Hàng Việt muốn chinh phục người tiêu dùng, không thể thiếu liên kết chuỗi

Ngày 13/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam TP. Hà Nội đã tổ chức Hội thảo “Hàng Việt Nam chinh phục người tiêu dùng” và lễ ký kết Chương trình “Hợp tác liên kết vùng Thủ đô – Phát triển kinh tế tập thể (KTTT) vùng Đồng bằng sông Hồng và lân cận” giai đoạn 2026 - 2030.

Chất lượng tốt chưa đủ, hàng Việt cần chuẩn hóa

Tại hội thảo, bà Bùi Huyền Mai, Phó Chủ tịch không chuyên trách Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, chuyển dịch mạnh mẽ từ tinh thần vận động sang mục tiêu “tự hào, tin dùng hàng Việt Nam chất lượng cao”.

Đây không đơn thuần là sự thay đổi về thông điệp tuyên truyền, mà đặt ra áp lực đổi mới toàn diện đối với cộng đồng doanh nghiệp và khu vực KTTT, HTX đó chính là: hàng Việt có chất lượng và sức cạnh tranh thôi chưa đủ, mà còn phải đáp ứng được thị hiếu ngày càng khắt khe, đa dạng của người tiêu dùng hiện đại.

Bà Bùi Huyền Mai, Phó Chủ tịch không chuyên trách Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội phát biểu khai mạc hội thảo

Bà Trần Thị Hồng Lan, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam chỉ ra rằng, khoảng cách lớn nhất hiện nay của hàng Việt nằm ở khâu chuyển hóa lợi thế nguyên liệu thành giá trị thương hiệu. Đối với nhiều cơ sở sản xuất nông sản và sản phẩm OCOP như các HTX, dù sở hữu đặc sản vùng miền độc đáo hay bí quyết truyền thống, sản phẩm vẫn khó trụ vững nếu thiếu các yếu tố nền tảng như bao bì chuyên nghiệp, nhãn mác chuẩn chỉnh, truy xuất nguồn gốc rõ ràng và hồ sơ tiêu chuẩn minh bạch.

Đại diện Tập đoàn Central Retail tại Việt Nam – đơn vị đang vận hành 43 đại siêu thị GO! và 48 siêu thị tại 26/34 tỉnh, thành phố với tỷ lệ hàng Việt chiếm tới 90% cơ cấu hàng hóa – cho biết, yếu tố tiên quyết để hàng hóa lên kệ và ở lại lâu dài là sự an toàn, quy trình sản xuất chuẩn hóa và khả năng cung ứng ổn định.

Cùng chung quan điểm, đại diện Co.opmart Hà Nội và các chuyên gia công nghệ cũng lưu ý, nhiều HTX hiện nay vẫn vướng phải rào cản về quy mô nhỏ lẻ, thiếu kinh nghiệm làm việc với hệ thống bán lẻ hiện đại và chưa ứng dụng sâu công nghệ số vào quản trị nguồn cung.

HTX mắc kẹt giữa quy mô nhỏ và rào cản thị trường

Minh chứng sống động cho hướng đi bài bản từ giá trị thực là câu chuyện của HTX Nhà Xanh Toàn Cầu với thương hiệu ChicoChia. Chia sẻ tại hội thảo, bà Vũ Thị Thanh Huyên, Tổng Giám đốc HTX Nhà Xanh Toàn Cầu cho biết, để chinh phục được thị trường, các nhà bán lẻ, HTX đã mất hơn 12 năm kiên trì thuần hóa giống Chia cho vùng miền Bắc và xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ rộng hơn 800 ha tại Lai Châu.

HTX phải chuyển dịch từ tư duy bán nguyên liệu thô sang chế biến sâu hệ sinh thái sản phẩm từ hạt và lá non cây Chia. Nhờ áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, đạt các chứng nhận quốc tế khắt khe như ISO 22000:2018, FDA, Halal và chủ động đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử trong và ngoài nước, ChicoChia đã từng bước chinh phục người tiêu dùng toàn cầu.

Tuy nhiên, từ thực tiễn hoạt động, bà Vũ Thị Thanh Huyên cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn đang kìm hãm khu vực KTTT. Đó là vấn nạn hàng giả, hàng nhái với hình thức giống tới hơn 90% hàng thật tràn lan trên không gian mạng, khiến nhiều thương hiệu OCOP uy tín bị xâm phạm nghiêm trọng. Bên cạnh đó, nút thắt về nhân lực số khi mới chỉ có khoảng 2.000 trên tổng số hơn 36.000 HTX cả nước ứng dụng công nghệ cao (tương đương khoảng 5,6%), cùng rào cản về tài sản thế chấp khi tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng và chi phí logistics vùng cao đắt đỏ vẫn là bài toán nan giải cần sự chung tay tháo gỡ từ cơ chế, chính sách.

Đối với các HTX trên địa bàn Thủ đô, ông Nguyễn Tiến Phong, Phó Chủ tịch Liên minh HTX thành phố Hà Nội chỉ ra một số khó khăn như quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, vấn đề truy xuất nguồn gốc chưa đồng bộ, việc đầu tư thiết kế bao bì, mẫu mã và phát triển sản phẩm còn hạn chế. Bên cạnh đó, các HTX thường ở thế yếu khi đàm phán, ký kết hợp đồng với đối tác, dễ gặp bất lợi khi phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện. Thiếu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh cũng là rào cản đối với sự phát triển của các HTX.

Liên kết vùng để mở rộng đầu ra cho hàng Việt

Nếu như việc nâng cao nội lực là nhiệm vụ tự thân của mỗi doanh nghiệp, HTX, thì sự đồng hành của các tổ chức đại diện và liên kết vùng chính là bệ đỡ để mở rộng không gian thị trường. Kinh nghiệm từ Liên minh HTX TP Bắc Ninh – địa phương đang sở hữu 2.167 HTX với 721 sản phẩm OCOP đặc trưng từ vải thiều Lục Ngạn, mỳ Chũ đến gốm Phù Lãng, tranh Đông Hồ – cho thấy hiệu quả rõ nét khi chuyển từ quảng bá theo sự kiện sang kết nối thường xuyên.

Thông qua việc xây dựng các không gian trưng bày cố định và tổ chức chợ phiên HTX phi lợi nhuận, kết hợp với thương mại điện tử, ông Phạm Minh Hiền, Chủ tịch Liên minh HTX TP Bắc Ninh, cho rằng, địa phương đã hình thành được tệp khách hàng ổn định và ký kết được 40 thỏa thuận hợp tác tiêu thụ giữa HTX với hơn 20 doanh nghiệp.

Lễ ký kết Chương trình hợp tác liên kết vùng giai đoạn 2026-2030 giữa Liên minh Hợp tác xã thành phố Hà Nội và Liên minh Hợp tác xã 7 tỉnh, thành phố. 

Để nhân rộng những mô hình hiệu quả và khắc phục tình trạng mạnh ai nấy làm, ngay trong khuôn khổ hội thảo, Liên minh HTX TP. Hà Nội đã chính thức ký kết Chương trình phối hợp “Hợp tác liên kết vùng Thủ đô – Phát triển kinh tế tập thể vùng Đồng bằng sông Hồng và lân cận” giai đoạn 2026 - 2030 với Liên minh HTX 7 tỉnh, thành phố gồm: Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Phú Thọ, Hưng Yên, Ninh Bình và Thái Nguyên.

Thỏa thuận liên kết này được xây dựng trên nguyên tắc phát huy tối đa lợi thế bổ trợ lẫn nhau giữa các địa phương. Trong đó, Thủ đô Hà Nội đóng vai trò trung tâm về thị trường tiêu thụ lớn, hệ thống phân phối hiện đại, khoa học công nghệ và dịch vụ; còn các tỉnh, thành phố lân cận cung ứng nguồn nông sản, thực phẩm chế biến, sản phẩm OCOP và hàng thủ công mỹ nghệ phong phú.

Theo nội dung ký kết, trong giai đoạn 2026 - 2030, Liên minh HTX 8 địa phương sẽ tập trung vào bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất là đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến thương mại thông qua hệ thống khu trưng bày, tuần lễ hàng Việt và kết nối du lịch trải nghiệm làng nghề. Thứ hai là hình thành các chuỗi liên kết vùng khép kín từ sản xuất, chế biến, bảo quản đến phân phối. Thứ ba là hỗ trợ HTX chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc. Thứ tư là thiết lập các kênh tiêu thụ ổn định, đưa nông sản, thủy sản của HTX trực tiếp vào các khu công nghiệp, bếp ăn tập thể lớn và hệ thống siêu thị.

Song hành với nỗ lực của hệ thống Liên minh HTX, các nhà phân phối lớn cũng khẳng định cam kết tiếp tục đồng hành lâu dài cùng Thủ đô và các địa phương. Đại diện Central Retail Việt Nam cho biết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong việc kết nối nguồn cung địa phương, tổ chức các chương trình kích cầu tiêu dùng dịp lễ, Tết, bình ổn thị trường và đặc biệt là đưa các sản phẩm tiêu biểu của Hà Nội cùng các tỉnh lân cận tham gia Tuần hàng Việt Nam tại Thái Lan để vươn ra thị trường quốc tế.

Đánh giá về vấn đề này, ông Nguyễn Xuân Lưu, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, cho biết Hà Nội có nhu cầu tiêu dùng rất lớn nhưng khả năng tự cung ứng thực phẩm còn hạn chế, vì vậy, việc kết nối với các địa phương lân cận có ý nghĩa quan trọng.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, liên kết vùng  muốn hiệu quả cần được triển khai đồng bộ từ quy hoạch sản xuất, tổ chức vùng nguyên liệu đến chế biến, phân phối và tiêu dùng. Các địa phương có điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng phù hợp cần phát huy lợi thế sản xuất các mặt hàng nông sản chủ lực, hình thành chuỗi cung ứng gắn kết với doanh nghiệp chế biến, nhà phân phối và người tiêu dùng. Qua đó, rút ngắn khoảng cách vận chuyển, giảm chi phí, hạn chế lãng phí và nâng cao chất lượng hàng hóa.