Hiện thực hóa mục tiêu Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030

Phường Hoa Lư hôm nay. Ảnh: Ngọc Linh

Cụ thể hóa mục tiêu thành chương trình, nhiệm vụ trên từng lĩnh vực

Xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 theo Nghị quyết số 05-NQ/ TU ngày 30/1/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh được cụ thể hóa bằng kế hoạch của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Đảng ủy UBND tỉnh và Đề án số 07/ ĐA-UBND ngày 18/6/2026 của UBND tỉnh. Mục tiêu lớn được phân chia thành những phần việc cụ thể, gắn với từng ngành, lĩnh vực và mốc tiến độ. Các sở, ban, ngành chủ động rà soát chức năng, nhiệm vụ xây dựng chương trình thực hiện; đồng thời lồng ghép mục tiêu của Đề án vào kế hoạch công tác hằng năm. Việc kiểm tra, đôn đốc được tiến hành thường xuyên nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện.

Theo kết quả rà soát đến ngày 30/7/2026, Ninh Bình đã đạt tiêu chuẩn về quy mô dân số và diện tích tự nhiên. Tiêu chuẩn về vị trí, chức năng và tỷ lệ đô thị hóa cơ bản đạt. Ba tiêu chuẩn cần tiếp tục hoàn thiện gồm tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã; công nhận đô thị loại I; cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội. Kết quả này cho phép tỉnh nhận diện khá rõ khối lượng công việc còn lại phải hoàn thành. Đề án số 07/ĐA-UBND xác định 7 nhiệm vụ chính cùng 88 chương trình, đề án, kế hoạch trọng tâm thực hiện trong giai đoạn 2026-2031. Trong đó, phần lớn nhiệm vụ bắt đầu triển khai từ năm 2026. Tỉnh phấn đấu đến năm 2028 hoàn thành các tiêu chuẩn, tiêu chí của thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định, làm cơ sở hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Một phần việc có tính nền tảng là xây dựng Ninh Bình đạt tiêu chí đô thị loại I. Đến cuối tháng 7/2026, tỉnh cơ bản đạt 11/15 tiêu chí. Trên cơ sở đánh giá hiện trạng, các sở, ngành, địa phương đã xác định những tiêu chuẩn đạt, cơ bản đạt và chưa đạt để xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp. Công tác quy hoạch đô thị, xây dựng Chương trình phát triển đô thị và Đề án phát triển đô thị thông minh đang được triển khai. Nhiều dự án giao thông kết nối, hạ tầng kỹ thuật và chỉnh trang đô thị đã khởi động hoặc được đẩy nhanh tiến độ. Đây là những phần việc trực tiếp nâng cao chất lượng không gian đô thị, tạo sự đồng bộ giữa các khu vực sau hợp nhất.

Cùng với đầu tư hạ tầng, tỉnh đang chuẩn bị các điều kiện để nâng tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã. Sở Nội vụ chủ trì, phối hợp hướng dẫn 24 xã được thành lập trên cơ sở các địa bàn có thị trấn trước hợp nhất, sáp nhập, xây dựng định hướng thành lập phường trong giai đoạn 2026-2028. Quá trình này được gắn với yêu cầu nâng cao trình độ phát triển hạ tầng, tổ chức không gian và năng lực quản lý đô thị. Tiêu chuẩn về tỷ lệ đô thị hóa và công nhận đô thị loại I do Sở Xây dựng chủ trì, phấn đấu hoàn thành trong năm 2027. Tiêu chuẩn về vị trí, chức năng, nhiệm vụ tiếp tục được cụ thể hóa trong quá trình triển khai Quy hoạch tỉnh và các quy hoạch chuyên ngành, qua đó phát huy vai trò của Ninh Bình trong vùng Đồng bằng Sông Hồng.

Tuyến đường bộ mới Nam Định - Lạc Quần - đường bộ ven biển. Ảnh: Viết Dư

Nỗ lực hoàn thiện các tiêu chí, tiêu chuẩn theo quy định

Tiến độ bước đầu cho thấy các nhiệm vụ đang bám sát lộ trình. Tuy nhiên, để hoàn thành đầy đủ các tiêu chuẩn, Ninh Bình còn phải giải quyết nhiều phần việc có yêu cầu cao, cần nguồn lực đầu tư lớn và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành.

Đối với tiêu chí đô thị loại I, tỉnh cần tiếp tục hoàn thiện Quy hoạch chung đô thị Ninh Bình; nâng cao chất lượng các đô thị trung tâm; phát triển hạ tầng và tổ chức không gian tại các phường. Các tiêu chuẩn về xử lý nước thải, đất cây xanh, đất công trình dịch vụ công cộng, giao thông đô thị, ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật, quản lý chất thải rắn, công trình xanh và ứng dụng đô thị thông minh cần được tập trung thực hiện.

Đây đều là những tiêu chí gắn trực tiếp với chất lượng sống của người dân và khả năng vận hành của một đô thị lớn. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc hoàn thành về số lượng. Các công trình, dự án phải bảo đảm tính đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài và phù hợp với không gian đô thị sau hợp nhất.

Với tiêu chuẩn về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội, các cơ quan chức năng đang triển khai giải pháp để duy trì tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ trong GRDP; nâng thu nhập bình quân đầu người; giữ vững tốc độ tăng trưởng và giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều. Khả năng cân đối ngân sách địa phương được xác định hoàn thành trong năm 2028. Đây là một trong những tiêu chuẩn cần sự nỗ lực lớn bởi phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng tăng trưởng, hiệu quả thu ngân sách và khả năng huy động các nguồn lực phát triển.

Một số khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện cũng đã được xác định. Tiến độ một số dự án đo đạc, lập hồ sơ địa chính và xây dựng 5 cơ sở dữ liệu đất đai còn chậm. Vướng mắc về thủ tục, nguồn vốn và thời gian tại một số dự án chưa được giải quyết dứt điểm, ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thiện đồng bộ cơ sở dữ liệu đất đai. Công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt tiếp tục chịu nhiều áp lực.

Một số cơ sở xử lý đang quá tải, trong khi việc đầu tư công trình mới cần thêm thời gian. Các nhiệm vụ quản lý di sản cũng đòi hỏi sự phối hợp của nhiều ngành, lĩnh vực. Quy chế bảo vệ Di sản Tràng An phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện những quy hoạch liên quan; Kế hoạch quản lý Di sản phải tiếp tục rà soát về trình tự, thủ tục và dự toán kinh phí. Để xử lý khối lượng công việc lớn trong thời gian không dài, UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan chủ trì thường xuyên rà soát mức độ hoàn thành từng tiêu chuẩn, xác định rõ nhiệm vụ, giải pháp và dự án trọng điểm. Những vướng mắc về thủ tục, nguồn vốn, quy hoạch và phối hợp thực hiện cần được phát hiện, xử lý kịp thời, tránh ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Ninh Bình có nền tảng thuận lợi về vị trí địa lý, giao thông, di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới; tiềm năng phát triển công nghiệp, du lịch, dịch vụ. Kết quả tăng trưởng kinh tế, thu ngân sách, thu hút đầu tư, cải cách hành chính, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực đang tạo thêm điều kiện thực hiện Đề án.

Mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đang được triển khai bằng những nhiệm vụ cụ thể trên từng lĩnh vực. Việc giữ đúng tiến độ, nâng cao trách nhiệm của cơ quan chủ trì và tập trung nguồn lực cho các tiêu chí còn thiếu sẽ là yếu tố quyết định kết quả thực hiện Đề án, tạo nền tảng để Ninh Bình hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trước năm 2030.