Hé lộ bí ẩn gần 2 tỷ năm bên trong mẫu đá Sao Hỏa
Bí mật sâu trong lòng Sao Hỏa bất ngờ lộ diện qua mảnh thiên thạch NWA 13441.
Các nhà nghiên cứu tại đại học Boston College vừa xác định tảng đá mang tên NWA 13441 tìm thấy ở Algeria có niên đại kết tinh khoảng 1,273 tỷ năm trước. Mẫu vật bị bắn ra từ Sao Hỏa rồi rơi xuống Trái Đất này thuộc nhóm shergottite, loại thiên thạch mác-ma phổ biến nhất. Khám phá được công bố trên tạp chí Geochimica et Cosmochimica Acta đã mở ra góc nhìn hiếm hoi về lịch sử địa chất hành tinh đỏ.
Minh họa về những vụ va chạm khổng lồ xảy ra trên Sao Hỏa cách đây 4,5 tỷ năm.
Trước đây, hồ sơ thiên thạch shergottite khiến giới khoa học đau đầu vì chỉ có loại dưới 600 triệu năm hoặc cổ tới 2,4 tỷ năm tuổi. Điều này để lại một khoảng trống kéo dài suốt 1,8 tỷ năm mà không có bất kỳ mẫu vật nào để nghiên cứu hoạt động núi lửa. NWA 13441 chính là viên gạch đầu tiên nằm trọn vẹn vào giữa giai đoạn bị mất tích bí ẩn đó.
Không chỉ đặc biệt về tuổi thọ, thành phần đồng vị neodymium của mẫu đá còn khiến các chuyên gia vô cùng kinh ngạc. Tỷ lệ đồng vị của nó mang đặc tính chondritic nguyên thủy, vốn chỉ xuất hiện ở các thiên thạch hình thành từ thuở sơ khai 4,56 tỷ năm trước. Dấu vết này chứng minh nguồn mác-ma sinh ra khối đá bắt nguồn từ một bể chứa sâu bên trong Sao Hỏa chưa từng được biết tới.
Khác với Trái Đất liên tục phá hủy và tái tạo bề mặt do kiến tạo mảng, Sao Hỏa tiến hóa dưới một lớp vỏ ngoài bất động. Nhờ cấu trúc đặc thù này, các bể chứa hóa học cổ đại sâu trong lòng hành tinh đỏ có thể tồn tại nguyên vẹn hàng tỷ năm. Điều đó biến các khối thiên thạch tự nhiên thành những "viên nang thời gian" vô giá để nhân loại giải mã vũ trụ.
Đá thiên thạch từ Sao Hỏa.
Được phát hiện tại Algeria năm 2019, tảng đá bazan giàu olivine (khoáng vật silicat sắt và magie) này mang nhiều dấu vết của các vụ va chạm cực mạnh trước khi văng vào không gian. Nhóm nghiên cứu đã hợp tác với các nhà khoa học Anh để xác minh nguồn gốc Sao Hỏa và phân tích chi tiết bằng kỹ thuật đồng vị chính xác.
Hiện tại, phòng thí nghiệm của Boston College vẫn đang tiếp tục phân tích thêm các hệ đồng vị khác trên mẫu đá NWA 13441. Giới khoa học kỳ vọng sẽ làm sáng tỏ mối liên hệ giữa mẫu vật độc nhất này với lịch sử tiến hóa sơ khai nhất của Sao Hỏa.
