Kết nối lượng tử - Làm chủ công nghệ - Đột phá phát triển: Câu chuyện từ Gia Lai
Việc Gia Lai chủ động tiếp cận công nghệ lượng tử đang mở ra hướng đi mới trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội.
Từ chủ trương đến hành động
Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển nhanh, bền vững đất nước. Nghị quyết đồng thời đặt yêu cầu tăng cường năng lực nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ các công nghệ chiến lược, công nghệ cốt lõi.
Trong quá trình cụ thể hóa định hướng này, công nghệ lượng tử được xác định là một trong những nhóm công nghệ chiến lược của Việt Nam theo Quyết định 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng.
Đây là lĩnh vực có tiềm năng tạo ra những thay đổi lớn trong tính toán, truyền thông, cảm biến, mô phỏng và bảo mật. Tuy nhiên, lượng tử cũng là công nghệ có yêu cầu rất cao về nhân lực, hạ tầng nghiên cứu và nguồn lực đầu tư.
Trong bối cảnh đó, Gia Lai lựa chọn cách tiếp cận thông qua “Năm Lượng tử Gia Lai 2026”, với chủ đề “Kết nối lượng tử - Làm chủ công nghệ - Đột phá phát triển”.
Theo kế hoạch của UBND tỉnh, chương trình tập trung vào bốn nhóm chính: khoa học, công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, giáo dục và đào tạo; hướng tới kết nối các nhà khoa học, trường đại học, doanh nghiệp và các tổ chức trong nước, quốc tế để từng bước hình thành hệ sinh thái lượng tử tại địa phương.
Gia Lai lựa chọn tiếp cận công nghệ lượng tử nhằm thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. (Ảnh: AI)
Thành quả bước đầu và bài toán dài hạn
Ngay sau họp báo công bố Năm Lượng tử Gia Lai 2026, tỉnh đã nhanh chóng triển khai hàng loạt các hành động, chương trình nhằm hiện thực hoá các nội dung, mục tiêu đã đề ra.
Chỉ trong một thời gian ngắn, tỉnh đã ký nhiều thỏa thuận hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức công nghệ. Trong đó có hợp tác với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam về nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; hợp tác về chuyển đổi số với MobiFone; đồng thời kết nối với Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia công nghệ lượng tử Việt Nam (VNQuantum) trong phát triển hệ sinh thái lượng tử.
Gia Lai cũng thúc đẩy hợp tác đào tạo và nghiên cứu với các đối tác như ICISE, Viện Lượng tử mở OQI/CERN, doanh nghiệp công nghệ lượng tử Quandela và Trường Đại học Quang Trung.
Đáng chú ý, Cuộc thi Hackathon quốc tế về tính toán lượng tử vì mục tiêu phát triển xã hội (Quantathon Gia Lai 2026) đã đưa công nghệ lượng tử tiếp cận các bài toán cụ thể. Cuộc thi nhận hơn 400 hồ sơ đăng ký, lựa chọn 250 thí sinh tham gia đào tạo, huấn luyện; 26 đội vào vòng chung kết.
UBND tỉnh Gia Lai trao thưởng cho đội thi đạt giải nhất cuộc thi Quantathon Gia Lai 2026. (Ảnh: Cổng TTĐT Gia Lai)
Nhiều đội có dự án nổi bật được Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) lựa chọn tham gia chương trình ươm tạo, tăng tốc khởi nghiệp với gói hỗ trợ trị giá hơn 500 triệu đồng mỗi đội. Các tổ chức, doanh nghiệp như Nam Á Bank, Hội Doanh nhân trẻ tỉnh và Trường Đại học Quy Nhơn cũng công bố kế hoạch đồng hành, hỗ trợ các dự án tiềm năng tiếp tục hoàn thiện và phát triển sau cuộc thi.
Các bài toán được phát triển tập trung vào những lĩnh vực như dự báo dịch sốt xuất huyết, năng lượng tái tạo và hạ tầng. Kết quả cho thấy việc tiếp cận lượng tử đang từng bước chuyển từ phổ biến kiến thức sang thử nghiệm khả năng ứng dụng.
Cùng với đó, tỉnh đặc biệt chú trọng các chương trình dành cho học sinh, sinh viên, triển lãm và hoạt động phổ biến khoa học, góp phần mở rộng nhận thức về lượng tử và tạo nền tảng phát triển nguồn nhân lực.
Chương trình Trường học nâng cao về vật liệu tô-pô lượng tử lần thứ hai của Gia Lai thu hút đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học. (Ảnh: Cổng TTĐT Gia Lai)
Điểm đáng chú ý trong câu chuyện Gia Lai là địa phương không đặt mục tiêu phát triển lượng tử theo hướng biệt lập, mà lựa chọn kết nối để tiếp cận nguồn lực khoa học và công nghệ rộng hơn.
Đây cũng là tinh thần phù hợp với Nghị quyết 57: muốn làm chủ công nghệ chiến lược, cần đồng thời làm chủ tri thức, phát triển con người, xây dựng mạng lưới hợp tác và tạo môi trường để doanh nghiệp tham gia.
Với Gia Lai, thước đo của “Năm Lượng tử” sẽ không chỉ nằm ở số lượng sự kiện được tổ chức, mà ở những gì tiếp tục được hình thành sau năm 2026: các nhóm nghiên cứu, đội ngũ nhân lực, dự án và những ứng dụng công nghệ có khả năng giải quyết các bài toán thực tế.
Từ một chương trình khởi động, nếu duy trì được các kết nối và biến chúng thành năng lực nghiên cứu, ứng dụng và đổi mới sáng tạo, Gia Lai có thể tạo thêm một điểm kết nối mới trên bản đồ công nghệ chiến lược của Việt Nam.
