Hai thái cực của thị trường tài sản số

Những cái lắc đầu thận trọng

"Chúng tôi chưa nhìn thấy làm thế nào để có một quy trình hoạt động vừa mang lại hiệu quả cho doanh nghiệp, vừa mang lại an toàn cho nhà đầu tư, cũng như đáp ứng được nhu cầu pháp luật", ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch Chứng khoán SSI chia sẻ về câu chuyện làm sàn giao dịch tài sản số tại Đại hội cổ đông thường niên 2026.

Còn nhớ, chỉ hơn một năm trước, SSI từng là doanh nghiệp hăng hái nhất trong việc đặt nền móng cho thị trường tài sản số, tài sản mã hóa tại Việt Nam, nhưng tới giai đoạn xem xét hồ sơ tham gia thí điểm, SSI đã chọn cách "dừng lại" để quan sát.

Theo ông Hưng, mô hình giao dịch và lưu ký tập trung dưới sự giám sát của cơ quan chức năng là một tư duy quản lý đúng đắn, nhưng ở góc độ doanh nghiệp, SSI chưa nhìn thấy cơ hội thực thi hiệu quả trong bối cảnh hiện tại.

Chủ tịch SSI nhấn mạnh, việc có giấy phép thí điểm và việc phát triển thị trường thực chất là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau. Công ty không muốn "chạy đua" để có giấy phép mà chưa định hình rõ được mô hình vận hành hiệu quả.

Chủ tịch SSI từng cho biết, chưa nhìn thấy cơ hội làm sàn tài sản số. Ảnh: SSI

Sự thận trọng này cũng nhận được sự đồng tình của phía ngân hàng MB. Tại Đại hội đồng cổ đông năm nay, Chủ tịch MB Lưu Trung Thái khẳng định, nhà băng sẽ không trực tiếp đầu tư và chi phối công ty vận hành sàn giao dịch tài sản số.

Quyết định được đưa ra sau khi MB và Dunamu, đơn vị vận hành sàn Upbit của Hàn Quốc đã ký kết hợp tác chiến lược hồi năm ngoái. Từng kỳ vọng nhận chuyển giao hạ tầng để tự vận hành sàn tại Việt Nam, nhưng MB hiện đã chọn một lối đi khác.

Theo ông Thái, lợi ích của ngân hàng không nằm ở việc sở hữu sàn, mà là làm dịch vụ hạ tầng cho chính các công ty vận hành sàn giao dịch.

Điểm chung giữa SSI và MB là cả hai định chế này đều vắng bóng trong danh sách 5 hồ sơ được Bộ Tài chính đánh giá là hợp lệ tham gia thí điểm sàn tài sản số.

Cả hai khẳng định, bài toán đặt ra không phải là vốn hay hạ tầng, mà là sự hiệu quả. Mặc dù rút lui trong cuộc đua làm sàn, hai doanh nghiệp này chọn làm đối tác cung cấp dịch vụ, từ đảm bảo thanh toán đến định danh điện tử eKYC, thay vì mạo hiểm đứng ra vận hành một hệ thống mà quy trình bảo vệ nhà đầu tư vẫn còn là ẩn số.

Cách tiếp cận này cho phép SSI và MB vẫn hiện diện trong thị trường tài sản số nhưng ở một vị thế an toàn hơn, tận dụng năng lực lõi của ngân hàng và chứng khoán để thu phí dịch vụ mà không cần trực tiếp đối mặt với rủi ro vận hành sàn.

Khẩn trương nhập cuộc

Trái ngược với sự thận trọng của SSI và MB, thị trường lại chứng kiến tinh thần triển khai quyết liệt từ hệ sinh thái Techcombank và VPBank.

TCEX, sàn tài sản số có cổ đông là TCBS, thuộc hệ sinh thái Techcombank cho biết đã đủ điều kiện trải qua vòng 1 trong quy trình cấp giấy phép thí điểm. Nhưng TCEX cũng chỉ là một phần trong chuỗi giá trị rộng khắp, bao gồm tư vấn phát hành, token hóa tài sản thực và quan trọng nhất là lưu ký.

"Mục tiêu của chúng tôi là khi có giấy phép, thì có thể mở cửa kinh doanh ngay hôm sau", ông Nguyễn Xuân Minh, Chủ tịch TCBS khẳng định.

Sự tự tin của ông Minh đến từ việc TCEX đã tự xây dựng hệ thống lõi trong hơn một năm qua thay vì mua lại giải pháp từ nước ngoài. Khả năng đáp ứng tới 100.000 giao dịch mỗi giây cho phép doanh nghiệp làm chủ công nghệ phù hợp pháp lý Việt Nam.

Hệ thống sàn giao dịch TCEX có khả năng đáp ứng tới 100.000 giao dịch mỗi giây. Ảnh: TCEX

Lãnh đạo TCBS xác định, nghiệp vụ "giữ tiền" và quản trị rủi ro từ ngân hàng mẹ Techcombank chính là "át chủ bài" để công ty có được thị phần trong thị trường tài sản số, tài sản mã hóa sắp tới.

Tương tự, VPBank cũng nhanh chóng nhập cuộc sau khi bắt tay cùng OKX. Chuyến thăm đầu tiên của ông Star Xu, nhà sáng lập OKX đến Việt Nam đã làm rõ lý do tại sao một "gã khổng lồ" toàn cầu lại chọn đồng hành cùng VPBank để sáng lập sàn CAEX.

Theo đánh giá của CEO VPBank Nguyễn Đức Vinh, tài sản số sẽ là một cấu phần tất yếu của hệ thống tài chính hiện đại và nhà băng này muốn đóng vai trò là người định hình thị trường thay vì chỉ là người quan sát.

Tầm nhìn này đến từ thực tế Phố Wall đã bắt đầu chấp nhận các quỹ ETF Bitcoin và các sàn giao dịch truyền thống như Nasdaq hay NYSE đang nghiên cứu đưa chứng khoán lên blockchain để giao dịch 24/7.

CEO Star Xu dẫn chứng về con số 300 tỷ USD Stablecoin đang lưu hành và dự báo sẽ tăng gấp 10 lần trong tương lai, để khẳng định blockchain sẽ làm cho các dịch vụ tài chính trở nên tiện lợi như việc gửi một email.

Từ đây, cuộc chạy đua của CAEX hay TCEX không đơn thuần là để có một giấy phép, mà là cuộc chạy đua để chiếm vị thế trong một kỷ nguyên tài chính số, ở đó sự minh bạch và hiệu quả của blockchain sẽ thay thế cho các phương thức truyền thống.

Hệ sinh thái tài sản số đang hình thành

Tất nhiên, cuộc chơi tài sản số sẽ không chỉ có những cái tên như CAEX hay TCEX. Gần đây, Chứng khoán VIX đã tìm thấy tiếng nói chung với FPT để xây dựng sàn VIXEX, khi FPT đóng vai trò là đối tác công nghệ và tư vấn kiến trúc tổng thể.

Ở quy mô lớn hơn, FPT đã nâng cấp quan hệ với Gelex thành liên minh chiến lược để phát triển toàn bộ hệ sinh thái blockchain. Ở đó, Gelex tiếp cận blockchain như một nền tảng vận hành cho tương lai, liên kết từ hạ tầng đến sản xuất công nghiệp.

Trong khi đó, CTCP Sàn Giao dịch Tài sản Mã hóa Lộc Phát Việt Nam (LPEX) đã đổi tên thành CTCP Sàn Giao dịch Tài sản Mã hóa Sacom (SCEX), với mục tiêu kết nối nền kinh tế truyền thống vào thế giới số.

VIXEX cùng SCEX là 2 trong 5 hồ sơ hợp lệ có khả năng được Bộ Tài chính cấp giấy phép thí điểm sàn giao dịch tài sản số, tài sản mã hóa trong giai đoạn đầu.

Moonbase - nền tảng giao dịch mới lộ diện gần đây là sự lưới liên kết chặt chẽ với hệ sinh thái PVCombank thông qua CTCP Chứng khoán Dầu khí (PSI). PSI chính là cổ đông góp vốn vào CTCP Tài sản số Việt Nam. Tại đây, sự hiện diện của Sun Group chi phối 64% cổ phần công ty đã cho thấy sức hút của tài sản số đối với các tập đoàn kinh tế đa ngành hàng đầu.

Sự tham gia của hàng loạt doanh nghiệp lớn như Sun Group, bên cạnh các ngân hàng như VPBank, Techcombank hay LPBank, đã biến cuộc đua thí điểm sàn giao dịch tài sản số thành một sân chơi của những "đại gia" có tiềm lực và khả năng đáp ứng công nghệ.