Hành lang pháp lý phát triển nhà ở xã hội cơ bản đầy đủ, thông thoáng, thống nhất

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đầy đủ, thông thoáng

Thực hiện nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 148/NQ-CP ngày 6/6/2026 của Chính phủ, Bộ Xây dựng báo cáo tình hình thực hiện Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030" (đề án).

Hệ thống pháp lý hiện hành liên quan đến phát triển nhà ở xã hội đã tạo ra bước ngoặt căn bản, chuyển từ tư duy "quản lý" sang "khơi thông, khuyến khích"… Ảnh: Tâm Vũ.

Riêng về công tác hoàn thiện thể chế, Bộ Xây dựng cho biết, để triển khai đề án, Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành Luật Nhà ở năm 2023, Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội.

Cùng với đó, Chính phủ đã ban hành theo thẩm quyền 3 nghị quyết, 5 nghị định; Thủ tướng Chính phủ ban hành 2 quyết định; Bộ Xây dựng ban hành 3 thông tư quy định cơ chế, chính sách đặc thù và sửa đổi bổ sung các quy định của pháp luật liên quan đến phát triển, quản lý nhà ở xã hội và Quỹ nhà ở quốc gia.

Có thể nói, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến việc phát triển, quản lý nhà ở xã hội (Luật Nhà ở 2023, Nghị quyết số 201/2025/QH15 thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội và các văn bản hướng dẫn) đã tạo hành lang pháp lý cơ bản đầy đủ, thông thoáng, thống nhất, bao trùm, giải quyết được những vướng mắc của giai đoạn trước; đã tạo ra một bước ngoặt căn bản, chuyển từ tư duy "quản lý" sang "khơi thông, khuyến khích", tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế đầu tư, phát triển nhà ở xã hội, trong đó có nhà ở cho thuê.

Ngoài ra, Quốc hội đã ban hành Luật Đất đai 2024, Nghị quyết số 254/2025/QH15, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025, Luật Thuế Thu nhập cá nhân năm 2025; Chính phủ cũng đã ban hành các nghị định hướng dẫn, bổ sung và hoàn thiện nhiều quy định liên quan đến phát triển nhà ở xã hội theo hướng đồng bộ với quy định của pháp luật về nhà ở.

Theo đó, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội không sử dụng nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước, được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất không phải thực hiện thủ tục xác định giá đất, tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được miễn.

Thu nhập của doanh nghiệp từ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội để bán, cho thuê, cho thuê mua đối với các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội theo quy định của Luật Nhà ở được áp dụng thuế suất ưu đãi cao nhất theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp (10%).

Việc bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của Luật Nhà ở thuộc đối tượng áp dụng thuế suất thuế giá trị gia tăng 5% (là mức thuế suất ưu đãi hơn so với mức thuế suất 10% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ thông thường khác).

Như vậy, các nhóm nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao Bộ, ngành để tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội tại đề án đã được thể chế hóa tại Luật Nhà ở năm 2023, Nghị Quyết số 201/2025/QH15 và các quy định của pháp luật về đất đai, đầu tư, thuế.

Việc bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của Luật Nhà ở thuộc đối tượng áp dụng thuế suất thuế giá trị gia tăng 5%. Ảnh: Tâm Vũ.

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Đề án được đẩy mạnh

Bên cạnh công tác hoàn thiện thể chế, công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đề án cũng được đẩy mạnh. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 23 văn bản chỉ đạo liên quan đến công tác phát triển nhà ở xã hội gồm 3 nghị quyết của Chính phủ; 2 quyết định; 1 chỉ thị, 3 công điện và 14 thông báo kết luận, trong đó đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các Bộ, ngành, địa phương thực hiện.

Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã tập trung chỉ đạo các ngành, các cấp theo chức năng, nhiệm vụ thực hiện đồng bộ các giải pháp với nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện thể chế, chính sách và cải cách hành chính, trong đó tập trung ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện chính sách; xây dựng mới hoặc sửa đổi, bổ sung các bộ luật, luật, cơ chế, chính sách liên quan đến phát triển nhà ở xã hội.

Đồng thời, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan đã tổ chức đoàn công tác làm việc trực tiếp với các địa phương để đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, để phấn đấu hoàn thành xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội trước năm 2030.

Lũy kế đến hết tháng 7/2026, cả nước có 875 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 773.457 căn với tổng mức đầu tư khoảng 637.019 tỷ đồng. 

Trong đó, 289 dự án hoàn thành, quy mô 197.805 căn với tổng mức đầu tư khoảng 162.912 tỷ đồng; 270 dự án đã khởi công xây dựng, đang triển khai với quy mô 270.409 căn, với tổng mức đầu tư khoảng 222.709 tỷ đồng; 316 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 305.243 căn, với tổng mức đầu tư khoảng 251.938 tỷ đồng.

Như vậy, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến nay đạt 77% so với chỉ tiêu đã đặt ra tại đề án 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội. 

Một số địa phương có kết quả thực hiện tốt như TP Hải Phòng, TP Đà Nẵng, Thái Nguyên, Hưng Yên, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Khánh Hòa, Cà Mau…