Hào khí từ Chi bộ đầu tiên

Ký ức hào hùng

Ngược dòng lịch sử trở về những năm 40 của thế kỷ trước, khi bóng tối của thực dân, phong kiến còn bao trùm khắp nơi, phong trào cách mạng tại Tuyên Quang như những mạch ngầm chỉ chờ ngày tuôn chảy. Trước yêu cầu cấp thiết của lịch sử, ngày 20-3-1940, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Xứ ủy Bắc Kỳ, tại nhà cụ Cả Kiến (tức Nịnh Văn Kiến), Chi bộ Mỏ Than - Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Tuyên Quang chính thức được thành lập.

Đồng chí Vũ Mùi được chỉ định làm Bí thư Chi bộ. Dù ban đầu chỉ vỏn vẹn 7 đảng viên, nhưng sự ra đời của Chi bộ Mỏ Than tựa như ngọn đuốc rực sáng giữa đêm đông, đánh dấu bước ngoặt vĩ đại cho phong trào cách mạng địa phương. Từ đây, phong trào đấu tranh của công nhân mỏ và Nhân dân lao động Tuyên Quang không còn tự phát mà đã có sự lãnh đạo trực tiếp, thống nhất của Đảng, hòa chung vào dòng chảy cuộn trào của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc trên toàn quốc.

Di tích Chi bộ Mỏ Than thu hút nhiều bạn trẻ đến tham quan, tìm hiểu.

Những trang sử vàng của Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang vẫn còn ghi đậm chiến công và cả những hy sinh bi tráng của các chiến sĩ cộng sản Chi bộ Mỏ Than. Ngay sau khi thành lập, Chi bộ đã tổ chức treo cờ búa liềm, rải truyền đơn tại ngã tư đường, sân vận động và khu vực mỏ than, làm nức lòng dân chúng và khiến quân thù khiếp sợ. Những cái tên như Lương Quang Mai, Quyết Tâm, Hồng Kỳ, Trần Hải Kế, Lương Xuân Hồng... đã trở thành biểu tượng của lòng kiên trung.

Lịch sử không thể nào quên những ngày tháng đau thương nhưng hào hùng năm 1941-1943. Trước sự lùng sục gắt gao và đòn roi tra tấn dã man của thực dân Pháp, khí tiết của người cộng sản càng thêm sáng ngời. Câu chuyện về 11 quần chúng kiên trung ở soi Hồng Lương và soi Sính ngày 15-2-1942 mãi là khúc tráng ca bi hùng. Bị địch vây bắt và tra tấn tàn bạo, nhưng họ quyết không khai báo nửa lời để bảo vệ tổ chức. 10 người đã anh dũng hy sinh, trong đó có chị Đào Thị Hỷ đang mang thai và chồng là anh Cao Văn Dương. Sự hy sinh ấy đã xây nên bức tường thành vững chắc bảo vệ an toàn cho Chi bộ Mỏ Than trong những giờ phút hiểm nghèo nhất.

Thậm chí, ngay trong ngục tù tăm tối, Chi bộ nhà tù vẫn được thành lập, tiếp tục đấu tranh giữ vững khí tiết. Hình ảnh người thanh niên trẻ Vũ Đình Phướn (16 tuổi) ngã xuống dưới đòn thù đã trở thành minh chứng bất tử cho lòng yêu nước của thế hệ trẻ Tuyên Quang. Từ hạt giống đỏ đầu tiên ấy, trải qua 86 năm, Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang đã lớn mạnh không ngừng, lãnh đạo Nhân dân đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

Để ghi nhớ công ơn to lớn ấy và giáo dục truyền thống cho thế hệ mai sau, năm 2019, công trình tu bổ, tôn tạo Di tích địa điểm thành lập Chi bộ Mỏ Than đã được hoàn thành trên diện tích hơn

3.200 m2. Với kiến trúc nhà sàn lưu niệm trang trọng, nhà bia uy nghiêm hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, nơi đây đã trở thành "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng.

Bà Đỗ Thị Đào, đảng viên gần 60 năm tuổi Đảng sống tại tổ dân phố 12, xúc động chia sẻ: "Mỗi lần nhìn thấy di tích khang trang, sạch đẹp, với những hình ảnh tái hiện lại buổi thành lập chi bộ năm xưa, tôi lại thấy lòng mình rưng rưng. Nó như lời nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về cái giá của độc lập, tự do. Chúng tôi, luôn coi việc bảo vệ, gìn giữ di tích là mệnh lệnh từ trái tim, để ngọn lửa Chi bộ Mỏ Than mãi tỏa sáng".

Viết tiếp bản hùng ca

Thừa hưởng hào khí từ "cái nôi" cách mạng, hôm nay, tổ dân phố 12, phường Minh Xuân nói riêng và tỉnh Tuyên Quang nói chung đang thay da đổi thịt từng ngày. Ông Tạ Quang Vinh, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng tổ dân phố 12 không giấu được niềm tự hào khi nói về sự đổi thay của quê hương. Ông cho biết, chúng tôi lấy kinh nghiệm của lớp người đi trước làm nền tảng, lấy sức trẻ của thế hệ đảng viên mới làm động lực. Sự kết hợp giữa 20 đảng viên lão thành và lớp trẻ nhiệt huyết đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, đưa nghị quyết Đảng vào đời sống".

Hào khí Mỏ Than năm xưa nay lan tỏa, trở thành động lực cho công cuộc kiến thiết tỉnh nhà. Năm 2026, Tuyên Quang đang bước vào giai đoạn tăng tốc sau Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 -

2030. Từ hạt giống đỏ đầu tiên chỉ với 7 đảng viên, đến nay Đảng bộ tỉnh đã lớn mạnh vượt bậc với đội ngũ hùng hậu hơn 136.000 đảng viên. Đặc biệt, tinh thần "dám nghĩ, dám làm" của những người cộng sản năm 1940 đang được thế hệ hôm nay kế thừa xuất sắc qua cuộc "cách mạng" về tinh gọn tổ chức bộ máy với 124 xã, phường trực thuộc tỉnh.

Những con số biết nói của năm qua là minh chứng rõ nét nhất cho hướng đi đúng đắn này: Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) ước đạt 94.960 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng đạt 8,01%. Tỉnh đã trồng mới 14.593,92 ha rừng tập trung (vượt kế hoạch); thu hút 3,9 triệu lượt khách du lịch; tỷ lệ hộ nghèo giảm ấn tượng 3,7%. Những thành quả ấy khẳng định vị thế của Tuyên Quang đang bứt phá mạnh mẽ.

Đại diện cho thế hệ trẻ đang tiếp nối dòng chảy lịch sử đầy tự hào, em Nguyễn Văn Nam, đảng viên Đảng bộ phường Minh Xuân xúc động chia sẻ: "Được sống trên mảnh đất khai sinh Chi bộ Đảng đầu tiên là vinh dự, nhưng cũng là trọng trách. Chúng em luôn nhắc nhở nhau: giữ gìn di tích là giữ gìn phần hồn của quê hương, nhưng sống đoàn kết, xây dựng kinh tế giàu mạnh mới là nén tâm hương thành kính nhất dâng lên các bậc tiền bối".

86 năm - một chặng đường lịch sử vẻ vang. Về lại Mỏ Than trong sắc xuân 2026, ta như nghe thấy tiếng vọng hào hùng của cha ông hòa cùng nhịp chuyển động hối hả của công cuộc đổi mới. Với sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng bộ tỉnh, truyền thống quê hương "Thủ đô Khu Giải phóng", "Thủ đô Kháng chiến" đang từng bước vươn mình. Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc Tuyên Quang đang chung sức, đồng lòng, viết tiếp những trang sử vàng chói lọi, đưa mảnh đất địa đầu Tổ quốc phát triển, xứng đáng với niềm tin yêu của cả nước.

Bài, ảnh: Giang Lam