Hạnh phúc - Giá trị bền vững trong đời sống văn hóa người Việt

Ngày Quốc tế Hạnh phúc được Liên hợp quốc thông qua vào năm 2012, theo đề xuất của Bhutan - quốc gia nổi tiếng với cách tiếp cận phát triển dựa trên “Tổng hạnh phúc quốc gia”, nơi hạnh phúc được đặt lên trên các chỉ số tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Sự ra đời của ngày này khẳng định một nhận thức mang tính bước ngoặt: hạnh phúc không chỉ là cảm xúc cá nhân, mà là mục tiêu phát triển mang tính toàn cầu.

Tại Việt Nam, ngày 26/12/2013, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2589/QĐ-TTg phê duyệt Đề án tổ chức các hoạt động nhân Ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3 hằng năm. Mục tiêu là nâng cao nhận thức của các cấp, ngành và toàn xã hội về ý nghĩa của ngày này, từ đó thúc đẩy những hành động thiết thực nhằm xây dựng gia đình và cộng đồng hạnh phúc.

TS Đặng Vũ Cảnh Linh, Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam

Theo Chuyên gia Xã hội học - TS Đặng Vũ Cảnh Linh, Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mọi người dân Việt Nam. Bởi lẽ, hạnh phúc luôn là giá trị nền tảng, xuyên suốt từ quá khứ đến hiện tại và hướng tới tương lai, đồng thời cũng là một trong những tiêu chí lớn để đánh giá sự phát triển của xã hội.

Nhìn lại tiến trình lịch sử, khái niệm “hạnh phúc” ở mỗi giai đoạn của đất nước lại được hiểu theo những cách khác nhau.“ Việt Nam có rất nhiều giai đoạn khó khăn, có giai đoạn đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng đất nước từ nghèo khó đi lên, nên người Việt Nam đôi khi phải hy sinh hạnh phúc cá nhân của mình. Tất nhiên, đây là điều đáng tự hào, bởi chúng ta đề cao những giá trị như hy sinh vì cộng đồng, vì Tổ quốc, vì đất nước. Giờ đây, khi chúng ta có sự nhìn nhận lại về bạn bè quốc tế, và cũng vào thời điểm hội nhập, phát triển, thì chúng ta mới thấy giá trị con người rất quan trọng”- TS Đặng Vũ Cảnh Linh chia sẻ.

Tại Việt Nam, quyền mưu cầu hạnh phúc là một khát vọng đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định từ bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng cũng đã nhấn mạnh nhất quán quan điểm “Lấy con người làm trung tâm”, “Dân là gốc”, coi hạnh phúc, ấm no của nhân dân là mục tiêu cao nhất của phát triển. Đây cũng là lần đầu tiên "chỉ số hạnh phúc" được đề cập một cách cụ thể trong văn kiện Đại hội.

Nụ cười hạnh phúc của đồng bào các dân tộc thiểu số. Ảnh: Lê Việt Khánh

“Từ rất lâu nay, trong các văn bản hành chính của chúng ta đã ghi rõ: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam - Độc lập - Tự do - Hạnh phúc. Điều này cho thấy hạnh phúc đã được coi là một giá trị quan trọng, ngang hàng với độc lập và tự do” - TS Đặng Vũ Cảnh Linh nhấn mạnh.

Theo TS Đặng Vũ Cảnh Linh, hạnh phúc mang ý nghĩa rất rộng, không chỉ bao gồm những giá trị vật chất như sung túc, ấm no, có cơm ăn áo mặc hay sự phát triển kinh tế, mà còn là khi các giá trị tinh thần được đáp ứng, như có một môi trường sống tích cực, lành mạnh, được vui chơi giải trí, cảm thụ tri thức, nghệ thuật, sáng tạo văn hóa,... Ông nhấn mạnh, đối với đất nước ta, hạnh phúc còn gắn với sự chia sẻ trong cộng đồng và lý tưởng sống, điều này có thể tạo nên sự khác biệt so với nhiều quốc gia khác.

Dù trong tâm thức người Việt, hạnh phúc vẫn gắn liền với sự hy sinh và chia sẻ cộng đồng, nhưng hiện nay, quan niệm về hạnh phúc đang có những thay đổi tích cực. TS Đặng Vũ Cảnh Linh chia sẻ: “Các giá trị hạnh phúc tuy rộng lớn và bao quát, nhưng người Việt Nam hiện nay đã bắt đầu quan tâm đến cuộc sống của cá nhân: có công ăn việc làm ổn định, thu nhập đầy đủ, các mối quan hệ tốt đẹp, tích cực,... Bên cạnh lao động, con người cũng bắt đầu nghĩ đến việc hưởng thụ, người dân có nhiều hoạt động vui chơi, giải trí hơn, như đi du lịch, mua sắm tài sản hay những món đồ sang trọng, nghĩa là họ đã bắt đầu quan tâm đến chất lượng cuộc sống của bản thân và gia đình”.

Tuy nhiên, đi cùng với mặt trái của sự phát triển nền kinh tế thị trường, nhiều người lại bị cuốn theo nhịp sống hối hả, dẫn đến hoang mang và mất niềm tin vào cuộc sống, đặt ra những câu hỏi: “Hạnh phúc là gì? Tại sao mình lại cảm thấy bất hạnh?”.

TS Đặng Vũ Cảnh Linh nhấn mạnh: “Chính vì vậy, chúng ta cần những giải pháp đồng bộ: từ chính sách tôn vinh các giá trị con người, xây dựng môi trường sống lành mạnh, tích cực, đến công tác tuyên truyền, định hướng để mọi người nhận thức đúng về những giá trị lớn lao của hạnh phúc. Đây là cách nâng cao chỉ số và giá trị hạnh phúc một cách thực chất”.

Năm 2026, Ngày Quốc tế Hạnh phúc được tổ chức tại Việt Nam với chủ đề “Hạnh phúc cho mọi gia đình”. Chủ đề này cho thấy đất nước đặt trọng tâm vào gia đình - nơi nuôi dưỡng, gắn kết tình cảm và giáo dục con người. Theo đó, các giải pháp và chính sách sẽ được triển khai rộng khắp, hướng tới việc giải quyết những vấn đề chung của các gia đình, nhằm đảm bảo mỗi gia đình đều có cơ hội hạnh phúc. Từ đó, xã hội sẽ ngày càng văn minh và phát triển bền vững.

CTV Trần Quỳnh Chi/VOV.VN