Hòa Phát bứt tốc siêu dự án thép ray vạn tỷ

Đại công trường Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất đang tăng tốc thi công, hướng tới cho ra lò những thanh ray đường sắt tốc độ cao đầu tiên vào quý I/2027 - Ảnh: PV

Bứt tốc trên đại công trường Dung Quất

Tại đại công trường Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất (Quảng Ngãi), không khí thi công đang bước vào giai đoạn cao điểm. Đến tháng 9/2026, dự án đã hoàn thành gần 70% khối lượng xây dựng, mở ra chặng nước rút để tiến tới mục tiêu cho ra đời những thanh ray đường sắt tốc độ cao đầu tiên vào quý I/2027.

Với tổng vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng, nhà máy được thiết kế công suất 700.000 tấn sản phẩm mỗi năm. Đây là dự án chuyên biệt của Tập đoàn Hòa Phát, hướng tới sản xuất các dòng thép đặc thù phục vụ công nghiệp nặng và hạ tầng giao thông, trong đó có ray đường sắt tốc độ cao, ray đường sắt đô thị, ray cầu trục, thép hình kích thước lớn và nhiều chủng loại thép đặc biệt.

Ông Nguyễn Minh Đức, Phó Ban Dự án cho biết, nhiều hạng mục quan trọng đang được triển khai đồng thời trên công trường, từ xây dựng kết cấu nhà xưởng, đường vận chuyển, hệ thống cầu trục đến điện, nước và các công trình phụ trợ.

Đáng chú ý, dự án được tổ chức thi công theo phương thức cuốn chiếu. Những khu vực hoàn thành đủ điều kiện được bàn giao ngay cho các đơn vị lắp đặt thiết bị. Cách làm này giúp tận dụng mặt bằng, nhân lực và rút ngắn thời gian chờ giữa các công đoạn, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng cho giai đoạn lắp đặt dây chuyền công nghệ.

Theo kế hoạch, từ tháng 10/2026, nhà máy bước vào giai đoạn cao điểm tiếp nhận, lắp đặt, hiệu chỉnh và chạy thử thiết bị. Quá trình này có sự phối hợp, giám sát kỹ thuật của các chuyên gia SMS group - tập đoàn công nghệ đến từ Đức, đơn vị cung cấp dây chuyền cho dự án.

Yếu tố công nghệ được Hòa Phát đặc biệt chú trọng bởi ray đường sắt tốc độ cao là sản phẩm đòi hỏi độ chính xác và chất lượng rất cao. Dây chuyền được trang bị hệ thống giá cán bốn trục linh hoạt, phục vụ kiểm soát kích thước và hình học sản phẩm.

Hòa Phát đặt mục tiêu sản xuất những thanh ray có chiều dài lên tới 100 mét. Sản phẩm phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về độ cứng, độ phẳng và độ thẳng. Công nghệ đo laser sẽ được sử dụng để kiểm tra hình học, trong khi hệ thống siêu âm giúp phát hiện các khuyết tật bên trong thanh ray.

Định hướng của doanh nghiệp là sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế đang được áp dụng tại châu Âu, Nhật Bản và Trung Quốc. Song song với đầu tư thiết bị, Hòa Phát phối hợp với SMS group và Trường Vật liệu thuộc Đại học Bách khoa đào tạo kỹ sư, nhân sự kỹ thuật, chuẩn bị nguồn nhân lực tiếp nhận và làm chủ công nghệ.

Từ sản xuất đến làm chủ công nghệ

Điểm đáng chú ý trong chiến lược của Hòa Phát không chỉ nằm ở việc xây dựng một nhà máy thép chuyên biệt, mà còn ở mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ sản xuất các sản phẩm phục vụ ngành đường sắt.

Mới đây, CTCP Ray và Thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất đã ký biên bản ghi nhớ với Viện Công nghệ thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng về nghiên cứu, phát triển công nghệ sản xuất ray và các loại phụ kiện đường sắt.

Chương trình dự kiến kéo dài đến tháng 12/2030, do Bộ Xây dựng chủ trì quản lý nhiệm vụ nghiên cứu. Nội dung tập trung vào công nghệ sản xuất ray, bộ ghi và phụ kiện phục vụ đường sắt đô thị cũng như đường sắt tốc độ cao.

Theo phân công, Viện Công nghệ đảm nhiệm nghiên cứu chuyên sâu, phân tích các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế và xây dựng quy trình công nghệ sản xuất. Trong khi đó, Hòa Phát cung cấp nền tảng sản xuất để nghiên cứu, thử nghiệm và từng bước đưa kết quả vào sản xuất quy mô công nghiệp.

Đây là hướng đi có ý nghĩa đối với quá trình nâng cao tỷ lệ nội địa hóa vật tư đường sắt. Khi Việt Nam chuẩn bị triển khai các dự án hạ tầng đường sắt quy mô lớn, việc chủ động nguồn cung các sản phẩm thép đặc chủng và phụ kiện quan trọng có thể giúp giảm sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, đồng thời tạo thêm dư địa cho ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước.

Lợi thế của Hòa Phát nằm ở chuỗi sản xuất thép tương đối khép kín, từ luyện gang, tinh luyện đến cán thép, cùng năng lực sản xuất khoảng 16 triệu tấn thép mỗi năm. Đây được xem là nền tảng để doanh nghiệp chuyển các kết quả nghiên cứu, thử nghiệm thành sản phẩm thương mại.

Nếu thành công, quá trình này không chỉ tạo ra sản phẩm "Make in Vietnam" cho các dự án đường sắt mà còn góp phần hình thành hệ thống tiêu chuẩn, tài liệu kỹ thuật và quy trình công nghệ trong nước đối với nhóm sản phẩm thép đặc biệt.

Kỳ vọng điểm rơi doanh thu từ năm 2028

Theo kế hoạch hiện tại, nếu dự án duy trì đúng tiến độ, những thanh ray đầu tiên sẽ ra lò trong quý I/2027. Trước mắt, sản phẩm được định hướng phục vụ nhu cầu của thị trường trong nước, đặc biệt là các dự án hạ tầng đường sắt. Xuất khẩu sẽ là mục tiêu được tính đến trong dài hạn.

Dù vậy, giữa thời điểm sản phẩm đầu tiên xuất xưởng và thời điểm dự án thực sự đóng góp đáng kể vào doanh thu vẫn có một khoảng thời gian nhất định. Theo báo cáo cập nhật của Vietcap, thép đường ray thường phải trải qua khoảng 6 tháng kiểm định, đo lường và cấp chứng nhận trước khi có thể thương mại hóa rộng rãi.

Vì vậy, Vietcap dự kiến dự án bắt đầu đóng góp vào doanh thu của Hòa Phát từ năm 2028.

Các dự báo cho thấy, trong giai đoạn đầu, sản lượng bán hàng của nhà máy có thể đạt khoảng 595.000 tấn, tương ứng doanh thu khoảng 9.690 tỷ đồng. Khi vận hành ổn định ở mức công suất thiết kế, sản lượng bán hàng có thể đạt 700.000 tấn mỗi năm.

Vietcap ước tính nhà máy có thể tạo doanh thu khoảng 11.400 tỷ đồng/năm, lợi nhuận trước thuế khoảng 773 tỷ đồng/năm và đóng góp khoảng 150 tỷ đồng/năm vào ngân sách Nhà nước. Với giả định biên lợi nhuận gộp khoảng 10% và biên lợi nhuận trước thuế xấp xỉ 7%, dự án được kỳ vọng trở thành một mảng kinh doanh mới trong hệ sinh thái thép của Hòa Phát.

Ở quy mô thiết kế, nhà máy có thể đóng góp khoảng 4% tổng sản lượng bán thép và 4% tổng doanh thu của toàn tập đoàn. Tỷ trọng đóng góp vào lợi nhuận sau thuế được dự báo ở mức 1-2%, tùy từng giai đoạn vận hành.

Đáng chú ý, Hòa Phát còn đang đề xuất phương án mở rộng dự án với vốn đầu tư bổ sung lên tới 20.000 tỷ đồng, hướng tới tăng thêm khoảng 2 triệu tấn công suất thép đặc biệt mỗi năm. Phương án này hiện mới ở giai đoạn đề xuất và chưa được đưa vào các dự báo hiệu quả tài chính.

Từ một dự án thép chuyên biệt, Hòa Phát đang hướng tới tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hạ tầng đường sắt. Nếu tiến độ xây dựng, lắp đặt và chứng nhận được thực hiện đúng kế hoạch, quý I/2027 sẽ là dấu mốc đáng chú ý khi những thanh ray cao tốc đầu tiên mang dấu ấn sản xuất trong nước xuất xưởng. Xa hơn, bài toán không chỉ là sản xuất được ray, mà là từng bước làm chủ công nghệ, tiêu chuẩn và năng lực cung ứng cho những dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn của Việt Nam.