Nguyên phó giám đốc sở trồng 20ha thanh nhãn, một vụ thu khoảng 1,5 tỷ đồng

Sáng cuối tháng 8, ông Trần Phước Sơn, nguyên Phó Giám đốc Sở Nội vụ TP Cần Thơ, được con trai chở xe máy hơn 40km từ trung tâm thành phố lên xã Thới Hưng thăm vườn thanh nhãn 2,5ha đang chín rộ. Đây chỉ là một phần trong tổng diện tích 20ha thanh nhãn của gia đình ông.

Nguyên phó giám đốc sở trở thành người trồng nhãn

Giữa khu vườn được chăm sóc ngay ngắn, những chùm thanh nhãn sai trĩu quả. Các hàng cây được trồng với mật độ vừa phải, mặt đất sạch cỏ.

Ở tuổi 71, ông Sơn tự tay bơi xuồng dọc các mương nước trong vườn, vừa quan sát những chùm nhãn đang chín, vừa kiểm tra tình trạng cây. Thỉnh thoảng, ông dừng xuồng, với tay kéo một cành nhãn xuống, xem từng chùm trái. 

Ông Trần Phước Sơn tự bơi xuồng thăm vườn thanh nhãn ở xã Thới Hưng, TP Cần Thơ.

Từng là Phó Giám đốc Sở Nội vụ TP Cần Thơ (cũ), sau khi nghỉ hưu, ông Sơn tiếp tục làm Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi thành phố. Công việc này đã đưa ông đến cơ duyên đặc biệt với cây thanh nhãn. 

Năm 2018, trong chuyến tham dự Hội nghị toàn quốc của đoàn đại biểu người cao tuổi sản xuất, kinh doanh giỏi, ông gặp một lão nông trồng thanh nhãn ở xã Thới Hưng. Qua trò chuyện, người này giới thiệu về cây thanh nhãn và mời ông đến thăm vườn.

“Lão nông ấy nói với tôi rằng: Tôi đang trồng thanh nhãn, giống này ngon lắm, bán có lời. Ông lên Thới Hưng xem vườn của tôi đi, rồi tôi chỉ cho mô hình trồng thanh nhãn coi được thì làm”, ông Sơn kể.

Lời mời khiến ông tò mò. Trở về Cần Thơ, ông tìm đến Thới Hưng trực tiếp tham quan vườn thanh nhãn. Cách tổ chức, kỹ thuật chăm sóc cây và hiệu quả kinh tế từ vườn của lão nông đó hoàn toàn thuyết phục ông. “Tôi quyết định thuê đất để trồng thử”, ông Sơn kể.

Ban đầu, ông thuê 2,5ha đất để trồng thanh nhãn. Từ một người gần như không có kinh nghiệm làm nông, ông bắt đầu tìm hiểu kỹ thuật chăm sóc, tỉa cành, tạo tán, xử lý cho cây ra hoa, quản lý sâu bệnh và xây dựng quy trình sản xuất.

Từ diện tích ban đầu, ông Sơn từng bước mở rộng quy mô. Đến nay, gia đình ông có khoảng 20ha thanh nhãn đang cho trái.

Vườn thanh nhãn trĩu quả của gia đình ông Sơn đang vào vụ thu hoạch.

Những chùm thanh nhãn trĩu cành, căng mọng trong khu vườn của ông Sơn.

Trồng thanh nhãn theo chuẩn để xuất khẩu, lãi bộn tiền 

Theo ông Sơn, khó khăn nhất đối với người trồng cây ăn trái không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn là câu chuyện đầu ra. Một vườn nhãn cho năng suất tốt nhưng không có thị trường ổn định thì người trồng vẫn đối mặt với nhiều rủi ro.

Vì vậy, ngay khi mở rộng diện tích, ông xác định phải đi theo hướng sản xuất hàng hóa, liên kết với doanh nghiệp và tuân thủ các tiêu chuẩn để đưa trái thanh nhãn đi xuất khẩu.

Hiện HTX Trạng Tí Garden, do ông Sơn làm Giám đốc, liên kết sản xuất khoảng 70ha thanh nhãn. Trong đó, 20ha được chứng nhận GlobalGAP, diện tích còn lại sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.

HTX cũng hoàn thiện mã số vùng trồng cho các khu vực sản xuất và liên kết với Công ty Vina T&T để tiêu thụ sản phẩm.

“Tiêu chuẩn GlobalGAP là 'tấm vé thông hành' để xuất sang những thị trường khó tính như Mỹ, Úc hay châu Âu. Chúng tôi phải làm theo quy trình, từ sản xuất đến thu hoạch, đóng gói và truy xuất nguồn gốc”, ông Sơn nói.

Theo ông, năm 2026, doanh nghiệp đặt hàng HTX khoảng 280 tấn thanh nhãn phục vụ xuất khẩu. Tuy nhiên, thời tiết nắng nóng, diễn biến cực đoan khiến sản lượng bị ảnh hưởng. Dù vậy, những vùng trồng được chăm sóc theo đúng quy trình vẫn bảo đảm chất lượng trái.

Ông Sơn kiểm tra những chùm thanh nhãn đang vào vụ thu hoạch trong khu vườn rộng 2,5ha.

Trái thanh nhãn chín rộ, chuẩn bị được thu hoạch để xuất khẩu.

Giá thanh nhãn xuất khẩu cũng khá cao, đầu vụ giá khoảng 80.000 đồng/kg, hiện còn 55.000 đồng/kg. Đến cuối vụ, khi nguồn cung giảm nhưng nhu cầu thị trường vẫn cao, giá có thể tăng trở lại.

Ông Sơn cho hay, để một trái thanh nhãn đủ điều kiện xuất khẩu, người trồng phải tuân thủ nhiều yêu cầu. Theo đó, trái phải đạt độ đường khoảng 14-15 độ Brix; kích thước trái tối thiểu khoảng 2,8cm, đồng đều, không bị móp méo, chai hoặc sượng.

Ngay cả khi thu hoạch, công nhân cũng không thể cắt cả chùm rồi đưa đi tiêu thụ như cách bán nhãn thông thường.

“Từng trái phải được kiểm tra. Trái nào đạt tiêu chuẩn thì cắt, trái nào chưa đạt thì để lại trên cây cho lớn thêm. Sau đó doanh nghiệp còn kiểm tra, lựa lại một lần nữa”, ông Sơn nói.

Cách làm này khiến chi phí nhân công tăng, công đoạn thu hoạch mất nhiều thời gian hơn, nhưng đổi lại sản phẩm có chất lượng đồng đều và đáp ứng được yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Mã số vùng trồng là “địa chỉ” của trái nhãn

Với ông Sơn, mã số vùng trồng không đơn thuần là một thủ tục để xuất khẩu mà còn là cách tạo trách nhiệm cho người sản xuất. Mỗi vùng trồng phải có hồ sơ, nhật ký sản xuất, ghi rõ sử dụng loại phân bón nào, thuốc bảo vệ thực vật ra sao, liều lượng bao nhiêu.

Các loại chai lọ thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng cũng phải được thu gom đúng quy định, không đốt hoặc vứt ra môi trường. Các yêu cầu về vệ sinh, nguồn nước, môi trường và an toàn cho người sản xuất, người tiêu dùng đều được kiểm soát.

Được canh tác theo tiêu chuẩn GlobalGAP, khu vườn thanh nhãn luôn sạch cỏ, các tán cây được tạo hình gọn gàng. 

Ông Sơn cho rằng, khi trái nhãn được xuất khẩu, người tiêu dùng ở nước ngoài có thể truy xuất nguồn gốc. Nếu xảy ra vấn đề, doanh nghiệp phải xác định chính xác sản phẩm đến từ vùng trồng nào.

“Ý nghĩa của truy xuất nguồn gốc là như vậy. Nó vừa bảo vệ người tiêu dùng, vừa bảo vệ người sản xuất”, ông phân tích. Đây cũng là điểm khác biệt lớn giữa việc sản xuất trong một hợp tác xã với sản xuất nhỏ lẻ.

Được chăm sóc đúng kỹ thuật, những vườn thanh nhãn của gia đình ông Sơn cho hiệu quả cao. Riêng khu vườn 2,5ha đang vào vụ thu hoạch, ông Sơn ước tính doanh thu cả mùa khoảng 1,4-1,5 tỷ đồng.

Chi phí đầu tư cho một vụ khoảng 400-500 triệu đồng, bao gồm tiền thuê đất, phân bón, thuốc, nhân công, chăm sóc và bảo vệ vườn. Nếu giá bán duy trì ổn định, sau khi trừ chi phí, ông Sơn ước tính có thể lãi khoảng 900 triệu đồng cho 2,5ha.

Tương đương, lợi nhuận đạt khoảng 360 triệu đồng/ha.

Theo ông Sơn, khi cây thanh nhãn bước vào giai đoạn cho năng suất ổn định, từ khoảng năm thứ 5 trở đi, hiệu quả kinh tế có thể đạt mức lợi nhuận khoảng 40-50%. Đây là mức ông đánh giá khá lý tưởng nhờ lợi thế liên kết với doanh nghiệp và có đầu ra xuất khẩu.