Hãy cẩn trọng với sự tràn lan của các loại thuốc giảm cân Ozempic giá rẻ dưới dạng thuốc generic ở châu Á

Trong khi châu Á đang vật lộn với những ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông, một cột mốc quan trọng trong ngành dược phẩm đang lặng lẽ thu hút sự chú ý của dư luận.

Ngày 20/3, bằng sáng chế cho semaglutide, hoạt chất chính trong các loại thuốc Ozempic và Wegovy của Novo Nordisk, hết hiệu lực ở một số nước, đặc biệt là Ấn Độ và Trung Quốc - hai nước nổi tiếng về sản xuất thuốc generic, là những loại thuốc có cùng hoạt chất với thuốc gốc nhưng thường được bán với giá thấp hơn nhiều.

Thuốc Ozempic, được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt lần đầu vào năm 2017 để điều trị bệnh tiểu đường loại 2, đã nhanh chóng trở nên phổ biến như một loại thuốc tiêm giảm cân. Năm 2021, Wegovy được phê duyệt là phương pháp điều trị giảm cân cho người béo phì lâm sàng. Cả hai loại thuốc semaglutide này luôn là hàng hot. Từ năm 2021 đến năm 2025, doanh thu mảng thuốc điều trị béo phì của Novo đã tăng gấp khoảng mười lần.

Trong một thế giới ám ảnh bởi vẻ bề ngoài, không khó hiểu vì sao những loại thuốc này lại được ưa chuộng đến vậy.

Hoa Kỳ từ lâu đã là thị trường chính của Novo đối với cả Ozempic và Wegovy, chiếm hơn 60% doanh thu của các loại thuốc tiêm giảm cân. Điều này dự kiến sẽ thay đổi khi Ấn Độ và Trung Quốc gia nhập thị trường với các loại thuốc generic.

Tại Ấn Độ, ngày 21/3, chỉ 1 ngày sau khi bằng sáng chế của Novo hết hạn, các công ty như Dr Reddy's Laboratories, Zydus Life Sciences và Alkem Laboratories đã tung ra thị trường các sản phẩm semaglutide generic với mức giả rẻ hơn tới 70% so với Ozempic và Wegovy, mặc dù Novo đã giảm giá mạnh vào tuần trước xuống mức thấp nhất là 1.415 rupee (15 USD) cho một liều tiêm hàng tuần. Năm nay, dự kiến sẽ có ít nhất 42 nhà sản xuất dược phẩm tung ra 50 loại thuốc generic như vậy – thị trường semaglutide của Ấn Độ đã bùng nổ.

Thị trường Trung Quốc cũng đang đứng trước nguy cơ bị tràn ngập bởi các loại thuốc generic sản xuất trong nước, trong một cuộc cạnh tranh không chỉ giới hạn ở các chất chủ vận GLP-1 (được gọi như vậy vì bắt chước hormone peptide giống glucagon 1) như semaglutide mà còn mở rộng sang các loại khác như tirzepatide, một chất tác động kép lên GLP-1/GIP (nó cũng tác động lên polypeptide ức chế dạ dày). Sau khi Novo giảm một nửa giá thuốc Wegovy ở một số tỉnh của Trung Quốc, giá thuốc Mounjaro chứa tirzepatide của Eli Lilly được cho là đã giảm mạnh 80% trên một số nền tảng kinh doanh trực tuyến.

Ngay cả ở Hoa Kỳ, nơi bằng sáng chế thuốc sẽ không hết hạn cho đến đầu những năm 2030, áp lực chính sách đang gia tăng và một số người hưởng lợi từ chương trình Medicare sẽ thấy chi phí cho các loại thuốc này giảm 71% xuống còn 274 đô la Mỹ mỗi tháng vào năm tới.

Những loại thuốc kỳ diệu này, trước đây có giá quá cao đối với nhiều người, giờ đây đột nhiên trở nên phải chăng hơn. Đây là tin tốt, đặc biệt là đối với Ấn Độ và Trung Quốc, hai quốc gia có số người mắc bệnh tiểu đường cao nhất thế giới với tổng cộng 238 triệu người.

Tuy nhiên, các cơ quan quản lý ở Ấn Độ đã bắt đầu bày tỏ lo ngại. Ngày 1/4, Bộ Y tế Ấn Độ cảnh báo các loại thuốc GLP-1, bao gồm semaglutide và tirzepatide, chỉ có thể được kê đơn bởi các bác sĩ nội tiết, bác sĩ nội khoa và bác sĩ tim mạch. Đây là một yêu cầu khó thực hiện ở một quốc gia đang phải vật lộn với vấn đề tự điều trị và các hiệu thuốc bất hợp pháp. Không chỉ việc kiểm soát quy định lỏng lẻo mà còn thiếu hụt trầm trọng các bác sĩ chuyên khoa, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Nguy cơ lạm dụng thuốc là rất cao.

Mặc dù thuốc GLP-1 được dùng để điều trị bệnh tiểu đường và béo phì, chúng cũng có thể dễ dàng được sử dụng bởi những người khác cho mục đích thẩm mỹ. Đối với những người ăn kiêng, tập gym hoặc bất cứ ai không thể giảm cân hiệu quả bằng ý chí, những loại thuốc này представляют một bước đột phá đáng kể – một sự thay đổi cơ bản so với việc chỉ dựa vào ý chí.

Cần lưu ý cách thức hoạt động của thuốc GLP-1: bắt chước các hormone đường ruột điều chỉnh lượng đường trong máu và giúp kiểm soát sự thèm ăn. Chúng làm chậm quá trình di chuyển của thức ăn qua đường tiêu hóa, giúp người bệnh cảm thấy no lâu hơn và giảm tín hiệu đói. Tác dụng phụ bao gồm nôn mửa, táo bón và phản ứng dị ứng. Việc điều trị cần được theo dõi bởi chuyên gia.

Bên cạnh đó, còn các chiến dịch tiếp thị rầm rộ nữa. Tháng trước, các cơ quan y tế Ấn Độ đã cảnh báo về các "chiến dịch nâng cao nhận thức" hoạt động như những quảng cáo trá hình cho các loại thuốc chỉ được bán theo đơn, sau khi Eli Lilly phát động chiến dịch nâng cao nhận thức về bệnh béo phì với sự tham gia của các ngôi sao Bollywood.

Đây không chỉ là vấn đề của Ấn Độ. Hiệu ứng lan tỏa khắp châu Á chắc chắn sẽ rất lớn. Là một trong những nhà cung cấp thuốc generic lớn nhất thế giới, Ấn Độ thường định hướng việc tiếp cận thuốc men ở các nước đang phát triển. Thuốc semaglutide giá rẻ hơn có thể sẽ sớm có mặt tại Indonesia, Philippines, Việt Nam và Thái Lan, nơi năng lực quản lý dược phẩm rất khác nhau. Các phòng khám tư nhân có thể hoạt động với sự giám sát không đồng đều; nhu cầu tăng nhanh có thể vượt quá khả năng kiểm soát của pháp luật.

Trước ngưỡng cửa của sự thay đổi như vậy, điều đáng nhớ là thuốc GLP-1 không phải là giải pháp giảm cân nhanh chóng. Nếu sử dụng sai cách, những loại thuốc kỳ diệu cứu sống này có thể mở ra vô vàn rắc rối.

********

Kamala Thiagarajan là một nhà báo tự do sống tại Madurai, miền nam Ấn Độ. Cô viết về các vấn đề nhân văn, sức khỏe, phát triển, giới và các vấn đề liên quan đến giới tính, và các tác phẩm của cô đã được đăng trên New York Times, BBC, The Atlantic…