Hiệu quả giải quyết kiến nghị cần được đánh giá qua những chuyển biến trong đời sống

Quang cảnh phiên họp. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Ngày 11/11, các đại biểu quốc hội thảo luận ở hội trường về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Qua tổng hợp, các đại biểu có 27 kiến nghị, tập trung vào trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo; giải quyết kiến nghị của cử tri; công tác giám sát, theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị và trách nhiệm người đứng đầu. Các vấn đề chính sách về giáo dục, y tế, thương binh, liệt sỹ, cơ chế phối hợp và các chương trình mục tiêu quốc gia cũng được quan tâm.

Hoàn thiện cơ chế phối hợp trong tiếp nhận, xử lý và giám sát

Phát biểu tại hội trường về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri, Đại biểu quốc hội Nguyễn Lê Ngọc Linh (Đoàn Thanh Hóa) nhấn mạnh, từ kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị cử tri gửi đến Quốc hội năm 2026, có 854 trong số 855 kiến nghị được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền đã được giải quyết, trả lời, đạt 99,9%.

Qua các kiến nghị liên quan đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đại biểu lưu ý những vướng mắc về hạ tầng, giáo dục, y tế, đất đai và sinh kế, cũng như tình trạng chậm ban hành hướng dẫn, chính sách thiếu đồng bộ và một số nội dung trả lời chưa rõ lộ trình xử lý. Theo đại biểu Linh, hiệu quả giải quyết kiến nghị cần được đánh giá qua những chuyển biến trong đời sống người dân.

Đại biểu đánh giá Nghị quyết số 46/2026/QH16 thể hiện rõ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với sự phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia đã mang lại những kết quả thiết thực. Nhiều tuyến đường được mở mới, nâng cấp. Điện lưới, trường học, trạm y tế từng bước được đầu tư, giúp trẻ em có thêm điều kiện đến trường, người dân đi lại, giao thương và tiếp cận dịch vụ thiết yếu thuận lợi hơn. Đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào được cải thiện, niềm tin vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước được củng cố.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Lê Ngọc Linh phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Đại biểu Nguyễn Lê Ngọc Linh cho biết: "Thực tế tại một số bản, đường đến trạm y tế còn khó khăn nên nhiều phụ nữ vẫn sinh con tại nhà. Có hộ đã được hỗ trợ nhà ở nhưng chưa có điện sinh hoạt do thiếu kinh phí kéo điện về nhà. Bữa ăn của một số trẻ em còn thiếu dinh dưỡng. Theo đại biểu, địa hình chia cắt, dân cư phân tán và sản xuất nhỏ lẻ khiến những thiếu hụt về hạ tầng, y tế, giáo dục và sinh kế thêm khó giải quyết, đòi hỏi xác định sát nhu cầu của từng địa bàn."

Để các chính sách được triển khai ở cơ sở, đại biểu Nguyễn Lê Ngọc Linh kiến nghị đơn giản hóa thủ tục, ban hành sổ tay hướng dẫn bằng hình ảnh và thành lập tổ công tác liên ngành cấp tỉnh trực tiếp xuống thôn, bản để hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc cùng cán bộ xã trong hai năm đầu thực hiện phân cấp. Xã đủ năng lực cần được giao quyền chủ động, xã còn khó khăn cần được hỗ trợ chuyên môn để xử lý các vướng mắc về thủ tục và tài chính.

Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ sớm cụ thể hóa các giải pháp trong tổ chức thực hiện chương trình, lấy những thay đổi trong đời sống người dân làm thước đo hiệu quả, từ việc có nước sạch, có đường đi đến trẻ em được ăn đủ chất, được đến trường, phụ nữ sinh nở an toàn, người gặp khủng hoảng được hỗ trợ kịp thời và mỗi gia đình có sinh kế để vươn lên.

Đại biểu Lê Minh Nam - Đoàn đại biểu Thành phố Cần Thơ cho hay thực tiễn tại địa phương rút ra một kinh nghiệm, đó là các vụ việc khiếu nại, kiến nghị, phản ánh của công dân liên quan đến nhiều cơ quan, nhiều ngành, nhiều địa phương, có tính chất phức tạp, kéo dài, đòi hỏi phải có sự quan tâm lãnh đạo của người đứng đầu, sự phối hợp chặt chẽ, quyết liệt của các cơ quan và sự đôn đốc, giám sát thường xuyên thì mới có thể giải quyết được.

Từ những vụ việc cụ thể trong thực tiễn, đại biểu Lê Minh Nam nêu một số vấn đề cần quan tâm trong giải quyết các vụ việc liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều địa phương. Đó là vấn đề diễn ra trong thời gian dài nên quá trình xác minh, thu thập thông tin, chứng cứ để giải quyết rất khó khăn.

"Cần nghiên cứu hoàn thiện cơ chế phối hợp trong tiếp nhận, xử lý và giám sát giải quyết các vụ khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh có tính chất phức tạp, kéo dài, liên quan đến nhiều ngành, nhiều địa phương. Trong đó, cần quy định hoặc hướng dẫn cụ thể cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp, thời hạn thực hiện và trách nhiệm của người đứng đầu, tránh tình trạng chuyển qua quá nhiều cơ quan mới xác định được trách nhiệm giải quyết," đại biểu Lê Minh Nam nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế phối hợp giữa Ủy ban nhân dân các địa phương và hoạt động giám sát của Quốc hội để chỉ đạo tất cả các cơ quan, địa phương cùng vào cuộc một cách đồng bộ, có hệ thống. Đặc biệt, cần nâng cao hiệu quả theo dõi, giám sát và bảo đảm hoạt động giám sát không chỉ dừng lại ở yêu cầu báo cáo, giải trình mà cần theo đến cùng vụ việc.

Cần xem xét kỹ từng vụ việc

Trước những kiến nghị của đại biểu quốc hội về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và các vấn đề dân sinh, Bộ trưởng Bộ Nội vụ đã giải trình, làm rõ trách nhiệm của các cấp, ngành và những giải pháp tháo gỡ trong thời gian tới.

Liên quan đến kiến nghị chuyển các đơn thư gửi đến Trung ương, Quốc hội nhưng chưa được giải quyết về cơ quan chức năng, địa phương xử lý, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho rằng, cần xem xét kỹ từng vụ việc. Bởi thực tế, nhiều vụ khiếu nại đã được giải quyết đúng trình tự, thẩm quyền và quy định pháp luật, nhưng do không đạt được mong muốn, người khiếu nại tiếp tục gửi đơn lên cấp trên và nhiều cơ quan khác nhau. Nếu chuyển tất cả đơn thư về địa phương, một số vụ việc sẽ không thể kết thúc, gây khó khăn cho công tác giải quyết.

Về tác động của mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, trong tổng số 1.164 nhiệm vụ của cấp huyện trước đây, có 859 nhiệm vụ, tương đương 73,8%, được phân định, giao lại cho cấp xã. Nhiều phản ánh, kiến nghị của người dân đã được tiếp nhận, xử lý ngay tại cấp xã hoặc chuyển thẳng lên cấp tỉnh, hạn chế tình trạng chuyển lòng vòng, đùn đẩy trách nhiệm.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Theo tổng hợp sơ bộ của Thanh tra Chính phủ từ ngày 15/12/2025-14/10/2026, các địa phương tiếp nhận 303.197 lượt công dân, tăng gần 22% so với cùng kỳ. Qua rà soát tại 21 địa phương, cấp xã tiếp 86,11% số lượt công dân. Khoảng 86% nội dung công dân trình bày là kiến nghị, phản ánh; khiếu nại chiếm 10% và tố cáo khoảng 3,5%.

Tuy nhiên, áp lực đối với cấp xã cũng rất lớn. Lượt tiếp công dân tăng 31,86% so với cùng kỳ, trong khi bình quân mỗi xã chỉ có 41 cán bộ, công chức phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ mới. Tại 22 địa phương đã có báo cáo, mới có 1.213/2.317 xã, tương đương 52,35%, bố trí được công chức chuyên trách công tác này. Một số địa phương còn thiếu cán bộ có chuyên môn về đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và xử lý đơn thư.

Bên cạnh đó, người dân chưa nắm rõ thẩm quyền giải quyết sau sắp xếp nên gửi đơn nhiều nơi, vượt cấp. Việc bàn giao hồ sơ từ cấp huyện trước đây ở một số nơi chưa đầy đủ; vẫn còn 7 địa phương chưa có xã nào cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn.

Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh, pháp luật đã quy định rõ trách nhiệm của Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp xã trong tổ chức tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Theo đó, Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp xã trực tiếp tiếp công dân ít nhất hai ngày trong tháng, tiếp công dân đột xuất, không ủy quyền cho cấp phó; đồng thời giải quyết khiếu nại lần đầu và giải quyết tố cáo thuộc thẩm quyền.

Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, vấn đề hiện nay chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với Thanh tra Chính phủ hướng dẫn, đôn đốc địa phương bố trí công chức đúng vị trí việc làm, thống nhất đầu mối tham mưu, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ cấp xã và hoàn tất bàn giao hồ sơ các vụ việc.

Giải trình kiến nghị về trường hợp cán bộ bán chuyên trách ở Cà Mau đã hưởng chính sách tinh giản nhưng sau đó được bố trí làm cán bộ ở thôn, ấp, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, theo quy định, cán bộ phải được rà soát, phân công nhiệm vụ mới; chỉ khi còn dôi dư mới thực hiện chính sách. Vì vậy, việc đã hưởng chính sách rồi mới được phân công trở lại làm nhiệm vụ bán chuyên trách ở thôn, ấp là sai quy định, cần xem xét kỹ lưỡng, không thể một người được hưởng hai chính sách trong cùng vụ việc.

Đối với chế độ dành cho giáo viên mầm non nghỉ sau sắp xếp, Bộ trưởng Bộ Nội Vụ đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát trường hợp cụ thể đại biểu nêu để hướng dẫn thêm.../.