đầu tư theo phương thức đối tác công – tư (PPP) không chỉ là chủ trương xã hội hóa phù hợp, góp phần giảm áp lực cho ngân sách Nhà nước mà còn phát huy năng lực của khu vực tư nhân trong đầu tư phát triển hạ tầng”, ông Trần Trọng Huy chia sẻ.

Chia sẻ thêm về các dự án trọng điểm của Hà Nội đang tạo nên “đòn bẩy” quan trọng, mở rộng không gian phát triển dài hạn cho Thủ đô, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hà Nội Đặng Xuân Huấn cho biết, trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục nghiên cứu, triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm như hầm chui, cầu vượt trên tuyến đường Vành đai 3, cùng các công trình giao thông khác như đường Vành đai 2,5 và các cây cầu theo quy hoạch.

“Các công trình đang từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông hiện đại, đồng bộ, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô. Đây chính là cơ sở quan trọng để Hà Nội từng bước hiện thực hóa quy hoạch với tầm nhìn dài hạn đến 100 năm, hướng tới phát triển đồng bộ, hiện đại và bền vững”, ông Đặng Xuân Huấn đánh giá.

Bước đi chiến lược mở hướng phát triển đô thị

Từ thực tiễn cho thấy, hạ tầng đang trở thành “đòn bẩy” trong việc kiến tạo các không gian phát triển kết nối của Thủ đô Hà Nội, đồng thời là bước đi chiến lược trong phát triển đô thị.

Chia sẻ về vấn đề này, trong Chương trình thời sự đặc biệt "Hà Nội tầm nhìn 100 năm từ quy hoạch đến sứ mệnh dẫn dắt", do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện tối 23-3, Trưởng phòng Quản lý hoạt động quy hoạch, kiến trúc đô thị (Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội) Trịnh Quang Dũng cho rằng, các đồ án quy hoạch từ năm 1998 đến Quy hoạch chung năm 2011 đều xác định khu vực phía Bắc là một phần của đô thị trung tâm. Tuy nhiên, trong nhiều năm, khu vực này chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, nguyên nhân chủ yếu là do hạn chế về kết nối hạ tầng.

Trưởng phòng Quản lý hoạt động quy hoạch, kiến trúc đô thị (Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội) Trịnh Quang Dũng chia sẻ. Ảnh: Quang Thái

“Câu chuyện cốt lõi là kết nối. Khi các tuyến giao thông, đặc biệt là hệ thống cầu qua sông Hồng và các tuyến vành đai như đường Vành đai 3,5; Vành đai 4 được triển khai đồng bộ, sẽ tạo ra trục liên kết quan trọng giữa các khu vực”, ông Trịnh Quang Dũng nhấn mạnh.

Ông Dũng phân tích thêm, khi hệ thống kết nối được hoàn thiện, các khu vực mới sẽ có điều kiện thu hút đầu tư, hình thành các không gian đô thị hiện đại, qua đó góp phần giãn dân khỏi khu vực nội đô. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh khu vực nội đô Hà Nội đang chịu nhiều áp lực về môi trường, ùn tắc giao thông và quá tải hạ tầng.

Đồng tình với quan điểm này, Tiến sĩ Nguyễn Quang, nguyên Giám đốc Chương trình định cư con người Liên Hợp quốc (UN-Habitat) cho rằng, những cây cầu bắc qua sông Hồng, cùng với dòng sông, giống như những “mạch máu” kết nối các khu vực, góp phần hình thành không gian phát triển mới và tái cấu trúc đô thị. Khi kết nối được khai thông, các dòng chảy về con người, hàng hóa, vốn và tri thức cũng được thúc đẩy mạnh mẽ, từ đó tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp và hình thành các cực tăng trưởng mới.

Ngoài ra, ông cũng cho rằng, các cây cầu không chỉ đóng vai trò kết nối giao thông mà còn góp phần kiến tạo các hành lang xanh cho Thủ đô, qua đó nâng cao chất lượng môi trường sống, xây dựng hình ảnh một Hà Nội xanh, bền vững và thích ứng với sự phát triển của thời đại.

Tiến sĩ Nguyễn Quang, nguyên Giám đốc Chương trình phát triển định cư con người Liên Hợp quốc chia sẻ. Ảnh: Quang Thái

Để các dự án giao thông và quy hoạch phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy sự phát triển của Thủ đô, Tiến sĩ Nguyễn Quang nhấn mạnh, giao thông cần gắn với quy hoạch sử dụng đất nhằm khai thác tối đa hiệu quả của các tuyến đường. Bên cạnh đó, cần có cơ chế thu hút đầu tư và chính sách tài chính phù hợp, cho phép khai thác giá trị gia tăng từ đất đai để tái đầu tư, tạo động lực thu hút nguồn lực xã hội vào phát triển đô thị. Đồng thời, công tác quản lý cần được siết chặt nhằm tránh tình trạng phát triển dàn trải, làm giảm hiệu quả sử dụng đất và phá vỡ định hướng quy hoạch.

“Cần xác định rõ khu vực nào được phát triển, khu vực nào hạn chế, khu vực nào không được phép phát triển. Quản lý chặt chẽ sẽ bảo đảm các trục giao thông phát huy đúng vai trò, đồng thời hạn chế "lợi ích nhóm" phát sinh từ việc tận dụng hạ tầng mà không đóng góp tương xứng”, Tiến sĩ Nguyễn Quang lưu ý.

Có thể thấy, tư duy quy hoạch mới của Hà Nội không còn là phát triển dồn nén vào khu vực trung tâm, mà là mở rộng cấu trúc không gian, trong đó hạ tầng đi trước để dẫn dắt phát triển. Khi được đầu tư đúng hướng, đồng bộ và hiện đại, hạ tầng sẽ trở thành đòn bẩy mạnh mẽ, thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao chất lượng sống và đưa Hà Nội phát triển bền vững.

Hoàng Quyên