Hà Tĩnh phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với chuyển đổi số
Xác định phát triển sản xuất là động lực, nền tảng ổn định trong xây dựng nông thôn mới, những năm qua, các địa phương, đơn vị ở Hà Tĩnh đã kiên trì, quyết liệt đẩy mạnh cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp theo hướng nông nghiệp sinh thái, góp phần quan trọng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân.

Nhiều diện tích sản xuất bưởi ở Phúc Trạch đạt tiêu chuẩn VietGAP, mang lại giá trị kinh tế cao (Ảnh: PHƯƠNG LIÊN)
Mạnh dạn mở lối
Sau khi tốt nghiệp đại học, đôi vợ chồng trẻ Nguyễn Thị Thùy Dung và Thái Văn Học (quê xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh) đã có một công việc ổn định tại Hà Nội. Nhưng rồi, họ đã quyết định về quê lập nghiệp. “Khi thấy những chuyến xe tấp nập chở cây trầm hương đi khắp mọi nơi, tôi trăn trở: Vì sao người nơi khác đến “thủ phủ” dó trầm thu mua nguyên liệu, phát triển thành những thương hiệu nổi tiếng, mà mình - vốn sinh ra và lớn lên ở đây - lại không làm được?”, chủ cơ sở sản xuất trầm hương Tâm Thành Phúc Nguyễn Thị Thùy Dung mở đầu câu chuyện và cho biết, để sản phẩm đứng vững trên thị trường, ngoài chất lượng, mẫu mã sản phẩm, người kinh doanh cần xây dựng thương hiệu độc đáo, biết kể câu chuyện thương hiệu hấp dẫn để truyền tải rộng rãi trên các nền tảng trực tuyến như Facebook, TikTok, Google và sản phẩm phải được phân phối qua nhiều “kênh”, từ sàn giao dịch thương mại điện tử đến đại lý, siêu thị…
Với suy nghĩ đó, đôi vợ chồng trẻ đã miệt mài tìm hiểu phương pháp tạo trầm hương trên cây trầm hương; đầu tư thiết bị, máy móc; khai thác trầm ở vườn dó trầm 25 tuổi rộng 5ha của gia đình để chế tác các sản phẩm trầm hương quyến rũ, chất lượng.
Theo chia sẻ của Thùy Dung, nhờ chủ động xây dựng thương hiệu riêng cho các sản phẩm hương trầm, nụ trầm, đồng thời tận dụng lợi thế để ứng dụng nền tảng số vào kinh doanh cho nên sản phẩm ngày càng có nhiều người quan tâm. Qua quá trình xây kênh TikTok “Làm dâu xứ trầm”, nhiều người biết đến câu chuyện của chị cho nên có nhiều đơn hàng hơn.
Câu chuyện khởi nghiệp của Nguyễn Thị Thùy Dung cũng đang đi chung trên một “đường ray” mà các hộ dân ở xã Phúc Trạch đang nỗ lực kiến tạo để vượt qua những điểm yếu cốt lõi trong sản xuất nông nghiệp ở cái nôi của xứ sở cây trầm hương của Hà Tĩnh.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phúc Trạch Lê Nguyễn Kiên Cường cho biết, địa phương hiện hiện có khoảng 1.362,7ha diện tích trồng cây trầm hương đang được 2.594 hộ dân trực tiếp tham gia trồng, chăm sóc và khai thác. Tổng giá trị thu nhập hằng năm từ cây trầm hương và các sản phẩm đi kèm ước đạt từ 200 tỷ đồng đến hơn 230 tỷ đồng.
Theo kết quả khảo sát từ năm 2020 của Hội trầm hương Việt Nam, cây trầm hương và các sản phẩm trầm hương được tạo ra từ thổ nhưỡng xã Phúc Trạch có chất lượng hảo hạng, hàm lượng tinh dầu cao và mùi hương đặc trưng quý hiếm, thuộc tốp đầu thế giới. Tuy vậy, hiện nay ngành sản xuất trầm hương ở Phúc Trạch đang đối diện với không ít khó khăn bởi sản lượng đang chủ yếu xuất thô, khiến giá trị gia tăng thực tế rơi vào tay thương lái tỉnh ngoài; địa phương thiếu doanh nghiệp đầu đàn có tiềm lực đầu tư nhà máy chiết xuất tinh dầu và chế biến sâu; công nghệ tạo trầm sinh học chưa được chuẩn hóa, phương pháp thủ công rủi ro cao…

Kênh TikTok “Làm dâu xứ trầm” của Nguyễn Thị Thùy Dung góp phần đưa các sản phẩm từ trầm hương đến gần hơn với người tiêu dùng. (Ảnh: PHƯƠNG LIÊN)
Vì vậy, xã Phúc Trạch đang ưu tiên nguồn lực, tập trung thực hiện Đề án phát triển chuỗi giá trị cây Trầm hương giai đoạn 2026-2030, trong đó chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất, bán thô sang chế biến sâu (chiết xuất tinh dầu, dược liệu, mỹ nghệ cao cấp); xây dựng Phúc Trạch trở thành Trung tâm sản xuất, chế biến và cung ứng trầm hương chất lượng cao của cả nước gắn với phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm làng nghề truyền thống.
Gắn sản xuất với thị trường
Cùng với cây trầm hương, xã Phúc Trạch còn được biết đến với “Đệ nhất danh quả” bưởi Phúc Trạch, một trong 50 đặc sản trái cây nổi tiếng của Việt Nam, được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm, khu vực địa lý thuộc địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Bưởi Phúc Trạch là 1 trong 39 chỉ dẫn địa lý của Việt Nam, được EU cam kết bảo hộ từ ngày 1/8/2020 và Tổ chức kỷ lục Việt Nam đã xác lập kỷ lục đặc sản bưởi Phúc Trạch.
Theo chia sẻ của Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phúc Trạch, Lê Nguyễn Kiên Cường, hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị của sản phảm bưởi Phúc Trạch, trong những năm qua, địa phương đã xây dựng các mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm ổn định với các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh. Hướng dẫn áp dụng rộng rãi phương pháp thụ phấn bổ sung cho cây bưởi Phúc Trạch và triển khai đề tài thụ phấn bổ sung cho cây bưởi Phúc Trạch bằng máy; tăng cường áp dụng quy trình sản xuất theo VietGap, GloBGAP, tiêu chuẩn hữu cơ trên cây bưởi Phúc Trạch.
Công tác bảo tồn quỹ gen giống bưởi Phúc Trạch được chú trọng; sản xuất giống bảo đảm số lượng, chất lượng phục vụ sản xuất trên địa bàn; chỉ đạo thực hiện kỹ thuật bao quả bưởi Phúc Trạch trong thời gian sinh trưởng bảo đảm an toàn, đưa lại hiệu quả cao. Tính đến năm 2026, toàn xã Phúc Trạch có 550ha diện tích bưởi cho quả: 490ha, với sản lượng năm đạt khoảng 3.920 tấn, giá trị ước tính gần 80 tỷ đồng.
Không dừng lại ở sản phẩm bưởi Phúc Trạch, theo chia sẻ của đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hà Tĩnh, với việc mạnh dạn áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật để hình thành một số vùng sản xuất tập trung, chuyên canh sử dụng đồng nhất giống sạch bệnh, chất lượng, các địa phương trên địa bàn tỉnh bước đầu đã tạo ra các sản phẩm cây ăn quả có múi chất lượng cao, từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường, nhất là gắn với chương trình OCOP. Tiêu biểu như: bưởi Phúc Trạch tại vùng chỉ dẫn địa lý Hương Khê, Hương Phố, Hương Đô,… cam chanh tại các xã Mai Hoa, Thượng Đức, Hương Đô, Vũ Quang, Kim Hoa, Đồng Lộc; cam bù tại các xã Kim Hoa, Thượng Đức, Hương Đô, Sơn Giang…
Nhiều sản phẩm cam, bưởi gắn với chương trình OCOP như cam Bảo Phương, cam giòn Thượng Lộc, cam Khê Mây, bưởi Phúc Trạch… góp phần mở rộng thương hiệu và nâng cao thu nhập cho người trồng.
Một số cơ sở sản xuất đã được chứng nhận tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ (2.700ha cam, bưởi đạt VietGAP; 51,5ha đạt hữu cơ) và áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm. Bình quân giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích đạt khoảng 250 triệu đồng/ha/năm.
Thực tiễn phát triển sản xuất ở khu vực nông thôn tại Hà Tĩnh những năm qua cho thấy, việc ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, cơ giới hóa, gắn với chuyển đổi số được chuyển giao vào sản xuất thực sự tạo ra động lực thúc đẩy phát triển một số sản phẩm chủ lực về quy mô, năng suất, chất lượng, giá trị và thương hiệu trên thị trường; hình thành bước đầu sản xuất nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn.
Sản xuất nông nghiệp chuyển dịch theo hướng hàng hóa tập trung, chuyên canh, có liên kết thu mua sản phẩm (như lúa, cam, bưởi, chè công nghiệp, dứa…), diện tích đa số các cây trồng tương đối ổn định (hàng năm đạt hơn 187.100ha). Hình thành khá nhiều vùng sản xuất lúa chất lượng cao và vùng cây ăn quả thâm canh (cam, bưởi, dứa…) tại những nơi có lợi thế về đất đai và thủy lợi, theo mô hình liên kết, phát triển thương hiệu nông sản đặc trưng của địa phương gắn với các mô hình nông nghiệp hữu cơ.
Theo số liệu thống kê, tổng giá trị sản xuất trồng trọt năm 2025 tại Hà Tĩnh đạt hơn 10.238 tỷ đồng (tăng 25% so năm 2020), trong đó một số cây trồng chủ lực chiếm tỷ trọng lớn trong sản xuất trồng trọt như lúa (38,52%), cây ăn quả có múi (17,36%), rau, hoa các loại (13,32%)…


