Hải quân Mỹ thử nghiệm công nghệ robot tiếp nhiên liệu tự động cho xuồng không người lái

Ngoài khơi căn cứ liên hợp Little Creek-Fort Story (bang Virginia), một xuồng không người lái (USV) mang định danh T38 Devil Ray đã hoàn tất chuỗi thử nghiệm tiếp nhiên liệu trên biển thông qua cơ chế ghép nối tự động. Phương tiện này liên tục tiếp cận thiết bị kết nối được kéo phía sau tàu hỗ trợ USNS Vindicator, nạp nhiên liệu và tự tách rời an toàn. Trong vòng vài ngày, chu trình kết nối đã diễn ra gần 100 lần, tiếp nhận thành công hơn 1.500 lít nhiên liệu cho chiếc USV.

Thử nghiệm được thực hiện với Thiết bị Bắt và Kết nối (Towable Capture and Connection Device - TCCD) do công ty Sealartec sản xuất. Đây được xem là bước tiến kỹ thuật quan trọng nhằm giải quyết bài toán vận hành liên tục cho các hệ thống robot tự hành ngoài khơi xa.

Nút thắt hậu cần của chiến lược hạm đội lai

Hải quân Mỹ đang đẩy mạnh quá trình xây dựng mô hình "hạm đội lai", nơi các phương tiện không người lái đảm nhiệm vai trò tuần thám, trinh sát và phối hợp tác chiến cùng chiến hạm truyền thống. Phương án này nhằm phân tán hệ thống cảm biến thành mạng lưới gồm nhiều nền tảng nhỏ với chi phí thấp, giảm thiểu nguy cơ bị đối phương tiêu diệt.

USV T38 Devil Ray tiếp cận thiết bị tiếp nhiên liệu. Ảnh: USNI News

Khả năng tự duy trì hoạt động có ý nghĩa then chốt tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nơi khoảng cách giữa các căn cứ quân sự rất lớn và các tuyến vận tải hậu cần dễ bị đe dọa bởi hỏa lực tầm xa. Hiện nay, việc phương tiện không người lái phải định kỳ quay về cảng hoặc tiếp cận tàu mẹ để nạp nhiên liệu sẽ tạo ra khoảng trống giám sát và làm suy giảm khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Cận cảnh cơ chế ghép nối để nhận nhiên liệu trên USV. Ảnh: USNI News

Ông Spencer Holloway, Giám đốc Văn phòng Năng lực Tương lai thuộc chương trình Khí tài Nước xanh (Blue Water Instrumentation - BWI) của Hải quân Mỹ, nhấn mạnh rằng mỗi lần xuồng không người lái buộc phải gián đoạn hành trình để tiếp tế, mức độ bao phủ khu vực và tính bền bỉ của nhiệm vụ đều bị ảnh hưởng tiêu cực.

Các chương trình phát triển công nghệ tiếp liệu tự động

Chương trình BWI áp dụng quy trình phát triển nhanh khi đưa TCCD từ bản vẽ đến thực tế trên biển chỉ trong vòng 7 tháng. Dù vậy, thiết bị hiện tại vẫn phụ thuộc một phần vào sự hỗ trợ của tàu mẹ kéo theo hệ thống nạp. Mục tiêu tiếp theo của BWI là nâng cấp thuật toán dẫn đường và cơ chế nhận diện để USV có thể tự vận động, kết nối trực tiếp mà không cần can thiệp từ con người.

Song song với nỗ lực trên, Cơ quan Dự án Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến (DARPA) đang triển khai chương trình Tàu không Thủy thủ (NOMARS). Dự án này hướng đến thiết lập hệ thống đầu dò và trạm nhận tự động hóa hoàn toàn theo tiêu chuẩn quân sự. Vào tháng 12/2024, NOMARS đã thử nghiệm thành công chuỗi thao tác thả dây dẫn, kết nối vòi bơm và chuyển nhiên liệu giữa hai xuồng Ranger và Mariner khi đang hành trình. Công nghệ này dự kiến sẽ tích hợp lên xuồng không người lái USX-1 Defiant trong giai đoạn kế tiếp.

Bên cạnh đó, chương trình DORI của hãng Stratom cũng đang ở giai đoạn nghiên cứu ban đầu sau khi nhận hợp đồng giai đoạn I từ Hải quân vào tháng 7/2025. Dựa trên nền tảng robot tiếp liệu RAPID của Lục quân, DORI tập trung phát triển cơ chế cuốn vòi tự động, cảm biến ghép nối và hệ thống ngắt nhanh khẩn cấp nhằm bảo đảm an toàn kỹ thuật.

Thách thức trong tiến trình chuẩn hóa và mua sắm

Mặc dù các giải pháp kỹ thuật tiếp liệu đạt nhiều bước tiến, kế hoạch đầu tư trang bị tổng thể cho xuồng không người lái của Hải quân Mỹ vẫn đang được điều chỉnh. Vào tháng 3/2026, chương trình xuồng tấn công module hóa (MASC) đã bị hủy bỏ do chưa đáp ứng yêu cầu về tính đa nhiệm.

Thay vào đó, giới chức quân sự Mỹ đang chuyển hướng phân bổ 2,1 tỉ USD để tìm kiếm các mẫu xuồng không người lái cỡ trung đã hoàn thiện công nghệ và sẵn sàng sản xuất hàng loạt. Việc hoàn thiện kỹ thuật nạp nhiên liệu tự động giữa các phương tiện robot là tiền đề then chốt, song quá trình đồng bộ hóa trang bị và tối ưu học thuyết tác chiến vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện.