Châu Âu 'đổi màu' dưới nắng nóng nhìn từ ảnh vệ tinh

Tác động của đợt nắng nóng đã thể hiện rõ trên hình ảnh vệ tinh. Ảnh: BBC Verify

Những vệt màu nâu xám lộ diện

Theo phân tích của BBC Verify từ ảnh vệ tinh, tác động của nắng nóng có thể nhìn thấy rõ từ không gian. Những cánh đồng từng phủ màu xanh nay chuyển sang nâu úa; các vùng rừng cháy hiện lên như những mảng sẫm màu; dòng sông và sông băng cũng thu hẹp rõ rệt so với cùng kỳ năm trước.

Ngay cả khuôn viên Cung điện Versailles (Pháp) cũng nổi bật trong ảnh vệ tinh khi hiện lên như “ốc đảo” xanh giữa những cánh đồng xung quanh đã chuyển màu nâu. Cơ quan giám sát khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu xác nhận Tây Âu vừa trải qua giai đoạn tháng 6-7 nóng nhất từng được ghi nhận.

Tại sông Danube, con sông dài thứ hai châu Âu, mực nước tại một số đoạn đã xuống mức thấp nhất trong khoảng 30 năm. Tại Budapest (Hungary), mực nước Danube có thể lên tới 8m. Tuy nhiên, mực nước hiện chỉ còn chưa đến 20cm, mức thấp kỷ lục.

Dòng sông vốn là tuyến giao thông và nguồn nước quan trọng của 10 quốc gia giờ đây để lộ những bãi bùn, cát và lòng sông nứt nẻ. Nhiều đảo nhỏ vốn chỉ có thể tiếp cận bằng thuyền nay có thể đi bộ tới.

Mực nước thấp cũng hé lộ hàng loạt dấu tích từng nằm dưới dòng Danube, từ xương voi ma mút đến những tàu chiến chìm. Với ông Gabor Kurti, người dân địa phương đạp xe khoảng 30km trên phần lòng sông Danube vừa lộ ra gần Budapest, đây không phải một cuộc phiêu lưu thú vị mà là hình ảnh đau lòng về dòng sông từng gắn với tuổi thơ.

Ông Gabor Kurti lội bộ qua sông Danube. Ảnh: The Guardian

Mực nước thấp cũng gây ra những tác động kinh tế trực tiếp. Hungary và Romania phải đối mặt với tình trạng thiếu nước làm mát cho các lò phản ứng hạt nhân sử dụng nước sông Danube. Lần đầu tiên trong 44 năm, Hungary phải đóng cửa gần như toàn bộ lò phản ứng được làm mát bằng nước sông.

Tại dãy Alps, sức nóng cũng đang đẩy nhanh quá trình tan băng. Sau một mùa đông tương đối ấm, lượng tuyết phủ trên các sông băng đã thấp hơn bình thường. Đợt nắng nóng xuất hiện sớm tiếp tục làm tuyết tan nhanh, để lộ lớp băng bên dưới và khiến các sông băng dễ tổn thương hơn trong những đợt nóng tiếp theo.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy phần đầu sông băng Rhone ở Thụy Sĩ đã lùi từ 50m trở lên so với cùng thời điểm năm ngoái. Giới nghiên cứu băng hà cảnh báo biến đổi khí hậu đang khiến mùa đông có ít tuyết hơn, trong khi mùa hè lại tan băng mạnh hơn.

Theo CNN, hơn 1/2 dân số châu Âu đang đối mặt đợt nắng nóng mới. Tây Âu và Nam Âu được dự báo chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất, trong đó Pháp, Ý và Tây Ban Nha chịu tác động mạnh.

Đến nay, khoảng 16.000 người tử vong nhiều hơn mức thông thường (“tử vong tăng thêm”) tại châu Âu trong đợt nắng nóng này. Phần lớn số ca tử vong tăng thêm được ghi nhận tại các quốc gia phía Bắc, trong đó có Pháp, Bỉ và Đức. Đây là những nước vốn không quen với nhiệt độ cao như vậy và gặp khó khăn trong việc ứng phó.

Mùa cháy rừng khốc liệt

Các vụ cháy rừng lại cho thấy hệ quả trực tiếp khác của nhiệt độ cao và đất đai khô hạn. Tại Pháp, hơn 90.000ha đất bị thiêu rụi trong năm nay, mức cao nhất từng được ghi nhận theo Hệ thống thông tin cháy rừng châu Âu. Riêng vụ cháy lớn tại vùng Gironde, nơi có thành phố Bordeaux, thiêu rụi khoảng 42.000ha, diện tích tương đương đảo Wight của Anh.

Ngoài ra, dữ liệu vệ tinh cũng cho thấy thảm thực vật tại nhiều vùng rộng lớn ở Tây Âu đang mất màu xanh. Một chỉ số được sử dụng để đánh giá tình trạng này là NDVI, đo mức độ xanh và sức khỏe của thảm thực vật thông qua dữ liệu vệ tinh. Trong mùa hè 2026, khoảng 70% diện tích nước Pháp có chỉ số NDVI thấp hơn mức trung bình của giai đoạn 2021 - 2025.

Tình trạng tương tự xuất hiện tại gần một nửa diện tích Anh và khoảng 40% miền Tây nước Đức. Các chuyên gia nhận định những con số này phản ánh tình trạng thiếu nước trên diện rộng.

Đáng lo hơn, tại những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất, độ ẩm đất hiện thấp hơn khoảng 98% số liệu từng ghi nhận trong các thời điểm tương tự của lịch sử. Điều đó đặt nông nghiệp trước bài toán khó. Mưa trở lại có thể giúp cải thiện tình trạng khô hạn, nhưng không phải mọi thiệt hại đều có thể đảo ngược. Cây trồng đã bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ quá cao và thiếu nước có thể không kịp phục hồi, kéo theo nguy cơ giảm năng suất và tác động đến nguồn cung lương thực.

Nắng nóng không phải hiện tượng hoàn toàn mới. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu do lượng khí thải từ nhiên liệu hóa thạch đang làm nhiệt độ trung bình tăng lên, đồng thời khiến những đợt nóng cực đoan xuất hiện thường xuyên và dữ dội hơn.