Hàng triệu gia đình sắp thoát nỗi lo viện phí, khám bệnh

Hai quyết sách lớn vừa được Quốc hội thông qua đang mở ra "kỷ nguyên mới" cho sức khỏe cộng đồng từ năm 2026. Ảnh: Đinh Hà.

Năm 2026 hứa hẹn là cột mốc thay đổi diện mạo ngành y tế Việt Nam với những chính sách mang tính bước ngoặt. Tâm điểm là Nghị quyết 261/2025/QH15 giúp "cởi trói" thu nhập cho nhân viên y tế và mở rộng quyền lợi bảo hiểm cho người dân.

Đặc biệt, từ ngày 1/7/2026, Luật Phòng bệnh chính thức đi vào đời sống, hiện thực hóa mong mỏi của hàng triệu gia đình với quy định khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí mỗi năm một lần.

Những thay đổi này không chỉ giảm gánh nặng chi phí điều trị mà còn đặt nền móng cho một hệ thống y tế lấy phòng bệnh làm gốc.

Thay đổi quan trọng về bảo hiểm y tế từ 1/1/2026

Từ đầu năm 2026, Nghị quyết 261/2025/QH15 sẽ tạo nên bước ngoặt lớn, giúp tấm thẻ BHYT trở nên "quyền lực" hơn đối với người dân.

Điểm nhấn đáng mừng nhất là việc miễn hoàn toàn (chi trả 100%) viện phí cho người cao tuổi từ 75 tuổi trở lên và hộ cận nghèo - những đối tượng vốn gặp nhiều áp lực về tài chính khi đau ốm. Bên cạnh đó, nghị quyết quy định tăng tỷ lệ mức hưởng đối với các đối tượng chính sách xã hội, người yếu thế, người có thu nhập thấp và một số nhóm ưu tiên khác.

Từ 1/1/2026, hàng triệu người dân được mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế, nhiều nhóm hưởng 100% chi phí. Ảnh: Đinh Hà.

Đặc biệt, thay vì chỉ có bệnh mới dùng đến thẻ như trước đây, Quỹ BHYT sẽ chính thức chi trả cho cả việc khám sàng lọc và tầm soát sớm bệnh tật, giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe ngay từ khi chưa có triệu chứng.

Song song đó, Nhà nước cũng mở đường cho các gói BHYT bổ sung do doanh nghiệp cung cấp, mang đến nhiều lựa chọn dịch vụ cao cấp và đa dạng hơn, đáp ứng sát sườn nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của từng gia đình.

Giảm gánh nặng chi phí y tế

Trao đổi với Tri Thức - Znews trước đó, GS.TS.TS Nguyễn Hoàng Định, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết ông đặc biệt quan tâm đến chính sách miễn phí thăm khám sức khỏe ban đầu, khám sàng lọc định kỳ mỗi năm một lần cho người dân.

"Nếu thực hiện được, đây sẽ là bước tiến rất quan trọng. Khám định kỳ, phát hiện bệnh sớm sẽ giúp điều trị sớm, giảm chi phí y tế lâu dài, đồng thời giảm tải gánh nặng cho hệ thống bệnh viện", GS Định nhấn mạnh.

Thạc sĩ Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), cho biết "miễn viện phí" đồng nghĩa tiến tới bao phủ BHYT toàn dân và giảm tối đa phần đồng chi trả của người bệnh. Chính sách này phải dựa trên trụ cột là bảo hiểm y tế, sự hỗ trợ ngân sách nhà nước và các nguồn lực xã hội, đồng thời triển khai theo lộ trình. Ngân sách nhà nước và quỹ BHYT sẽ chi trả các dịch vụ y tế thiết yếu, ưu tiên nhóm chính sách, người yếu thế và người thu nhập thấp.

"Chúng tôi sẽ xác định gói dịch vụ y tế cơ bản được miễn phí, bao gồm danh mục dịch vụ, bệnh, thuốc và thiết bị. Các bệnh phổ biến sẽ được bao phủ trước, mở rộng dần tùy khả năng ngân sách và quỹ BHYT", bà Trang nói.

Chính sách cũng sẽ quy định mức chi tối đa cho mỗi lượt khám chữa bệnh, dựa trên chi phí nội trú - ngoại trú bình quân toàn quốc và điều chỉnh theo từng giai đoạn.

"Trước mắt, mô hình áp dụng tại cơ sở khám chữa bệnh ban đầu, tuyến cơ bản, gồm bệnh viện công và tư. Việc triển khai theo lộ trình, có thứ tự ưu tiên, phù hợp mức đóng, khả năng cân đối Quỹ bảo hiểm y tế và điều kiện kinh tế - xã hội từng thời kỳ", Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế cho hay.

Thạc sĩ Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế). Ảnh: LT.

Lộ trình triển khai miễn viện phí

Theo đề xuất của Bộ Y tế, bắt đầu từ năm 2026, lộ trình miễn viện phí sẽ triển khai theo 3 giai đoạn, mức đóng bảo hiểm y tế cũng sẽ tăng theo. Cụ thể như sau:

Trong giai đoạn 2026 - 2027, người dân sẽ được tăng quyền lợi bảo hiểm y tế (BHYT) thông qua việc nâng tỷ lệ và mức thanh toán. Từ năm 2026, mỗi người được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí tối thiểu 1 lần mỗi năm theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên.

Các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, kiểm tra sức khỏe học sinh - sinh viên, khám bệnh nghề nghiệp và khám sức khỏe cho người lao động sẽ được tổ chức đồng bộ với khám chữa bệnh BHYT nhằm bảo đảm người dân được khám bệnh miễn phí và hoàn tất việc tạo lập sổ sức khỏe điện tử.

Nhóm đối tượng ưu tiên từ năm 2026 gồm người tham gia BHYT thuộc hộ cận nghèo và người cao tuổi từ 75 trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Nhóm này sẽ được thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi BHYT.

Bên cạnh đó, mức thanh toán BHYT đối với thuốc, trang thiết bị y tế và dịch vụ kỹ thuật sẽ tiếp tục được nâng lên. Từ năm 2027, mức đóng BHYT dự kiến tăng khoảng 5,1%, trong đó ngân sách Nhà nước sẽ chi trả hoặc hỗ trợ mức đóng cho các đối tượng chính sách xã hội.

Giai đoạn 2028 - 2030 đặt mục tiêu giảm tỷ lệ chi tiền túi của người dân xuống còn 30% hoặc thấp hơn. Trong thời gian này, tỷ lệ và mức thanh toán BHYT tiếp tục được mở rộng đối với thuốc, trang thiết bị y tế và dịch vụ kỹ thuật.

Ngành y tế sẽ thí điểm sàng lọc 2-3 bệnh có hiệu quả chi phí tốt, đồng thời bắt đầu thanh toán các dịch vụ phòng bệnh từ quỹ BHYT. Tỷ lệ bao phủ BHYT đặt mục tiêu vượt 95% dân số. Mức đóng BHYT từ năm 2030 tăng lên 5,4% và sẽ triển khai thí điểm BHYT bổ sung với các gói quyền lợi đa dạng, bao gồm chăm sóc dài hạn.

Bệnh nhân ung thư gan điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Đinh Hà.

Sau năm 2030, Việt Nam hướng tới bao phủ BHYT toàn dân. Hoạt động sàng lọc sẽ được mở rộng lên 3-5 bệnh có hiệu quả chi phí cao, đồng thời tiến tới miễn viện phí cho toàn dân trong phạm vi gói dịch vụ cơ bản theo lộ trình và khả năng nguồn lực.

Mức đóng BHYT dự kiến tăng lên 6% từ năm 2032. Bên cạnh đó, hệ thống y tế cơ sở sẽ được hoàn thiện, đi kèm với mạng lưới thanh toán BHYT thông minh, đa tầng và đa dạng gói quyền lợi nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

Phương Anh